Кіріспе

15 ғасырдағы ағылшын дворяны Джон Невилл, Невилл бароны (шамамен 1410 – 29 наурыз 1461) – Розалар соғысы кезінде Ланкастер әулеті үшін күрескен ағылшын дворяны. Ол солтүстік Англиядағы Невилл әулетінің үлкен, бірақ кедейленген тармағынан шыққан, бұл тармақ бұрын Джонның өгей әкесі, Солсбери графы Ричард басқарған кіші тармақ пайдасына мұрадан айырылған еді. Джон Невилл мен оның бауырлары бірнеше жыл бойы Салсберимен даулы мұра үшін жанжалдасты, ал династиялық соғыстар басталғанда Джон Ланкастерлер жағына қосылды, ал кіші Невиллдер Йорк әулетін қолдады. 1459 жылы Йоркшылдер Англиядан қашқаннан кейін Джон соғыстан алынған олжаның иегері болды, оған қарсылас Невилл туыстарының көптеген жерлері мен лауазымдары берілді, сондай-ақ ол барон шеніне көтерілді. 1460 жылы Ричард Йорк қайта оралып, таққа талапкер болғанда, Невилл лорды бастапқыда одақтас болып көрінді, бірақ Уэйкфилд шайқасы алдында Ланкастерлер жағына қайта өтті. Йорк, Невилл оған күш қосып келеді деп ойлап, шайқасқа шықты, бірақ оның орнына шабуылға ұшырап, қаза тапты. Дегенмен, Невилл лордының өзі 1461 жылы Таутон шайқасына дейін жасалған шабуылда көп ұзамай қайтыс болды. Кейін оның ұлы Вестморленд графы титулын мұраға алды.

Отбасы және шыққан тегі

Ол шамамен 1410 жылы туған, сэр Джон Невиллдің екінші ұлы (1420 жылы қайтыс болған), Вестморлендтің 1-ші графы Ральф Невиллдің ең үлкен ұлы және мұрагері (бірінші әйелі Маргарет де Стаффордтан) әйелі Элизабет Холландтан (шамамен 1388-1423), Кенттің 2-ші графы Томас Холландтың бесінші қызы, оның әйелі Элис ФицАланнан (1416 жылы қайтыс болған). Оның екі ағасы болды: Вестморлендтің 2-ші графы Ральф Невилл және Дархам графтығының Брансепет қамалынан сэр Томас Невилл (1458 жылы қайтыс болды), сондай-ақ Бедфордширдің Вудкрофттан сэр Уильям Люсиге үйленген Маргарет Невилл деген бір қарындасы болды. 1452 жылдың 5 ақпанына дейін ол Энн Холландқа (1486 жылы қайтыс болды), Джон Холландтың қызына, екінші күйеуі ретінде үйленді. Анна Холланд – оның немере інісі, Вестморлендтің 2-ші графы Ральф Невиллдің бірінші әйелі леди Элизабет Персидің ұлы, сэр Джон Невиллдің (1450 жылы қайтыс болған) жесірі. Анна Холланд одан ұзақ өмір сүрді және үшінші рет Джеймс Дугласқа, 9-шы граф Дугласқа (1491 жылы қайтыс болды) үйленді, бірақ одан балалары болмады. Ол 1486 жылдың 26 желтоқсанында қайтыс болды және Лондон қаласындағы Блэкфриарс шіркеуіндегі Сент-Анн капелласында жерленді. Аннадан оның бір ұлы болды: Ральф Невилл, Вестморлендтің 3-ші графы, оның ағасы, 2-ші графтың ұлы және мұрагері. Ол 1472 жылдың 6 қазанында әкесіне тағылған айыпты алып тастады.

