Кіріспе

Дене бітімін дамыту жаттығулары

Фитнес және фигуралылық жарыстары – негізінен әйелдерге, сондай-ақ ерлерге арналған дене шынықтыру көрсету шараларының бір түрі. Бұл жарыс бодибилдингке өте ұқсас болғанымен, бұлшық еттің көлемінен гөрі оның анықтығына баса назар аударады. Бұл сынып бодибилдинг танымалдылығы төмендеген кезде пайда болды.

Шолу

Дене шынықтыру және Фигура – бұл ерекше жарыс түрлері. Дене шынықтырудың классикалық түрінде әйелдер өздерінің дене бітімін (бодибилдерлерге қарағанда кеміс) көрсетеді, сонымен қатар уақыт шегінде қиын аэробтық/би кешенін орындайды. Фигура жарысында ең маңыздысы – әдемі қисықтармен және жіңішке дене бітімі, сондай-ақ бет әдемілігі. Ережелер ұқсас, сондықтан көптеген қатысушылар осы екі салада да өнер көрсетеді. Фигура бөлімі Дене шынықтыру жарыстарына қатысушылардың саны азайған кезде пайда болды. Көбінесе Дене шынықтыру және Фигура жарыстары бодибилдинг жарыстарымен бірге өткізіледі.

Тарих

Бодибилдинг дәстүрлі түрде ерлерге лайықты іс-әрекет ретінде қарастырылып келді, ал әйелдер үшін бәсекелесудің басты жолы – сұлулық сайыстары болатын. Әртүрлі авторлар 1970-ші жылдары жарысқа қатысатын бодибилдерлер ретінде алғашқы қадам жасаған әйелдердің күресін сипаттады. Голдс-гимназиясы 1970-ші жылдардың соңына дейін «әйелдерге рұқсат етілмейді» деген репутацияға ие болған деседі. Әйелдер арасындағы фитнес жарыстары 1980-ші жылдары басталды және содан бері олардың танымалдылығы едәуір артты. Уолли Бойко 1985 жылы Лас-Вегаста өткен Ұлттық фитнес көрмесінде алғашқы әйелдер фитнес жарысын ұйымдастырды. Оған купальник көрсету, спорттық көрсетілім және кешкі көйлек сегменті кірді. Луис Цвик, сол кезде American Muscle Magazine (ESPN телеарнасындағы бодибилдинг шоуының) продюсері, осы сайыс туралы репортаж жасады және 1989 жылы Fitness America (қазіргі Fitness Universe) жобасын іске қосты. Халықаралық бодибилдинг және фитнес федерациясы 1995 жылы өзінің ресми фитнес сайысын – «Фитнес Олимпия» турнирін өткізді. 2001 жылы Ұлттық дене шынықтыру комитеті (бодибилдерлердің басты санкциялайтын органы) Нью-Йорктегі Манхэттен қауымдастық колледжінің сахналық өнер орталығында алғашқы әйелдер «Фигура» сайысын өткізді. Бұл 2003 жылы Невада штатының Лас-Вегасында өткен Халықаралық бодибилдинг және фитнес федерациясының «Фигура Олимпия» турниріне іріктеу және дайындық кезеңі болды. Fitness Universe ұйымы 2005 жылы өзінің «Фигура» бөлімін құрды.

Дене шынықтыру жарысы

Әдеттегі фитнес жарысы – екі кезеңнен тұрады: купальник көрсету және еркін бағдарлама. Купальник көрсету кезінде қатысушылар екі бөліктен тұратын купальник және биік өкшелі аяқ киім киіп, дене бітімін судьялар мен көрермендерге төңкеріліп немесе жартылай төңкеріліп көрсетіп тұрады. Фитнес жарыстары үшін дене бітімінің талаптары көбінесе шамалы мөлшерде бұлшық массасын, бұлшық топтары арасындағы анық шекараны (бірақ, көзге көрінбейтін жіңішке жолақтарсыз) және дене салмағының азаюын қарастырады. Купальник кемінде 50 пайыз көлденең бұлшық етті жабуы керек; трусик немесе G-string рұқсат етілмейді. Еркін бағдарлама физикалық белсенді сахналық қойылымды талап етеді; көптеген қатысушылар аэробика, би және/немесе гимнастикалық элементтерді орындайды. Халықаралық бодибилдинг және фитнес федерациясы (IFBB) ұйымдастырған фитнес жарыстары – «Фитнес Олимпия» және «Фитнес Интернешнл». «Wally Boyko Productions» ұйымдастырған фитнес жарыстары – Ұлттық фитнес қатысу ұйымы (NFSB) «АҚШ-тың фитнес сұлуы» және Халықаралық фитнес қатысу ұйымы (IFSB) «Фитнес әлемінің сұлуы». «Fitness Universe» ұйымы ұйымдастырған фитнес жарыстары – «Фитнес Америка» және «Фитнес Юниверс» сайыстары.

