Кіріспе

Қайта сату үшін сақталған тауарлар

Инвентаризация (американдық ағылшын тілінде) немесе қор (британдық ағылшын тілінде) – кез келген бизнес қайта сату, өндіру немесе пайдалану мақсатымен сақтайтын тауарлар мен материалдарды білдіреді. Инвентаризация басқару – негізінен сақталған тауарлардың түрін және орналасуын анықтаумен айналысатын сала. Ол материалдарды өндіру және сақтаудың тұрақты және жоспарланған процесін бастау үшін мекеменің ішіндегі әртүрлі орындарда немесе жабдықтау тізбегінің көптеген бөлімдерінде қажетті. Инвентаризация, қор немесе өндірістегі жұмыс (немесе өндіріс барысындағы жұмыс) түсінігі өндіріс жүйелерінен қызмет көрсету бизнесі мен жобаларға дейін кеңейтілді, бұл анықтаманы "өндіріс процесіндегі барлық жұмыс – өндіріс аяқталғанға дейін жасалған немесе жасалып жатқан барлық жұмыс" деп жалпылау арқылы жүзеге асты. Өндіріс жүйесінде инвентаризация – шикізат, жартылай дайын өнімдер, сатудан және жүйеден шығар алдындағы дайын өнімдер, соның ішінде жасалған барлық жұмысты білдіреді. Қызмет көрсету саласында инвентаризация – сатудан бұрын жасалған барлық жұмысты, соның ішінде жартылай өңделген ақпаратты қамтиды.

Қорларды басқаруда қолданылатын арнайы терминдер

Қорды сақтау бірлігі (SKU) – әрбір өнім мен оның нұсқаларына тағайындалатын нақты, ішкі идентификациялық нөмірлер. SKU кез келген әріптер мен сандардың комбинациясынан тұруы мүмкін, бірақ жүйе тұрақты болуы және барлық тауарларға қолданылуы керек. SKU коды өнім коды, штрихкод, бөлік нөмірі немесе MPN (өндірушінің бөлік нөмірі) деп те аталуы мүмкін. "Жаңа ескі қор" (кейде NOS деп қысқартылады) – бұл бизнесте ұзақ уақыт бұрын өндірілген, бірақ ешқашан қолданылмаған тауарларға қатысты қолданылатын термин. Мұндай тауарлар енді өндірілмеуі мүмкін, ал жаңа ескі қор белгілі бір тауардың қазіргі уақыттағы жалғыз нарықтық көзі болуы мүмкін. ABC-талдау (Парето-талдау деп те аталады) – жалпы сатудан түскен кіріске олардың үлесіне қарай қор тауарларын жіктеу әдісі. Бұл қорды басқару жұмыстарын басымдыққа бөлуге және бизнестің ең маңызды тауарларға назар аударуын қамтамасыз етуге пайдаланылады.

Типологиясы

Қауіпсіздік қоры: Қауіпсіздік қоры – компанияның жеткізу тізбегінде тауардың жетіспеуі немесе кешігу қаупін азайту үшін қолында сақталатын қосымша қор. Бұл – қалыпты қор деңгейінен артық, резервте сақталатын қосымша қор. Қауіпсіздік қорының мақсаты – сұраныс немесе ұсыныстағы ауытқуларға қарсы буфер құру, әйтпесе тауардың тозуына әкелуі мүмкін. Қайта тапсыру деңгейі: Қайта тапсыру деңгейі – компания тауарды толықтыру үшін тапсырыс беретін деңгей. Қайта тапсыру деңгейі компанияның қор саясатына байланысты. Кейбір компаниялар қор деңгейі белгілі бір мөлшерден төмен түскенде тапсырыс береді, ал кейбірлері тапсырыстарды белгілі бір кезеңдерде береді. Циклдық қор: Үлестік өндірісте қолданылатын циклдық қор – буферлік қорды есептемегендегі қолда бар қор. Ажырату: Бір процестегі машиналар арасында сақталатын буферлік қор, ол келесі машинаның жұмысын тегіс жүргізу үшін буфер ретінде қызмет етеді, алдыңғы немесе келесі машинаны күтудің қажетін жояды. Күтпеген сұранысқа дайындалу үшін жинақталған қор: мысалы, жаз айларында мұзқаймаққа қосымша қор жинақтау. Құбырлық қор: Әлі тасымалдауда немесе тарату процесінде жүрген тауарлар; мысалы, зауыттан шыққан, бірақ әлі клиентке жетпеген тауарлар. Оны көбінесе былай есептейді: Күнделікті/апталық орташа қолданыс мөлшері X Жеке уақыт (күндермен) + Қауіпсіздік қоры.

