Қолсыз есептеу – қолды пайдаланбастан компьютермен жұмыс жасау технологиясы. Бұл мүмкіндік мүгедектерге де, қалыпты адамдарға да көмектеседі, дауыспен басқару арқылы жүзеге асырылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қолсыз есептеу – пайдаланушы қолдарды пайдаланбастан интерфейспен қарым-қатынас жасай алатын кез келген компьютерлік конфигурация, бұл тышқан мен пернетақта сияқты адам-машина интерфейсі құрылғыларының әдеттегі талабы. Қолсыз есептеу маңызды, себебі ол мүмкіндігі шектеулі де, шектеусіз де пайдаланушыларға пайдалы. Сөйлеуді тану жүйелерін нақты командаларды тануға баптауға болады және дұрыстығы расталғаннан кейін қолдарды пайдаланбастан жүйелерге нұсқаулар беруге болады. Бұл көлік жүргізу кезінде немесе зауыттағы инспектор немесе инженер үшін пайдалы болуы мүмкін. Сол сияқты, мүмкіндігі шектеулі адамдар күнделікті өмірлерінде қолсыз есептеуді маңызды деп табады. Көздері нашар көретін адамдар компьютерлерді өмірлерінде пайдалы деп тапқандай. Бұл тіл, ерін, ауыз немесе бас қозғалыстарын пайдаланудан бастап, сөйлеуді тану бағдарламалық жасақтамасы мен микрофон немесе Bluetooth технологиясын қолданатын дауыспен басқарылатын интерфейстерге дейін болуы мүмкін. Қолжетімді қолсыз есептеу құрылғыларының мысалдары: ауызбен басқарылатын джойстиктер, мысалы TetraMouse, QuadJoy, Jouse2, QuadStick және IntegraMouse; SmartNav, Tracker Pro, FreeTrack, HeadMouse Extreme, HeadMaster, KinesicMouse және Smyle Mouse сияқты камераға негізделген бас қозғалысын қадағалау жүйелері; және Voice Finger сияқты мүгедектерге арналған сөйлеуді тану. Джойстик түрлері пайдаланушыға физикалық байланыс қажет етпейді және тәуелсіздік сезімін арттырады. Камера түрлеріне пайдаланушыға бекітілген нысаналар қажет, әдетте күтімшінің көмегімен, оларды камера мен бағдарламалық жасақтама сезеді. Камера түрлері қоршаған ортаның жарығына сезімтал, тышқан курсоры жылжуы мүмкін және бас қозғалысы тышқанды басқару мақсатында болмаған жағдайда қателер туындауы мүмкін. Басқа қолсыз тышқан мысалдары – аяқтармен (немесе дененің басқа бөліктерімен) басқарылатын коммутаторларды пайдаланатын құрылғылар, мысалы NoHands Mouse және коммутаторға бейімделген TetraMouse. Мүгедектерге арналған сөйлеуді тану және қолсыз есептеу диктант сияқты стандартты салаларға қарағанда пернетақта мен тышқанды төменгі деңгейде басқаруға көбірек назар аударады.
Hands free computing is any computer configuration where a user can interface without the use of their hands, an otherwise common requirement of human interface devices such as the mouse and keyboard. Hands free computing is important because it is useful to both able and disabled users. Speech recognition systems can be trained to recognize specific commands and upon confirmation of correctness instructions can be given to systems without the use of hands. This may be useful while driving or to an inspector or engineer in a factory environment. Likewise disabled persons may find hands free computing important in their everyday lives. Just like visually impaired have found computers useful in their lives. This can range from using the tongue, lips, mouth, or movement of the head to voice activated interfaces utilizing speech recognition software and a microphone or bluetooth technology. Examples of available hands free computing devices include mouth operated joystick types such as the TetraMouse, the QuadJoy, the Jouse2, the QuadStick, and the IntegraMouse, camera based head tracking systems such as SmartNav, Tracker Pro, FreeTrack, HeadMouse Extreme, HeadMaster, KinesicMouse and Smyle Mouse, and speech recognition specialized for disabilities such as Voice Finger. The joystick types require no physical connections to the user and enhances the user's feeling of independence. Camera types require targets mounted on the user, usually with the help of a caregiver, that are sensed by the camera and associated software. Camera types are sensitive to ambient lighting and the mouse pointer may drift and inaccuracies result from head movements not intended to be mouse movements. Other examples of hands free mice are units that are operated using switches that may be operated by the feet (or other parts of the body), such as the NoHands Mouse and the switch adapted TetraMouse. Speech recognition specialized for disabilities and hands free computing focus more on low level control of the keyboard and mouse than on usual areas like dictation.