Кіріспе
Өндірістік термин. Такт уақыты, немесе жай ғана такт – бұл нарық сұранысына қанағаттандыру үшін қажетті өнім жинау мерзімін сипаттайтын өндірістік термин. Көбінесе цикл уақытымен шатастырылатын такт уақыты – жұмысты жобалауға арналған құрал және ол бір бірліктің өндірісі басталғаннан кейін келесі бірліктің өндірісі басталарға дейінгі орташа уақыт аралығын өлшейді, өнімдер тізбектей өндірілген кезде. Есептеу үшін, бұл белгілі бір уақыт аралығында қажетті бөлшектер санына бөлінген бөлшектерді өндіруге кеткен уақыт. Такт уақыты тұтынушының сұранысына негізделеді; егер процесс немесе өндіріс желісі такт уақытында өнім шығара алмаса, уақытында жеткізуді қамтамасыз ету үшін сұранысты теңестіру, қосымша ресурстарды қосу немесе процесті қайта жаңарту қажет. Мысалы, егер тұтынушының сұранысы аптасына 10 дана болса, 40 сағаттық жұмыс аптасымен және өндіріс желісінде үздірілсіз ағын болған жағдайда, өндіріс басталу арасындағы орташа мерзім идеалды жағдайда 4 сағатты құрауы керек. Бұл мерзім машинаның тоқтау уақыты және жоспарланған қызметкерлердің демалысы сияқты факторларды ескеру үшін одан әрі қысқартылады.
Takt time, or simply takt, is a manufacturing term to describe the required product assembly duration that is needed to match the demand. Often confused with cycle time, takt time is a tool used to design work and it measures the average time interval between the start of production of one unit and the start of production of the next unit when items are produced sequentially. For calculations, it is the time to produce parts divided by the number of parts demanded in that time interval. The takt time is based on customer demand; if a process or a production line are unable to produce at takt time, either demand leveling, additional resources, or process re engineering is needed to ensure on time delivery. For example, if the customer demand is 10 units per week, then, given a 40 hour workweek and steady flow through the production line, the average duration between production starts should be 4 hours, ideally. This interval is further reduced to account for things like machine downtime and scheduled employee breaks.
Этимология
Такт уақыты – жапон сөзі (タクトタイム) қарызы, ол өз кезегінде неміс сөзі Taktzeit-тен алынған, яғни «цикл уақыты». Бұл сөзді Германия инженерлері 1930 жылдары Жапонияға енгізген болуы мүмкін. Сөз латын тіліндегі «tactus» сөзінен шыққан, «тиісу, сезіну, соғу» мағынасын білдіреді. Алғашқы мағыналарының кейбіреулері: (16 ғасыр) «үнемі байланыс арқылы туындайтын соққы, сағаттың соққысы», кейін музыкада «ритмді көрсететін темп» және (18 ғасыр) «ноталардың тұрақты бірлігі».
Тарих
Тік уақыт өндірістік жүйелерде өнеркәсіптік революциядан бұрын-ақ маңызды рөл атқарған. Мысалы, 16 ғасырдағы Венециядағы кеме жасау, Генри Фордтың T модельін жаппай өндіру, неміс авиация өнеркәсібіндегі ұшақ құрастыру процесін синхрондау және тағы да басқалары. Неміс авиация өнеркәсібі мен Mitsubishi арасындағы ынтымақтастық takt-ті Жапонияға әкелді, онда Toyota оны Toyota Production System (TPS) жүйесіне енгізді. "Lean Thinking" (1996) еңбегі әлемге "lean" тұжырымдамасын таныстырды. Осылайша, Takt lean жүйелерімен байланысты болды. Toyota Production System (TPS) жүйесінде, Takt уақыты осы өндіріс жүйесінің Just in Time (JIT) принципінің негізгі құралы болып табылады.
Құрылыс кезіндегі такт
Құрылыс индустриясында жұмсақ ойлау қағидаларын қабылдау арқылы, такт уақыты индустрияның жобаға негізделген өндірістік жүйелеріне енгізілді. Көпірлерді, туннельдерді және қонақүйлер, тұрғын үйлер сияқты үнемі қайталама өнімдерді құрылыс әдістерінен бастап, такт уақытын қолдану артып келеді. Құрылыс жобалары жоспарлау және кестелеу үшін сыни жол әдісін (CPM) немесе бағдарламаны бағалау және шолу әдісін (PERT) пайдаланады. Бұл әдістер өндірісте үзділіссіз ағын жасамайды және жүйедегі өзгерістерге осал болады. Көбінесе шығындар мен кестеден асып кетуге байланысты, сала мамандары мен ғалымдар CPM және PERT әдістерін ескірген, динамикалық құрылыс ортасында белгісіздіктерді дұрыс болжамайтын және ресурстарды тиімді бөле алмайтын әдістер деп қарастыра бастады. Осының нәтижесінде такт уақытын дамыту және енгізу күшейді.