Өңдеу

Консерва өнімдерін өндірушінің материалдық қорына консерваға салынатын тағамдардың құрамына кіретін ингредиенттер, бос банкалар мен олардың қақпақтары (немесе осы компоненттерді жасауға арналған болат немесе алюминий рулондары), жапсырмалар және басқа да заттар (тұтқа, желім және т.б.) кіреді, олар дайын консервінің бір бөлігін құрайды. Кәсіпорнының өндіріс процесіндегі материалдар жұмыс алаңына жіберілген сәттен бастап, толықтай аяқталып, көтерме немесе бөлшек сауда клиенттеріне сатуға дайын болғанға дейін қамтылады. Бұл дайын тағам, әлі жапсырмаланбаған толтырылған банкалар немесе тағам компоненттерінің бөліктері болуы мүмкін. Сондай-ақ, әлі қораптарға немесе паллеттерге жиналмаған дайын банкалар да осы процеске кіреді. Дайын өнімдер қорына кәсіпорнының қоймасындағы барлық толтырылған және жапсырмаланған консервілер кіреді, олар азық-түлік дистрибьюторларына (көтерме сатушыларға), азық-түлік дүкендеріне (бөлшек сауда орындарына) және тіпті фабрикалық дүкендер мен сауда орталықтары арқылы тұтынушыларға сату үшін өндірілген және мақұлданған.

Капиталды жобалар

Ішінара аяқталған жұмыс (немесе орындалып жатқан жұмыс) – азаматтық инфрақұрылым құрылысында немесе мұнай және газ саласында кездесетіндей күрделі жобаларды жүзеге асыру барысында жинақталған инвентаризацияның өлшемі. Инвентаризация физикалық заттарды ғана емес (мысалы, материалдар, бөлшектер, жартылай дайын түйіндер), сонымен қатар дамып жатқан интеллектуалдық еңбекті де (мысалы, дайындалатын бөлшектер мен құрастырмалардың ішінара аяқталған инженерлік жобаларын) қамтиды.

Виртуалды түгендеу

"Виртуалды инвентаризация" (сонымен қатар "банк инвентаризациясы" деп те аталады) пайдаланушылар тобына ортақ бөлшектерді пайдалануға мүмкіндік береді, әсіресе олардың қысқа мерзімде қолжетімді болуы маңызды, бірақ бір уақытта көптеген банк мүшелеріне қажет болуы ықтимал емес. Виртуалды инвентаризация дистрибьюторлар мен логистикалық орталықтарға тауарды бөлшек саудагерлерге тікелей қоймадан жеткізуге мүмкіндік береді, қойма бөлшек сауда дүкенінде, қоймада немесе складта орналасқанға қарамастан.

Мақсаты

Қордың пропорционалдығы – сұранысқа негізделген қорды басқарудың мақсаты болып табылады. Басты оңтайлы нәтиже – барлық өнімдер бойынша қолдағы қордың бірдей күндік (немесе сағаттық) көлеміне ие болу, осылайша барлық өнімдердің таусылу уақыты бірдей болатын болады. Мұндай жағдайда "артық қор" болмайды, яғни бірінші өнімнің қоры таусылғанда екінші өнімнің қоры қалмайды. Артық қорды сақтау – тиімсіз, себебі оны алуға жұмсалған қаржы мен сақтау құны басқа мақсаттарға, яғни жаңа ғана таусылған өнімге тиімдірек жұмсалуы мүмкін. Қордың пропорционалдығының екінші мақсаты – қорды азайту. Нақты сұраныс болжамын қорды басқарумен интеграциялау арқылы, тек өткен орташа көрсеткіштерге назар аудармай, әлдеқайда дәл және оңтайлы нәтиже күтіледі. Сұраныс болжамын осылайша қорды басқаруға енгізу, сондай-ақ, өнім бойынша қор сақтау шектеулі болған жағдайда "сыйымдылық" шегін болжауға мүмкіндік береді.

