Кіріспе

Германияның Лойсах алқабындағы тау

Ванк тауы – Оңтүстік Германияда, Австрия шекарасына жақын, Оңтүстік-Батыс Эстер тауларының маңында, Гармиш-Партенкирхен қаласының жанында орналасқан. Тау теңіз деңгейінен шамамен басталып, шыңында дейін көтеріледі. Таудың шыңы көгалды және Гармиш-Партенкирхен мен айналасындағы аймаққа көрініс ашады. Шыңына жаз айларында істейтін «Ванкбан» канат жолымен немесе аймақты кесіп өтетін жаяу жолдар арқылы жетуге болады. Шыңындағы «Ванк Хаус» тау шатыры тамақ және тұруға жағдай жасайды, ал жақын жердегі ғылыми обсерватория атмосфералық және климаттық жағдайларды бақылауға көмектеседі. Ванк – жаяу жүргіншілер, Гармиш-Партенкирхеннен күндізгі саяхатқа шығушылар және парашютпен сырғанаушылар үшін танымал орын.

Физикалық сипаттамалары

Таудың геологиясы, негізінен әктас жыныстарынан тұрады, бұл Бавария Альпісіне тән. Оның климаты да осы аймаққа сай. Жауын-шашын мөлшері жоғары, шамамен аңғар деңгейінде басталып, шыңда дейін жетеді. Жазда ең жоғары, ал қыста ең төмен болады. Ванк тауының орташа жылдық ауа температурасы аңғарда 7 °C (45 °F) болса, шыңда 3 °C (37 °F) құрайды. Басты жел батыстан соғады, бірақ жылына 30-40 күн бойы тау жылы, құрғақ фён желдің әсеріне ұшырайды. Аймақта жергілікті жел жүйесі де жұмыс істейді, ол күнделікті тауға көтерілу/түсу айналымын қамтамасыз етеді. Инверсиялық қабаттар жылына шамамен 30 күн бойы, көбінесе күз және қыс айларында пайда болады. Құрылысы 1928 жылы Wank Bahn AG компаниясының қолдауымен басталды және канат жолы 1929 жылы қолданысқа енгізілді. Оның ұзындығы және теңіз деңгейінен жоғары көтеріледі. Жүйе ашылғалы бері бірнеше рет жаңартылды. 1960 жылы жолаушылар тасымалының сыйымдылығы сағатына 125 адамнан 210 адамға дейін арттырылды. 1982 жылы жаңа Wankbahn салынды, ол 18 желтоқсанда ашылды, соның арқасында жүйенің сыйымдылығы сағатына 1000 адамға дейін өсті. Кабельді қозғау үшін екі 300 кВт тұрақты ток моторлары орнатылды. Қазіргі Wankbahn екі бөлімнен тұрады, олардың ұзындығы сәйкесінше, ал жерден ең жоғары биіктігі шамамен 15 метрді құрайды. Wankbahn-ның 135 кабинасының әрқайсысы 4 адамға арналған. Олар шамамен 18 минуттық уақыт ішінде, сағатына жылдамдықпен шыңға жетеді.

Саммит

Ванк тауының шөптесін басына 1904 жылғы шілдеде Верденфельзер Хаймат Партенкирхен қоғамы орнатқан айқыш орнатылған. Жанында обсерватория және сонымен қатар Алоис Губер үйі деп те аталатын Ванк үйі орналасқан. Бұл үйге тамақ пен тұруға жағдай жасалады. Ванк үйін 1911 жылы Неміс альпинистік қауымдастығының (DAV) жергілікті бөлімшесі салған. Оның құрылысы 1894 жылы ұсынылып, 1903 жылы Бавария орман шаруашылығы қызметімен бекітілген. Үйдің жобасын Партенкирхен DAV қазынашысы Алоис Губер жасаған, ал құрылыс жұмысы 1910 жылғы шілдеде басталған. 1911 жылғы 28 мамырда ашылған бұл үй, Губердің 1922 жылы қайтыс болғаннан кейін оның есімімен аталып, қазірге дейін бірнеше рет жаңартылып, күрделі жөндеуден өтті, соңғысы 2006 жылы болды. Таудың шаңырағы аймақтың әсем көрінісімен танымал, одан Гармиш-Партенкирхен қаласын, сондай-ақ Цугшпитце және Веттерштейн тауларының панорамасын көруге болады. Гармиш қаласының шипажайларында емделіп жатқандар кейде күн сәулесін алу үшін тау шаңырағына келіп, «декельдік ем» (Liegekur) жасайды.

Саммит обсерваториясы

Жотадағы обсерватория, теңіз деңгейінен [биіктік] биіктікте орналасқан, Карлсруэ технология институтының метеорология және климатты зерттеу институтының маңызды ғылыми өлшеу станциясы болып табылады. 1972 жылдан бері ол атмосфералық және климаттық құбылыстардың әртүрлілігін өлшеп келеді, оның ішінде атмосферадағы озон, азот оксиді, күкірт диоксиді және түрлі көмірсутектердің деңгейін, сондай-ақ температура, нүктесі, салыстырмалы ылғалдылық, қысым, жел, жаһандық және тікелей сәулелену сияқты метеорологиялық деректерді. 1982 жылы ол Дүниежүзілік метеорологиялық ұйымның ауаның фонындағы ластануды бақылау желісінің құрамына кірді. Орта биіктікте (теңіз деңгейінен жоғары) және [жер] аймағындағы жазықта қосымша метеорологиялық станциялар да құрылды. Бұл ғалымдарға аймақтағы ауа ластаушы заттарының тасымалы және 1990 жылдан бері атмосферадағы сынап ластануының айтарлықтай төмендеуі сияқты бірқатар табиғи құбылыстарды өлшеуге мүмкіндік берді, бұл әсер 1989 жылдан кейін бұрынғы Шығыс блогы елдеріндегі ластаушы зауыттардың жабылуымен байланысты.