Кіріспе
Монтафон (жергілікті диалектте: "Muntafu") – Аустрияның Форларберг федералды жерінің ең батысында орналасқан, 39 км ұзындықтағы аңғар. Осы аңғарды Ill (Форларберг) өзені кесіп өтеді, ол солтүстікте Блуденц қаласы мен Вервалл Альпінен басталып, оңтүстікте Сильвретта және Ратикон тауларына дейін созылады. Сильвретта тау тізбегіндегі ең биік шың – Пиц Буин, оның биіктігі 3312 метр, және ол Форларбергтегі ең биік шың болып табылады. Монтафон аймағында 2021 жылы 16 421 адам тұрды.
Montafon ( in local dialect: "Muntafu") is a 39 km long valley in the westernmost Austrian federal state of Vorarlberg. It is traversed by the river Ill (Vorarlberg) and extends from the city of Bludenz and the Verwall Alps in the north, to the Silvretta and Rätikon mountain range in the south. Piz Buin, at 3,312 meters, is the highest peak within the Silvretta mountain range and the highest peak in Vorarlberg. The Montafon region has a population of 16,421(2021).
Экономика
Монтафон экономикасы орман шаруашылығы, су электр станцияларында энергия өндіру, ауыл шаруашылығы өнімдері және туризмге байланысты қызметтер мен тауарлар сияқты дәстүрлі ауылдық шаруашылық түрлерінің қосындысымен сипатталады.
Ауыл шаруашылығы және егін шаруашылығы
Ауыл шаруашылығы және егіншілік Альпілік дәстүрлі трансшуманцияның бір бөлігі болып табылады. Бұл – жыл бойы малға жеткілікті азық-түлікпен қамтамасыз ету мақсатында, мал жайылымдарын қыс айларында аңғарларға, ал жаз айларында биік таулы жайылымдарға үш кезеңде маусымдық көшіруді білдіреді. Туризм және басқа да салалар экономикаға үлкен үлес қосса да, биік жайылымдарға маусымдық көші-қон халықтың бір бөлігі үшін маңызды экономикалық фактор болып қалады. Күзде, егер тауларда мал өлмесе және ешқандай апат болмаса, шаруалар малды әшекейлеп, мерекелік шерумен тау жайылымдарынан түсіреді, бұл аймақтық мәдениеттің ең жарқын оқиғасы болып саналады.
Спорт
Туризм маңызды рөл атқарады және Монтафон тау шаңғысы, жаяу серуен және тау велосипедімен әйгілі. Сильвретта жоғары альпілік тас жолы (немісше: Hochalpenstraße) 650 метрден 1430 метрге дейінгі биіктікте орналасқан, қашық шаңғы курорттарына қол жеткізуге мүмкіндік береді. 1905 жылы Монтафон теміржолының құрылысы маусымдық туризм индустриясын дамытуға көмектесті. Аймақта бес шаңғы аймағы бар: Сильвретта Монтафон, Голм, Гаргеллен, Сильберталь Кристальберг және Сильвретта Билерхое, олардың барлығында 60 шаңғы лифтісі және 225 шақырым шаңғы трассасы бар. Фрирайд танымал спорт түрі және әртүрлі ойын-сауық парктерінде жартылай құбырлар бар. Классикалық стильдегі шаңғы жолдарының ұзындығы 121 шақырым, ал конькимен жүруге арналған жолдардың ұзындығы 33 шақырымды құрайды. Тау шаңғысы және альпинизм күннен-күнге танымал болып келеді және Монтафонның кез келген тауында осы спорт түрлерін тамашалауға болады. Жаз және күз айларында таудың барлық сілемдері бойындағы кең жаяу серуен жолдары жергілікті тұрғындар мен туристердің арасында өте танымал. Тіпті, коляскамен де баруға болатын жолдар бар ("Muntafuner Gagla Weg"). Тоғыз шаңғы лифтісі жазғы және күзгі маусымдарда ашық болады, бұл тауларда жылдам және ыңғайлы көтерілуге немесе түсуге мүмкіндік береді. Барлық жаяу серуен және велосипед жолдары жақсы белгіленген. Көптеген аймақтар қорғалып, велосипедпен жүруге рұқсат етілмейді. Жаз айларында 26 альпілік павильон ашық, сондай-ақ аймақта туристерге арналған арнайы автобустар жұмыс істейді. Тауға шығу және альпинизмге арналған әртүрлі жолдар бар, олардың қиындық деңгейі әртүрлі. Жаңадан бастаушылар үшін сегіз альпинизм паркі және 15 арқанмен жүруге арналған бағыттар бар. Сонымен қатар, Цхаггунс және Партененде 9 лункадан тұратын екі гольф алаңы бар.