Қолданбалар

Қордың пропорционалдылық техникасы тұтынушы көре алмайтын қорлар үшін ең қолайлы, "толық сақтау" жүйелерінен өзгеше, онда бөлшек сауда тұтынушысы сатып алып жатқан өнімнің толық сөрелерін көруге ниеттенетін болады, өйткені ескі, қажетсіз немесе сақталмаған нәрсені сатып алып жатыр деп ойламас үшін; және өнім белгілі бір деңгейге жеткенде қайта тапсырыс берілетін "бастапқы нүкте" жүйелерінен де ерекшеленеді. Қордың пропорционалдылығы өнімді көзден жасыратын уақытында өндіру процестерінде және бөлшек саудада тиімді қолданылады. АҚШ-та бөлшек саудада қордың пропорционалдылығын қолданудың алғашқы мысалы мотор отыны болды. Мотор отыны (мысалы, бензин) әдетте жер асты резервуарларында сақталады. Автокөлік жүргізушілері бензинді резервуардың үстінен немесе астынан сатып алатынын білмейді, және олар үшін бұл маңызды емес. Бұған қоса, бұл резервуарлардың максималды сыйымдылығы бар және оларды артық толтыруға болмайды. Соңында, өнімнің құны жоғары. Мотор отынының әр түрлі маркаларының қорын, әрқайсысы жеке резервуарларда сақталады, әр марканың сатылымына пропорционалды түрде теңестіру үшін қордың пропорционалдылығы қолданылады. Артық қор тұтынушыға көрінбейді немесе бағаланбайды, сондықтан ол жай ғана ақшаны (әдеби мағынада) жерге сіңіріп жіберумен тең. Қордың пропорционалдылығы жер асты резервуарларында сақталатын артық қор мөлшерін азайтуға көмектеседі. Бұл мотор отынына арналған қолданбаны алғаш рет 1990 жылы Petrolsoft Corporation Chevron Products Company үшін әзірледі және іске қосты. Бүгінде көптеген ірі мұнай компаниялары осындай жүйелерді пайдаланады.

Тамырлар

АҚШ-та қор пропорционалдығын қолдану 1980-ші жылдары Toyota Motors компаниясы танымал еткен жапондық «жетіспеу кезінде» (Just in Time) бөлшектерді басқару жүйесінен шабыттанған деп саналады.

Мүліктердің есебін жүргізу

Әр елдің өзінің қаржылық есептілік ережелеріне сәйкес келетін қорды есепке алу туралы өз ережелері бар. Мысалы, АҚШ-тағы ұйымдар АҚШ-тың жалпы қабылданған бухгалтерлік практикасы (GAAP) шеңберінде, Қаржылық есеп стандарттары кеңесі (FASB) (және басқалар) анықтаған және АҚШ-тың бағалы қағаздар және биржалар комиссиясы (SEC) және басқа да федералды және мемлекеттік агенттіктер қолдайтын ережелерге сәйкес өздерінің қажеттіліктеріне қарай қорды анықтайды. Басқа елдерде де ұқсас жүйелер болуы мүмкін, бірақ олардың өздерінің бухгалтерлік стандарттары мен ұлттық агенттіктермен қамтамасыз етіледі. Қаржылық есептің стандарттарды қолдануының мақсаты – фирмалардың көрсеткіштерін салыстыруға мүмкіндік беру, ал ішкі есептеудегі шығындарды есепке алу функциялары ұйым ішінде және одан тыс жерде үлкен икемділікпен жүзеге асырылуы мүмкін. Стандарттық және шектеулер теориясы негізіндегі (өткізу қабілеті) есеп беру тұрғысынан қор туралы талқылау, мысалдармен және қаржылық есеп беру тұрғысынан қор туралы талқылаудан кейін келеді. Қордың ішкі құнын есептеу/бағалау күрделі болуы мүмкін. Бұрын көптеген кәсіпорындар қарапайым, бір процестік зауыттар болса, XXI ғасырда олардың саны азайды. "Бір процестік" зауыттар бар жерде, өндірілген тауарларға сұраныс бар, ол тауардың нарықтық құнын анықтайды. Бүгінде көп сатылы процестік компанияларда бұрын дайын өнімдер болып саналған көптеген қорлар енді "өңдеудегі жұмыс" (WIP) ретінде сақталады. Бұл қорларды есептеуде бағалау қажет, бірақ бағалау – басқару шешімі, себебі жартылай дайын өнімге нарық жоқ. WIP-тің осылайша кездейсоқ бағалануы және оған қосымша шығындарды бөлу кейбір күтпеген және жағымсыз нәтижелерге әкелді.