Невилл-Невилл бәсекелестігі

1430 жылдары Джон Невиллдің үлкен ағасы, Вестморленд графы, олардың араласқан ағасы Солсбери графы және Невилл әулетінің Бофорт тармағымен мұраға байланысты дерлік жеке соғыс жүргізді. Джон ағасына қосылып, бұл күресте маңызды рөл атқарды. Ол 1438 жылғы патшаның канцлеріне жолданған хатта қарсыластардың "алаңда үлкен топтарды жинап, үлкен және қорқынышты қылмыстар жасап, солтүстік ағылшын халқын қырғандықтарын" хабарлады. Бұл дау тең емес еді, себебі Солсбери графы ағылшыл патшалық отбасымен туыс болғанымен қатар, ол бай және ықпалды ақсүйектер мен дін қызметкерлерімен жақсы байланыста болды. Солсбери даудың жеңімпазы болды, ал тараптар 1443 жылы графқа тиімді келісіммен сырттай татуласты. Невиллдердің үлкендері өз кезегінде оларға наразылық білдірді. Бұл бәсекелестік 1450 жылдардың фракциялық және алабұрлы саясатында әулеттің әр тармағының қарама-қарсы жақтарға бірігуіне әкелді: Солсбери және оның ұлы Уорвик графы Ричард, Йорк герцогының жағына шыққанда, үлкен тармақ Ланкастер үйінің жағына қосылды, осылайша отбасылық жанжал Розалар соғысына енді. 1443 жылғы Невилл келісімінен кейін Вестморленд графы ұлттық саясаттағы рөлінен бас тартқандай көрінеді, сондықтан Анжу королевасы Маргареттың жақтастары Йорк герцогы мен Солсбери және Уорвик графтарына қарсы одақтас ретінде оның ағасы Джонды тартуға тырысты. Сэр Джон Невилл Йоркширдің Батыс аймағынан граф ретінде 1455 жылғы 21 мамырда Лестерде өтетін үлкен кеңеске шақырылды. Йорк, Солсбери және Уорвик оларға қарсы айыптаулар қойылатынын күтіп, Сент-Олбанста патшалық сапарды тоқтатты және шабуыл жасады. Олардың жеңісі Йорк герцогының 1456 жылдың ақпанына дейін жалғанған қысқа мерзімді билігіне әкелді. Королева үкіметті қайта бақылауға алғаннан кейін, Джон Невилл мен оның отбасын солтүстікте Йорк герцогының одақтасы Солсбери графына қарсы бәсекелестікті жаңартқызуға ынталандырды. 1457 жылы Солсберидің ағасы Роберт, Дурхэм епискобы қайтыс болғаннан кейін, королева өзінің адамы Лоренс Бутты бос қалған лауазымға тағайындады. Бут (кейін оның немересі Джонның ұлымен үйленді) Дурхэм епископтығының әкімшілік кеңселерінде Солсберидің туыстарын үлкен Невилл тармағының мүшелерімен ауыстыра бастады, ал сэр Джон сот судьясы болып тағайындалды (Дурхэм сот жүйесінің жетекші мүшесі болды). Джон сонымен қатар қайтыс болған епископ Роберттен тартып алынған мүліктің бір бөлігіне ие болды.

Соғыс басталуы

1459 жылдың қазан айында Людфордта йоркшілдердің жеңіліске ұшырап, қашуынан кейін сэр Джон Невилл айтарлықтай сыйлықтар алды, оның ішінде негізінен Солсбери графының тартып алынған мүлкі мен лауазымдары болды. 1459 жылдың 20 қарашасында ол парламентке шақыру қағазы арқылы лорд Невилл титулын алды; бұл “Шайтандар Парламенті” болды, онда Йорк және кіші Невиллдер сотталды. 19 желтоқсанда “қозбасындарға қарсы көрсеткен жақсы қызметтері үшін” ол Солсберидің Миддлхэм және Шериф Хаттон қалаларының констеблі және оларға қарасты жерлердің басқарушысы болып тағайындалды, сондай-ақ йоркшіл сэр Джон Кониерстің тартып алынған мүлкінің бір бөлігін алды. Дарем графтығында лорд Невилл Барнард қамалының констеблі және 40 маркалық жылдық табысы бар Тисдейл орманның бас орманшысы болды. 1460 жылдың 18 наурызында ол Солсберидің мүлкінен тағы бір сыйлық алды: Вортон және Банбриджтен 100 маркалық жылдық жалдама және Уэнслидейл орманы. Лорд Джон бұл қолдауға 1460 жылдың шілдесінде Нортгемптон шайқасында жеңіліске ұшырағанға дейін Ланкастер тарапына адам жинау арқылы жауап берді. Ол бастапқыда Уорик графының шайқастан кейін орнатқан жаңа үкіметке мойынұсыған сияқты көрінді, 1460 жылдың 30 шілдесінде парламентке шақырылды және йоркистердің сенімін қоздырды, олар оны келіспейтін жау деп санамады. Невилл қазан айында Ричард, Йорк герцогының таққа талап ету үшін шақырылған Парламентке қатыспады, бірақ оған солтүстікте жиналған Ланкастер “қозбасындарына” қарсы әрекет етуге тапсырма берілді. Бірақ ол оларға қосылды, Йоркширдегі Анжу Маргаретінің әскерін қарап шығуға қатысты және йоркшілдердің солтүстік иеліктерін қиратуға қатысқандардың қатарында болды. Дегенмен, йорк үкіметі (мұны білмейтіндей) оны 8 желтоқсанда сот және тергеу комиссиясына енгізді.