Фигуралық бәсеке

Фигуралы сайыс – фитнес жарыстарының салыстырмалы түрде жаңа бағыты. Фигура шоуларында фитнес шоуларына тән міндетті тур (көрсетілім) болмайды. Бәсекелестердің бағасы тек бұлшық еттерінің симметриясы мен қалыптасуына негізделеді; фитнес жарыстарындағыдай, бұлшық ет массасының үлкендігі екінші деңгейде қарастырылады. Фигуралы сайыстар, дене білдіру жарысына қатысуға ниеттенген, бірақ фитнес шоуларының қосымша талаптарынан – спорттық және шығармашылық (көрсетілім) немесе бодибилдингтің ауыр салмақты бұлшық еттерінен қашқысы келетін әйелдерге арналған. Әдеттегі фигуралы жарыста екі тур болады, бірақ бұл ұйымдастырушыларға байланысты өзгеріп отыруы мүмкін. Симметрия турында бәсекелестер биік өкшелі аяқ киіммен және бір бөліктен тұратын купальник киіп, төрешілерге қарап тұрып, қатарға тұрады. Олар оңға қарай бірнеше рет бұрылып, төрешілерге өздерін барлық жағынан қарап, симметриясы, сыртқы келбеті, тері түсі, шашы, макияжы және киімдерінің сәнділігі бойынша салыстыруға мүмкіндік береді. Келесі турда (топтық салыстыру) бәсекелестер жоғары өкшелі аяқ киіммен және екі бөліктен тұратын купальник киіп, қайтадан бұрылыс жасайды. Осы кезеңде олардың физикалық дайындығы, арықтығы және бұлшық еттерінің "әйелдік" және "спорттық" (бұлшық еттің мықтылығына қарамастан) көрінісіне қатысты сынға ұшырайды. Бұл турлардың кез келгенінде немесе кешкі көрсетілімде бәсекелестер жеке сахнаға шығып, модель ретінде жүріп өтеді, олардың таныстырылымы, әдемілігі, сенімділігі, осалдығы және кәсібилігі бағаланады. Халықаралық бодибилдинг және фитнес федерациясы (IFBB) ұйымдастырған фигуралы жарыстар – Figure Olympia және Figure International. Fitness Universe ұйымымен бекітілген жарыс – Figure Universe Pageant.

Бикиниде жарысу

Бикини жарысы физика жарыстарының әлеміне көбірек әйелдерді тарту үшін, бұлшық еттерге аса мән берілмейтін санат ретінде құрылды. IFBB 2010 жылдың 7 қарашасында бикини жарысын жеке жарыс санаты ретінде мойындады. Бикини санаты тез дамып келеді және арық, серік дене бітімін іздейді. "Байқаушылар пропорция, симметрия, тепе-теңдік, пішін және тері түсі бойынша бағаланады". Бодибилдерлердей мықты болуға ниеті жоқ әйелдер де бикини жарысына қатыса алады. Бикини жарысына қатысқанда олардың күңгірт түсі де ескерілуі керек. Әйелдердің дене бітімі жарыстары екі бөлімнен тұрады: топтық салыстыру және жеке өнер көрсету. Топтық салыстыру кезінде қатысушылар келесі позалардың кез келгенін қамтитын позалар сериясын орындайды: төрттен бір бұрылыс, ашық қолдармен алдыңғы немесе артқы екі бицепс, алдыңғы аяқ пен қолдарды созылған оң немесе сол жақ кеуде, алдыңғы аяқпен созылған оң немесе сол жақ трицепс, басынан жоғары қолдармен абдоминальды поза. Жеке өнер көрсету кезінде қатысушылар музыкамен хореографиялық қойылым көрсетеді. Олар сахнада жақсы көрінуден бөлек, өздерінің жеке басын да көрсетуі керек. Физика жарысына байланысты, кейбір жарыстар бір бөліктен немесе екі бөліктен тұратын бикини киюді талап етеді. Ұйымдастырушыларға байланысты, мысалы NPC немесе IFBB, биік өкшелі немесе жалаңаяқ кию талап етілуі мүмкін. Әшекейлерді кию немесе кимеу де, физика жарысына қатысушылар олардың күңгірт түсіне, макияжға және шаштарына да назар аударуы керек.