Кіріспе

1944 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Қырымға жасалған Кеңес Армиясының шабуылы, Екінші дүниежүзілік соғыстағы Кеңес Одағының әскери науқаны.

165 000
65 000
1815 қару

| бірлік1 = 🏴󠁵󠁳󠁴󠁸󠁿 КСРО 4-ші Украина майданы
2-ші гвардиялық армия
51-ші армия
Жеке жағалау армиясы
4-ші әуе армиясы
🏴󠁵󠁳󠁴󠁸󠁿 КСРО Қара теңіз флоты
🏴󠁵󠁳󠁴󠁸󠁿 КСРО партизандары

| бірлік2 = 🏴󠁵󠁳󠁴󠁸󠁿 Нацистік Германияның Оңтүстік Украина армия тобы
🏴󠁵󠁳󠁴󠁸󠁿 Нацистік Германияның 17-ші армиясы
🏴󠁵󠁳󠁴󠁸󠁿 Румыния Корольдігінің Тау корпусы

| шығын1 = 84 839 қаза тапқан немесе хабарсыз жоғалған 17 754, 67 065 жараланған немесе ауырған, 171 танк, 521 қару, 179 ұшақ. Шабуылдар немістердің Қырымнан эвакуациялануымен аяқталды. Неміс және румын күштері эвакуация кезінде ауыр шығынға ұшырады.

Кіріспе

1942 жылы Қырым жорығынан кейін немістер Қырым түбегін бақылауға алды.

Керч-Эльтиген операциясы

1943 жылдың соңы мен 1944 жылдың басында Вермахт шығыс майданының бойында толығымен кері шегінді. 1943 жылдың қазан айында 17-ші армия Кубань плацдармынан Керчь бұғазы арқылы Қырымға қайтарылды. Келесі айларда Қызыл Армия Вермахтты Оңтүстік Украинада ығыстырып, 1943 жылдың қарашасында Перэкоп мойыны арқылы 17-ші армияның құрлықтағы байланысын үзіп тастады. Вермахт Қырымды, құрлықтан бөлінгеннен кейін де, Қара теңіз арқылы жабдықтау мүмкіндігінің арқасында ұстап тұруға қол жеткізді. Қырымды ұстап тұру маңызды саналды, себебі оның жоғалуы Түркияның позициясына кері әсер ететін болса, сондай-ақ Румынияның мұнай өндіріс орындары Кеңес әуе шабуылдарының қаупіне ұшырауы мүмкін еді. 1943 жылдың соңында Керчь бұғазы арқылы және Сиваш маңындағы солтүстік-шығыс бағытында совет әскерлерінің десанттарынан басқа, Кеңес Армиясы келесі бес ай бойы Қырымға көп көңіл бөлмеді. Пол Людвиг Эвальд фон Клейст 1944 жылдың 30 наурызында А армиялар тобының (2 сәуірден бастап "Оңтүстік Украина армиялар тобы") басшылығынан алынды. Оның орнына Фердинанд Шёрнер тағайындалды.

Ұрыстың барысы

8 сәуірде 4-ші Украина майданының 2-ші гвардиялық және 51-ші армиялары Перекоп мойыны арқылы шабуылға шықты. 17-ші армия қорғанысқа келді, бірақ қарсы тұра алмады. 11 сәуірде Жеке жағалау армиясы Керчьке жетті, ал Симферополь, Севастопольден солтүстік-шығысқа қарай 60 шақырым жерде, екі күннен кейін басылды. 16 сәуірге қарай 17-ші армия Севастопольге қарай шегінді.

Барлығы, румындық және неміс конвойлары Крымнан 113 000-нан астам Остік әскерін эвакуациялады, олардың көп бөлігі (63 000-нан астам) эвакуацияның бірінші кезеңінде (15–25 сәуір) шығарылды. Эвакуация кезінде румындық әскери-теңіз күштерінің кемелері жоғалған жоқ, алайда "Регеле Фердинанд" эсминеці батып кетуге аздап жетті. Ол жанармай бактерілеріне түскен, бірақ жарылмаған үлкен әуе бомбасына тап болды. Бомба операция аяқталғаннан кейін бірнеше күннен кейін алынып тасталды. Эвакуацияның екінші кезеңінде (25 сәуір – 10 мамыр) Севастополь маңында румындық әскери-теңіз күштері қатысқан екі теңіз шайқасы болды. 18 сәуірде L 6 советтік "Ленинец" класты су асты кемесі екі рет тереңдік зарядтарымен шабуылға ұшырады және румындық "Гхикулеску" канонерлік қайығының зақымдануына себеп болды. Әр шабуылдан кейін тереңдіктен көптеген көпіршіктер көтерілді, содан кейін неміс су асты кемесін аулаушы UJ 104 оны жойды. 27 сәуір түнінде румындық "Гхикулеску" канонерлік қайығы, неміс су асты кемесін аулаушы UJ 115, бір R қайығы, екі KFK теңіз траулері және 19 MFP (оның ішінде румындық PTA 404 және PTA 406) сүйемелдеген конвой советтік G 5 класты моторлы торпедалық қайықтары TKA 332, TKA 343 және TKA 344-ке шабуыл жасағаннан кейін, олар неміс су асты кемесін аулаушы UJ 104 кемесіне шабуыл жасап, зақым келтірді. "Гхикулеску" іздеу снарядтарымен атыс ашты, соның арқасында эскорт тобының барлығы екі советтік МТБ-ны анықтап, атыс жүргізе алды. TKA 332 зақымданып, батты. Эвакуация кезінде 12 советтік ұшақ атып түсірілді, оның ішінде екеуі мина қойғыш эсминец "Амираль Мургеску" эскортында болды. Крымдағы соңғы Остік бекіністері 12 мамырда жойылды. Пиренейді тастап кеткен соңғы Остік кемесі – "Амираль Мургеску", оның бортында неміс генерал Вальтер Хартманн бар 1000 Остік әскерімен.