Қаржылық есеп

Ұйымның қоры бір жағынан пайдалы, бір жағынан зиянды болуы мүмкін, себебі ол баланста актив ретінде көрсетіледі, бірақ сонымен қатар басқа мақсаттарға жұмсалатын ақшаны тоқтап тұрады және оны қорғау үшін қосымша шығындар қажет. Қор сондай-ақ, елдердің заңнамасына байланысты, маңызды салық төлемдеріне алып келуі мүмкін, мысалы, Thor Power Tool Company v. Commissioner ісіндегідей. Ұйымның қоры баланста ағымдағы актив ретінде көрсетіледі, өйткені ұйым оны сату арқылы ақшаға айналдыра алады. Кейбір ұйымдар өзінің операцияларына қажеттіден артық қор ұстайды, бұл олардың активтерінің құнын және пайдалылығын арттыру үшін жасалады. Қорды сатып алумен байланысты ақшаны тоқтатудан басқа, қорға байланысты қойма кеңістігі, коммуналдық төлемдер, өрт және басқа да апаттардан, ескіруден, ұрлықтан және қателерден қорғау үшін персоналды сақтандыру сияқты қосымша шығындар да туындайды. Мұндай сақтау шығындары жылына сатып алу құнының үштен бірінен жартысына дейін жетеді. Егер қор жеткілікті болмаса, ұйым клиенттердің ірі тапсырыстарын орындай алмай, мүмкіндікті жіберіп алуы мүмкін. Қосымша шығындарды бақылау және клиенттерге жақсы қызмет көрсету арасындағы қайшылықтар ұйымның қаржылық және операциялық менеджерлерін сату және маркетинг бөлімдерімен қақтығысқа түсіруі мүмкін. Сатушылар көбінесе сатудан комиссия алады, сондықтан тауардың қолда бар болмауы олардың табысын азайтуы мүмкін. Бұл қайшылықты өндіріс уақытын қысқарту арқылы азайтуға болады, яғни клиенттердің күткен жеткізу уақытына жақын немесе одан кем уақытқа дейін. Бұл "Жүйелі өндіріс" деп аталатын күш-жігер, қорда тоқтап тұрған айналымдық капиталды едәуір азайтады және өндіріс шығындарын төмендетеді (Toyota Production System-ға қараңыз).

Қорлар есебінің рөлі

Ұйымға дұрыс шешімдер қабылдауға көмектесу арқылы бухгалтерлер мемлекеттік сектордың салық төлеушінің инвестициясынан максималды пайда көретіндей оң өзгерістерге қол жеткізуіне көмектесе алады. Бұл, сондай-ақ, ұйымның ресми және бейресми сыйақы жүйелерінде жетістіктерді лайықты бағалау арқылы реформалардың тұрақты және тиімді болуын қамтамасыз етуге және олардың прогреске ықпал етуіне мүмкіндік береді. Олардың маңызды рөлі бар деу – әлсіз айту болар еді. Қаржы ұйымның көптеген, тіпті барлық негізгі бизнес процестерімен байланысты. Ол ұйымның ізін дұрыс, этикалық жолмен жүргізуін қамтамасыз ететін басқару және есеп беру жүйелерін басқаруға тиіс. Осы негіздердің мықты болуы өте маңызды. Көп жағдайда олар институтқа қоғамның сенімін арттыру немесе жоғалту үшін шешуші сынақ болып табылады. Қаржы ұйымның қызмет басқарушыларына тиімді жұмыс істеуге қажетті ақпаратты, талдауды және кеңес беруі керек. Бұл тек бюджетпен шектелуі керек емес – біз қанша жұмсадық, қанша қалды деген сұрақтардан асып түсуі керек. Бұл ұйымның өзінің жұмысын жақсырақ түсінуіне көмектесу. Яғни, белгілі бір ресурстар (кірістер) мен олардың нәтижесінде қол жеткізілген шығыстар мен нәтижелер арасындағы байланысты анықтап, түсіну. Сонымен қатар, ұйымның және оның қызметінің ішіндегі тәуекелдерді түсініп, оларды белсенді басқару да маңызды.