Уэйкфилдтен Таутонға дейін

Желтоқсан айында Йорк герцогы патшайым мен оның қолдаушыларының күтпеген жылдам көтерілісін басу үшін жеке өзі солтүстікке жорық жасады. Дос екендігін сыпайы көрсетіп, лорд Невилл оның қасына барды және герцогтың атынан әскер жинауға рұқсат алды, бірақ жиналған әскерімен бірге қарсы жаққа қосылды. Осылайша ол 30 желтоқсандағы Уэйкфилд шайқасында Ланкастер партиясымен бірге болды, онда Йорк жеңіліп, қаза тапты. Джонның інісі және жауы, Солсбери графы мен оның ұлы сэр Томас Невилл де қаза тапты. Бір теория бойынша, Ричард Йорк қауіпсіз Сандал қамалынан шығып, күшті Ланкастер әскерімен кездесуге себеп, Джон Невиллдің күшін қосып, оған көмектеседі деген сенім болды, бірақ герцог өзін көрсеткеннен кейін Невилл жақын ауыстырды. Лорд Невилл патшайымның армиясына қосылды, олар оңтүстікке қарай жорық жасап, жол бойындағы қалаларды тонады. Оның әскерлері әсіресе 1461 жылғы 12 қаңтарда Беверли қаласын тонады. 20-сы күні Йорк қаласында Джон, оның інісі Вестморленд графы және басқа лордтар шотландтардың қолдауы үшін Бервик қаласын беруді көздейтін келісімді мақұлдады. Невилл, мүмкін, 17 ақпандағы екінші Сент-Олбанс шайқасында қатысқан, онда оның туысы Уорвик графы, йоркистерге жетекшілік етіп, жеңіліске ұшырады. Наурыз айында йоркистер тағы да солтүстікке жорық жасады, енді Ричард Йорктің ұлы Эдвардтың (Едуард IV патшасы деп жарияланды) басшылығымен. Невилл мен оның туысы лорд Клиффорд (оның әжесі Невилл әулетінің ескі тармағынан шыққан) 28 наурызда таңертең Феррибридж шайқасында Уорвик басқарған йоркистердің алғы шебіне шабуыл жасады. Ланкастер әскеріне қайтып келе жатқанда, олар Джон Невиллдің інісі Уильям, лорд Фауконберг (Невилл әулетінің кіші тармағынан) Сакстон ауылының жанындағы Динтингдейл аңғарында жасаған қарсы шабуылға түсті. Невилл, Клиффорд және олардың көп бөлігі қаза тапты. Келесі күні Тоутон шайқасы Йорк әулетіне Англия тағын қамтамасыз етті. Невилл 1461 жылғы 4 қарашада сотталды және оның жерлері коронаға өтті, оның әйелі қаражатсыз қалды. Джонның ұлы және мұрагері Ральф Невилл 1472 жылғы 6 қазанда сот шешімін қайта қарауға қол жеткізді. Кейін Ральф Джонның баласыз қалған ағасынан Вестморленд графының титулын мұраға алды.

Қарулар

Лорд Джон Невиллдің гербі орталық бөлігінде көк түсті флер-де-лизбен ерекшеленетін, дәстүрлі Невилл гербі еді.