Кіріспе

Еуропа Кеңесінің терроризмді алдын алу туралы 2005 жылғы конвенциясы (CECPT) – Еуропа Кеңесінің ықпалымен жасалған аймақтық көпжақты келісім. Ол 2005 жылғы 16 мамырда Варшава қаласында қабылданды. Конвенцияның ең маңызды қағидалары – оның анықтайтын үш жаңа қылмыс: "Террористік қылмыс" жасауға қоғамдық шақыру; "Террористік қылмыс" жасауға адамдарды инабатқа алу; және "Террористік қылмыстар" үшін оқыту беру. Мүше мемлекеттер осы қылмыстарды ұлттық заңнамаларында қарастыруға міндетті. Алайда, бұл талап тек халықаралық байланысы бар жағдайларда ғана қолданылады. "Террористік қылмыс" – қазіргі күшінде жүрген терроризмге қатысты 12 халықаралық конвенцияда анықталған кез келген қылмыс ретінде қарастырылады. ТОК

Қалпына келтіру қылмысы

CECPT-тің ең даулы бөлігі – террористік қылмыс жасауға қоғамдық ұғыну салу туралы анықтамасы. CECPT-нің 5-бабында бұл, "террористік қылмыс жасауға итермелеу ниетімен, тікелей террористік қылмыстарды жақтаса да, жақтамаса да, мұндай әрекет бір немесе бірнеше террористік қылмыстар жасалу қаупін тудырса, халыққа хабар тарату" деп анықталған. Бұл – халықаралық құқық саласында терроризмге "ұғыну салуды" анықтауға жасалған алғашқы әрекет. Бұл, ең алдымен, "тікелей емес" ұғыну салуды қамтығандықтан даулы. Осы ұғымның шектері CECPT-де нақтыланбаған. CECPT-нің 12-бабы тараптарға осы құқық бұзушылықты халықаралық құқықта мойындалған Сөз бостандығы құқығымен (Еуропалық адам құқықтары конвенциясының 10-бабы және БҰҰ-ның Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пактінің 19-бабын қараңыз) үйлесімді түрде іске асыруды және қолдануды талап етеді. Кейбір мәліметтерге сәйкес, мемлекеттер CECPT бойынша міндеттемелерін орындау барысында CECPT-нің өзінен және тиісті адам құқықтары принциптерінен талап етілген немесе рұқсат етілген шектен асып кетуде. Мысалы, 2006 жылғы Ұлыбританияның терроризм туралы заңының 1-тарауына қараңыз.

Қол қою және ратификациялау

CECPT Еуропа Кеңесінің мүше мемлекеттері, Еуропалық қауымдастық және оны жасауға қатысқан мүше емес мемлекеттердің қол қоюына ашық. Ол 2007 жылдың 1 маусымында Албания, Болгария, Румыния, Ресей, Словакия және Украинада күшіне енді. 2016 жылдың шілде айына қарай 35 мемлекет ратификациялады. Тағы 10 мемлекет және Еуропалық Одақ конвенцияға қол қойды, бірақ оны ратификацияламады.