Логистикалық инженерия: Сатып алу, тасымалдау және қойма шаруашылығын ұйымдастыру ғылымы

Кіріспе

Сатып алу, тасымалдау, сақтау, тарату және қоймалауды ұйымдастыруға бағытталған инженерия саласы. Логистикалық инженерия – материалдар мен дайын өнімдерді ғылыми тұрғыдан сатып алу, тасымалдау, сақтау, тарату және қоймалауды қамтамасыз ететін инженерия саласы. Логистикалық инженерия – бұл компоненттер/жүйелерді жобалау, жөндеу мүмкіндігі, оқыту, қосалқы бөлшектер қоры, сұраныс тарихы, сақтау және тарату орындары, тасымалдау тәсілдері сияқты факторларды ескеретін күрделі ғылым. Оның мақсаты – "заттың" қажетті уақытта, қажетті жерде және қажеттідей жұмыс істеуін, сонымен қатар барлық бұл процестердің қанағаттанарлық құнмен жүзеге асуын қамтамасыз ету.

Шолу

Логистика, әдетте, шығындар орталығының қызмет көрсету қызметімен айналысады, бірақ тиімділікті арттыру және клиенттердің қанағаттануын қамтамасыз ету арқылы құндылық ұсынады. Клиент қанағаттанбаса, бұл құндылық тез жоғалуы мүмкін. Соңғы клиент – өндіріс ошағының ішіндегі басқа процестер немесе жұмыс орталықтары, тауарлар сақталатын қойма немесе өнімді пайдаланатын соңғы тұтынушы болуы мүмкін. Жақында пайда болған тағы бір тәсіл – жабдықпен қамтамасыз ету тізбегін басқару. Жабдықпен қамтамасыз ету тізбегі ұйымның жабдықпен қамтамасыз ету/сатып алу және тарату жақтарының тиімді тізбегін де қарастырады. Логистика бірнеше буынмен, дереу жабдықпен қамтамасыз ету және таратумен байланысты болса, жабдықпен қамтамасыз ету тізбегі бірнеше буын/кезеңдерді, шикізатты сатып алудан бастап дайын өнімдерді клиентке дейін таратуға дейін қарастырады. Бұл негізгі қағидатқа негізделген: жабдықпен қамтамасыз ету және тарату қызметтерін өндіріс/логистикалық қызметтермен интеграциялау ұйым үшін жоғары тиімділікке әкелуі мүмкін. Өндірістік операцияның жергілікті ең төменгі жалпы құны бүкіл тізбектің жалпы ең төменгі құнымен алмастырылуда, бұл тізбек мүшелері үшін тиімділікті жақсартады және, демек, өнімдердің құны төмендейді. Логистикалық инженерия – жүйелік инженерияның маңызды саласы, оған сенімділік инженериясы да кіреді. Бұл өнімдер мен жүйелерге сенімділік, техникалық қызмет көрсету және қолжетімділік жобаланатын ғылым және процесс. Ол жоғарыда аталған жабдықпен қамтамасыз ету және физикалық тарату мәселелерін, сондай-ақ негізгі инженерлік мәселелерді қамтиды. Логистика инженерлері күрделі математикалық модельдермен жұмыс істейді, олар сәтсіздіктер арасындағы орташа уақыт (MTBF), сәтсіздікке дейінгі орташа уақыт (MTTF), жөндеуге арналған орташа уақыт (MTTR), сәтсіздік түрлері мен салдарының талдауы (FMEA), статистикалық үлестірулер, кезек теориясы және тағы да басқа факторларды ескереді. Мысалы, егер біз 95% сенімді жүйені жасағымыз келсе (немесе жүйені 95% сенімділікке жеткізу үшін жақсартсақ), логистика инженері жүйенің жалпы сенімділігі ең сенімсіз ішкі жүйе немесе компоненттен жоғары болмайтынын түсінеді. Сондықтан, логистика инженеріміз барлық ішкі компоненттердің немесе жүйелердің сенімділігін қарастырып, жүйелік жобаны тиісінше өзгертуі керек. Егер бір ішкі жүйенің сенімділігі тек 50% болса, онда сол ішкі жүйенің сенімділігін арттыруға, бірнеше ішкі жүйені параллельді түрде жобалауға (осы жағдайда 5-і сол ішкі жүйенің сенімділігін шамамен 97% дейін жеткізеді), тез ауыстыру үшін қосалқы ішкі жүйелерді сатып алуға және сақтауға, бұзылған ішкі жүйені қажетті уақыт ішінде жөндеуге мүмкіндік беретін жөндеу мүмкіндігін құруға және/немесе осы тәсілдердің кез келген комбинациясын таңдап, ең тиімді шығын мен сенімділік арақатынасына қол жеткізуге болады. Содан кейін инженер келесі ішкі жүйеге көшеді.

