Кіріспе
Сыртқы құлақты ортаңғы құлақтан бөлетін мембрана. Адам және басқа да төрт аяқты жануарлардың анатомиясында барабанша қабығы, сондай-ақ, тімпан мембранасы немесе миринга деп аталатын жұқа, конус пішіндес мембрана сыртқы құлақты ортаңғы құлақтан бөліп тұрады. Оның қызметі – дыбысты ауадан ортаңғы құлақтың ішіндегі есті сүйектеріне, одан сұйықтыққа толы кохлеядағы овал терезеге жеткізу. Осылайша құлақ ауадағы дірілді кохлея сұйығындағы дірілге айналдырып, күшейтеді. Барабанша қабығы мен басқа есті сүйектері арасындағы қашықтықты маллеус сүйегі жабады. Барабанша қабығының жарылуы немесе тесілуі өткізгіш есту қабілетінің жоғалуына әкелуі мүмкін. Барабанша қабығының құлауы немесе кері тартылуы өткізгіш есту қабілетінің жоғалуына немесе холестеатомаға себеп болуы мүмкін.
In the anatomy of humans and various other tetrapods, the eardrum, also called the tympanic membrane or myringa, is a thin, cone shaped membrane that separates the external ear from the middle ear. Its function is to transmit sound from the air to the ossicles inside the middle ear, and thence to the oval window in the fluid filled cochlea. The ear thereby converts and amplifies vibration in the air to vibration in cochlear fluid. The malleus bone bridges the gap between the eardrum and the other ossicles. Rupture or perforation of the eardrum can lead to conductive hearing loss. Collapse or retraction of the eardrum can cause conductive hearing loss or cholesteatoma.
Бағдарлау және қарым-қатынастар
Түйеқұлақтың қабығы алдыңғы-артқы, орталық-жанама және жоғарғы-төменгі жазықтықтарда көлбеу орналасқан. Осының салдарынан, оның жоғарғы-артқы ұшы алдыңғы-төменгі ұшынан жанында орналасқан. Анатомиялық тұрғыдан қарағанда, ол жоғарыдан ортаңғы бас сүйегі ойысымен, арттан сүйекшелер мен беттік нервпен, төменнен сілекей безімен, ал алдан шақылдақ буынмен байланысты.
Өңірлер
Құлақ барабаны екі негізгі аймаққа бөлінеді: парс флакцида және парс тенса. Шамалы нәзік парс флакцида мальейдің бүйірлік өсінің үстінде, Ривиннің ойығы мен алдыңғы және артқы мальейлік бүктемелер арасында орналасқан. Екі қабаттан тұратын және ашық қызғылт түсті болатын бұл аймақ, Эвстахий түтігінің жұмысындағы бұзылыстармен және холестеатомалармен байланысты. Ірі парс тенса үш қабаттан тұрады: тері, талшықты тіндер және шырыш қабық. Оның қалың шеті фиброкартилягинозды сақинаны құрайды, ол аннулус тимпаник немесе Герлах байламы деп аталады. Ал орталық бөлігі, маллеус ұшының деңгейінде ішке қарай иілген. Ортаңғы талшықты қабатта радиалды, дөңгелек және параболалық талшықтар болады, олар маллеус сабын қоршап тұрады. Салыстырмалы түрде берік болғанымен, парс тенса перфорациялармен жиі байланысты аймақ.
Умбо
Манубрий (лат. "қолсап") мальейдің тұтқасы мембрананың ортаңғы бетіне оның ортасына дейін тығыз бекітілген, оны тімпан қуысына қарай тартады. Мембрананың латеральді беті осылайша ойыс болады. Осы ойыстың ең терең бөлігі умбо (лат. "қалқан дөңгелегі") деп аталады.
Жүйке жүйесі
Түйежаңқақ қабығының сыртқы бетінің сезімі негізінен аурикулотемпоральды жүйке арқылы, яғни мандибулярлық жүйке (бас сүйек жүйкесі V3) тармағы арқылы қамтамасыз етіледі, сондай-ақ бесік жүйкесінің (бас сүйек жүйкесі X) құлақ тармағы, бет жүйкесі (бас сүйек жүйкесі VII) және, мүмкін, тіл-жұтқыншақ жүйкесі (бас сүйек жүйкесі IX) де үлес қосады. Түйежаңқақтың ішкі бетін тіл-жұтқыншақ жүйкесі иннервациялайды.
Тексеру
Медициналық тексеру кезінде есікше жарғақшасы жарықтандырылғанда, балғашаның ұшынан алдыңғы-төменгі төртбұрыштағы шетке қарай жарық конусы таралады, клиникалық жағдайда бұл "сағат 5" деп аталады.
Сынған
Жарылыс жарақаттары мен әуе саяхатында қасақана перфорация (жарылу) кездеседі, әдетте жоғарғы тыныс жолдарының бітелуі немесе ортаңғы құлақтағы қысымды теңестіруге кедеріс келтіретін Евстахий түтігінің жалпы дисфункциясы бар науқастарда. Бұл жүзу, суға шомылу (соның ішінде акваланғмен шомылу) және жекпе-жек спортында да болуы мүмкін. Тимпандық мембрананың жарылуы бар науқастарда қан кету, құлақ шуы, есту қабілетінің төмендеуі немесе дененің тепе-теңдігінің бұзылуы (вертиго) байқалуы мүмкін. Дегенмен, оларға медициналық араласу көбінесе қажет болмайды, себебі жарылыстың 80-95 пайызы екі-төрт апта ішінде толыққандай жазылып кетеді. Жарақаттың күші артқан сайын, жағдай нашарлауы мүмкін.
Қоғам және мәдениет
Тынық мұхитының Бажау халқы теңізде суға түсу және аң аулау үшін ерте жасында өз құлақтарының барабанын қасақана жарып алады. Сондықтан көптеген ересек Бажаулардың есту қабілеті нашарлайды.