FIFO және LIFO есептік жүйесі

Саудагер тауарды қоймадан сатып алғанда, қойма шотының құны сатылған тауардың өзіндік құнынан (COGS) төмендейді. Егер қордағы тауарлардың бағасы өзгермеген болса, бұл оңай; бірақ егер баға өзгерген болса, оны бағалау үшін келісілген әдіс қолданылуы керек. Жеке-жеке анықталмайтын тауарлар үшін бухгалтерлер сату түріне сәйкес әдіс таңдауы тиіс. Қолданыстағы екі танымал әдіс: FIFO (бірінші келген, бірінші кеткен) және LIFO (соңғы келген, бірінші кеткен). FIFO бойынша, қоймаға бірінші келген бірлік, бірінші сатылған бірлік ретінде қарастырылады. LIFO бойынша, соңғы келген бірлік, бірінші сатылған бірлік ретінде есептеледі. Бухгалтер таңдаған әдіс, таза табысқа, баланстық құнға және, нәтижесінде, салық салуға маңызды әсер етуі мүмкін. Қойманы есептеу үшін LIFO қолданғанда, компания инфляцияның әсерінен әдетте төменгі таза табыс пен төменгі баланстық құн туралы есеп береді. Бұл әдетте салықтың төмендеуіне алып келеді. LIFO-ның қойма құнын бұрмалау мүмкіндігіне байланысты, Ұлыбританияның есеп стандарттары (UK GAAP) және Халықаралық есеп стандарттары (IAS) LIFO қойма есебін тиімді түрде тыйым салған. LIFO есебі АҚШ-та Ішкі кіріс кодексінің 472-бабына сәйкес рұқсат етіледі.

Стандартты шығындар есебін жүргізу

Стандартты есептеуде тиімділік деп аталатын коэффициенттер қолданылады, олар тауарды өндіруге жұмсалған еңбек пен материалдарды сол тауарды «стандартты» жағдайларда өндіруге қажетті еңбек пен материалдармен салыстырады. Нақты және стандартты жағдайлар ұқсас болғанда, көп мәселе туындамайды. Өкінішке орай, стандартты есептеу әдістері шамамен 100 жыл бұрын, еңбек өндірілетін тауарлардың ең маңызды құны болған кезде әзірленді. Стандартты әдістер еңбек тиімділігіне басымдық беріп келеді, тіпті қазіргі кезде бұл ресурс көп жағдайда құнның (өте) аз бөлігін құрайды. Стандартты есептеу менеджерлерге, жұмысшыларға және фирмаларға бірнеше жағынан зиян келтіруі мүмкін. Мысалы, қорды көбейту туралы шешім өндіріс менеджерінің өнімділігін бағалауға кері әсер етеді. Қорды көбейту өндірісті арттыруды талап етеді, яғни процестер жоғары деңгейде жұмыс істеуі керек. Бірдеңе орын алғанда (емес, егер), процесс ұзаққа созылып, стандартты еңбек уақытынан артық уақыт жұмсалады. Менеджер артық шығынға жауапты болып көрінеді, тіпті ол өндіріс талабына немесе проблемаға бақылау жасай алмаса да. Қиын экономикалық жағдайларда фирмалар сол тиімділікті жұмыс күшін қысқарту, қайта құру немесе басқаша азайту үшін пайдаланады. Мұндай жағдайларда жұмыстан босатылған жұмысшылардың артық қорларды және шығындарды басқаруға менеджерлерге қарағанда бақылауы аз. Көптеген қаржы және есеп мамандары стандартты есептеуді алмастыру қажеттілігі туралы көп жылдар бойы келісіп келеді. Алайда, олар оның орнын басатын нәрсені таба алмады.

Шығыстар есебінің шектеулер теориясы

Элияху М. Голдратт "бағалар әлемі" деп атаған шығындарды есепке алу мәселелерін шешу үшін Шектеулер теориясын жасады. Ол өнімділікті есептеуді ұсынады, ол өнімділікті (тұтынушыларға сатылған тауарлар үшін түскен ақша) өндіріс көлемінен (сатуға болатын немесе қойманы көбейтуге мүмкіндік беретін тауарлар) гөрі пайдаланады және еңбекті өзгермелі емес, тұрақты шығын ретінде қарастырады. Ол инвентаризацияны ұйымның иелігіндегі және сатуды жоспарлаған барлық нәрсе деп анықтайды, соның ішінде ғимараттар, жабдықтар және тағы да көптеген заттар. Өнімділікті есептеуде тек бір түрлі өзгермелі шығын ескеріледі: материалдар мен компоненттер сияқты нақты өзгермелі шығындар, олар өндірілген көлемге тікелей байланысты өзгереді. Дайын өнімдер қоры баланстағы активтер болып қалады, бірақ еңбек өнімділігінің көрсеткіштері енді менеджерлер мен жұмыскерлерді бағалау үшін қолданылмайды. Еңбек шығындарын азайтуға бағытталған ынталандырудың орнына, өнімділікті есептеу өнімділік (кіріс немесе табыс) пен басқарылатын операциялық шығындар және инвентаризациядағы өзгерістер арасындағы байланысқа назар аударады.