Жыл сайынғы іс-шаралар
Montafoner Resonanzen – Монтафон аймағында өтетін, бірқатар шаралардан тұратын музыка фестивалі. Ол жыл сайын тамыз және қыркүйек айларындағы демалыс күндері ұйымдастырылады. Әр аптаның соңында нақты бір жанрға (классикалық, джаз, австриялық халық музыкасы, орган, кросс-овер) арналған шаралар өтеді. Концерттердің өтетін жерлері жыл сайын өзгеріп тұрады. Қонақтар музыкалық өнерлемелермен қатар, табиғатта серуендеу және дәмді тағамдармен тамақтану мүмкіндігіне ие болады, себебі концерттер 2191 метр биіктіктегі Тюбингер Хютте (Гасхурн) немесе Панорама гастхоф Крисберг сияқты ерекше жерлерде өткізіледі.
Спорт
2012/13 жылғы маусымда FIS Snowboard World Cup аясында бірінші SBX World Cup Montafon өтті. Әлем кубогы жыл сайын желтоқсан айында өтеді, жарыстар Silvretta Montafon шаңғы курортында Хохёх шыңының төменгі бөлігінен басталып, канат жолының тау станциясына жақын жерде аяқталады. Бастапқы және аяқтау нүктелері арасындағы биіктік айырмашылығы шамамен 200 метрді құрайды. Әлем кубогы кезінде келушілер күндіз сноубордшылар мен шаңғышылардың жарысын тамашалай алады, ал түнде Шрунс қаласында концерттерден ләззат алады. Montafon Arlberg марафоны 2003 жылдан бері өткізіліп келе жатқан тау марафоны. Ол екі облыста (Ворарльберг және Тироль) 42,195 метр қашықтықты және 1500 метр биіктікті қамтиды.
Әдет-ғұрыптар мен дәстүрлер
Альпілік трансхуманция, йодль, альфорн, швинген және ірімшік жасау сияқты, Альпі тауларының дәстүрлі мәдениетінде өте маңызды орын алады.
Құйрық
Монтафон әйелдерінің мерекелік киімі қара көйлек (жуппа) құрайды, оның корсеті (миадр) алдыңғы жағынан бағаланады. Оның үстіне пастель түстердегі алжапқыш (Шос) байланады. Бұл костюмнің ең бағалысы – кестесі: "Brosttuach" корсеттің (ибреса) алдыңғы жағына бекітіледі, алжапқыш белбеулері (Schoßbänder) алжапқыштың үстінен байланады. Бүгінде "Либли" (жас қыздар киімінің бір бөлігі) көбінесе би тобында сырт киімнің орнына тағылады. Мұндай жағдайда ақ көйлек те костюмге кіреді. Киімнің толық келбетін қызыл юбка, қызыл шұлық, тұйықталған аяқ киім және мойынға байланған лента толықтырады. Монтафон мерекелік киімінің ең ерекше белгісі – кестелеуі. Бұл кесте жағдайға және костюмнің сыртқы киіміне қарай екі немесе одан көп бөліктен тұрады. Барлық кесте қолмен жасалады, қара барқытқа жібекпен кестеленеді. Бір толық кестені жасау үшін шебер кестешіге шамамен 500 сағат жұмыс уақыты керек. Бүгінде дәстүрлі киім Рифенсбергтің Юппенверкстатта әлі де тігіледі.
Сыртқы киім
Глоггли цхопа: Глогглицхопа – қызыл немесе жасыл жолақты қаптамасынан аталған, иілген кесімі бар, ұзын, тар жеңді, кестеленген жібек атлас жағалы киім. Жақсы киген Глогглицхопаның ерекшелігі – бэнкли, ол көкіректің ортасынан Глогглиге дейін созылатын бүктеме. Шлутта: Шлутта, бастапқыда түрме бастығының цхопасы, брокаттан жасалған жакет. Жағасының ұсақ ақ ұшы бар. Монтафонердің классикалық үйі тас және ағаш элементтерінен тұрады.
Ас мәзірі
Монтафон Sauerkäse немесе Монтафон ірімшігі (диалекті: Sura Kees немесе Sura Käs, қышқыл майға немесе айранға ұқсас ірімшік түрі) – 12 ғасырдан бері Монтафонда жасалатын қышқыл май ірімшігі. Монтафон Альпі аймағындағы ірімшік жасаудың ең ежелгі дәстүрлерінің біріне ие, және ол әлі де маңызды сүт өнімі болып табылады. Оның майлылығы өте төмен (құрғақ заттардағы майдың мөлшері 10%), бұл жергілікті арнайы өнім, ол Тирольдің сұр ірімшігіне ұқсас.
Қызықты деректер
Монтафон аңғарында көптеген танымал адамдар, соның ішінде Альфред Даслер де болған. Кейбір егдеулер әлі күнге дейін Шрунстегі ұзақ түндерде Эрнест Хемингуэй мен Джон дос Пасоспен карта ойнап, ішімдік ішкендерін айтады. «Килиманджароның қарлары» (1936) және басқа да бірнеше роман мен әңгімелер Монтафон мен Сильврета мұздықтарында немесе олар туралы материалдармен жазылған. Сонымен қатар, атақты неміс жазушысы және ақыны Эрих Кастнер, бұрынғы неміс канцлері Гельмут Коль да жиі аңғарға келген. Белгілі опера әншісі Элизабет Шварцкопф өмірінің соңғы жылдарын Шрунсте өткізіп, 2006 жылдың 2 тамызында дүние салды.