Logistics is generally concerned with cost centre service activities, but provides value via improved efficiency and customer satisfaction. It can quickly lose that value if the customer becomes dissatisfied. The end customer can include another process or work center inside of the manufacturing facility, a warehouse where items are stocked or the final customer who will use the product. Another approach which has appeared in recent years is the supply chain management. The supply chain also looks at an efficient chaining of the supply / purchase and distribution sides of an organization. While logistics looks at single echelons with the immediate supply and distribution linked up, supply chain looks at multiple echelons/stages, right from procurement of the raw materials to the final distribution of finished goods up to the customer. It is based on the basic premise that the supply and distribution activities if integrated with the manufacturing / logistic activities, can result in better profitability for the organization. The local minimum of total cost of the manufacturing operation is getting replaced by the global minimum of total cost of the whole chain, resulting in better profitability for the chain members and hence lower costs for the products. Logistics engineering as a discipline is a very important aspect of systems engineering that also includes reliability engineering. It is the science and process whereby reliability, maintainability, and availability are designed into products or systems. It includes the supply and physical distribution considerations above as well as more fundamental engineering considerations. Logistics engineers work with complex mathematical models that consider elements such as mean time between failures (MTBF), mean time to failure (MTTF), mean time to repair (MTTR), failure mode and effects analysis (FMEA), statistical distributions, queueing theory, and a host of other considerations. For example, if we want to produce a system that is 95% reliable (or improve a system to achieve 95% reliability), a logistics engineer understands that total system reliability can be no greater than the least reliable subsystem or component. Therefore, our logistics engineer must consider the reliability of all subcomponents or subsystems and modify system design accordingly. If a subsystem is only 50% reliable, one can concentrate on improving the reliability of that subsystem, design in multiple subsystems in parallel (5 in this case would achieve approximately 97% reliability of that subsystem), purchase and store spare subsystems for rapid change out, establish repair capability that would get a failed subsystem back in operation in the required amount of time, and/or choose any combination of those approaches to achieve the optimal cost vs. reliability solution. Then the engineer moves onto the next subsystem.

Терминология

Бизнес логистикасы мен логистикалық инженерия терминдерінің арасында көп айырмашылық жоқ. Логистикалық инженерия логистиканы математикалық немесе ғылыми тұрғыдан қолдануға көбірек назар аударады.

Орындау көрсеткіштері

Ұйымның логистикасының тиімділігін бағалау үшін әртүрлі өнімділік көрсеткіштері (өнімділік өлшемдері) қолданылады. Ең танымал және кеңінен қолданылатын көрсеткіш – түскен құн. Түскен құн – шикізат, жартылай дайын және дайын өнімді сатып алу, тасымалдау, сақтау және таратудың жалпы құны. Тағы бір маңызды көрсеткіш – соңғы тұтынушының сұранысын қанағаттандыру деңгейі. Бұл – қоймадағы (орналасқан жердегі) қордан дереу қанағаттандырылған тұтынушы сұранысының пайыздық көрсеткіші. Сұранысты қанағаттандыру деңгейіне балама ретінде жүйелік қолжетімділік қарастырылады. Соңғы жылдары АҚШ Қорғаныс министрлігі қару-жарақ жүйелерін техникалық қолдауға кеткен шығындарды басқару үшін өнімділікке негізделген логистика (PBL) шартында жұмыс істеуді ұсынды.