Ұлттық есептер

Сонымен қатар, қорлар ұлттық есептерде және бизнес айналымын талдауда маңызды рөл атқарады. Кейбір қысқа мерзімді макроэкономикалық құбылыстар қор циклымен байланысты.

Қауіп шеккен қор

Сондай-ақ, қиын жағдайдағы немесе мерзімі өткен тауарлар деп аталады, қиын жағдайдағы қор – бұл қалыпты бағамен сатылу мүмкіндігі өткен немесе жақын арада өтетін тауарлар. Кейбір салаларда бұл тауардың сатылуы мүмкін емес немесе жақын арада сатылуы қиын дегенді білдіруі мүмкін. Қиын жағдайдағы тауарларға жарамдылық мерзімі өткен немесе жарамдылық мерзімі аяқталуға жақын тауарлар жатады (мысалы, жарамдылық мерзімі аяқталуға 3 ай қалған), модадан шыққан киім, бұрынғыдай танымал емес музыка, ескі газеттер мен журналдар. Бұған сондай-ақ ескірген немесе өндірілімі тоқтатылған компьютерлік немесе тұтынушылық электрондық жабдықтар, осы жабдықтарды қолданатын өнімдер де кіреді, мысалы VHS форматындағы жабдықтар мен видеокассеталар. 2001 жылы Cisco компаниясы қайталанған тапсырыстарға байланысты 2,25 миллиард АҚШ долларына бағаланған тауарларды есептен шығарды. Бұл бизнес тарихындағы ең ірі тауарларды есептен шығарудың бірі саналады.

Қордың ауысуы

Қордың ауыстырылуы – бұл тауарлардың көрсетілу тәсілін жүйелі түрде өзгерту амалы. Бұл әсіресе қонақжайлылық және бөлшек сауда салаларында, әсіресе азық-түлік тауарлары сатылатын жерлерде жиі қолданылады. Мысалы, тұтынушылар үнемі баратын супермаркеттерде, олар нені қалайтынын және ол қайда орналасқанын жақсы біледі. Осының салдарынан көптеген тұтынушылар іздеген тауарына тікелей барып, басқа тауарларды қарамайды. Мұндай әдеттің алдын алу үшін дүкендер тауарлардың орналасқан жерін ауыстырып, тұтынушыларды дүкеннің барлық бөлімдерін аралап қарауға итермелейді. Осылайша, тұтынушылар әдетте назарына іліспейтін заттарды да сатып алуы мүмкін.

Қорғау кредиті

Қорлық несие – қаржыны тарту үшін қорды немесе тауар қорын кепіл ретінде пайдалану. Банктер дәстүрлі кепілдіктерді қабылдауға тартынған жағдайларда, мысалы, жер тілігі жоқ дамып келе жатқан елдерде, қорлық несие қаржыландыру шектеулерін еңсерудің тиімді тәсілі болуы мүмкін. Бұл жаңа емес, археологиялық дәлелдер ежелгі Римде де осы тәжірибе болғанын көрсетеді. Көптеген елдерде, кедендік қоймада сақталған түрлі-түрлі тауарларға сүйене отырып қаржы алу кең таралған. Мысалы, Италияда пармезан ірімшігі үшін де қолданылады. Латын Америкасы және кейбір Азия елдерінде сақталған ауыл шаруашылығы өнімдеріне негізделген қорлық несие кеңінен таралған. Мұндай несие алу үшін банктер кепілдікті талап еткен кезде сақталған өнімнің қолжетімділігіне сенімді болуы керек, яғни сертификатталған қоймалардың сенімді желісі болуы тиіс. Банктер тауар қорын бағалауда да қиындықтарға тап болады. Тауар бағасының күрт құлдырауы салдарынан, олар несие сомасы қор құнының 60% аспауына тырысады.