Кіріспе

Берген (Eastphalian) – Германиядағы Төменгі Саксония жеріндегі Люнебург қыратындағы Celle ауданының солтүстігінде орналасқан қала. Әкімшілік жағынан, қала және оны қоршаған ауылдарға негізделген 12 қарастырылатын ауылдық округтерге бөлінген қалалық муниципалитет болып табылады: Беклинген, Белсен, Берген, Блекмар, Дистен, Дохсен, Эверсен, Хаген, Хассель, Оффен, Сюльце және Вардбёмен. Берген-Бельсен концлагері Белсен аумағында орналасқан. 2008 жылдың желтоқсан айында өткізілген халық санауы бойынша қалада 13 099 адам тұрды. Халық санауына кірмеген британдық әскери қызметшілер мен олардың отбасыларының есебінен халық саны шамамен 17 000-ға жетті. Бұл әскерилер НАТО базасын басып алып, қаланың сыртындағы Берген-Хоне оқу полигонында жаттығулар жасады, бірақ база 2015 жылдың жазында британдық армияның Германиядан шығуына байланысты жабылды. Тас дәуірінен қалған дольмендер тобы – Сибен Штайнхаузер оқу полигонының ішінде орналасқан.

География

Берген Германияның Төменгі Саксония жерінде, Люнебург Хии (Heath) аймағында, Celle ауданының солтүстігінде орналасқан. Bundesstraße 3 (B3) жолы муниципалдық аумақтан солтүстіктен оңтүстікке дейін өтеді.

Көршілес қауымдастықтар

Берген (солтүстіктен бастап, сағат тілі бойынша): Витцендорф (Хайдкрайс ауданында орналасқан), Зюдхайде, Эшеде, Целле, Винсен-ан-дер-Аллер және құрамына кірмейтін Лоххайде (барлығы Целле ауданында).

Тарих

Берген алғаш рет 1197 жылы жазбаларда айтылып, заңнамалық және әкімшілік аймақтың орталығы, округтік шерифтің (Amtsvogtei) және кейіннен Корольдік Ганновер кеңсесінің орналасқан жері болды. 1866 жылы Пруссияның Ганновер Корольдігін басып алуынан кейін, 1852 жылы құрылған Берген округі 1867 жылы құрылған Фаллингбостель округіне қосылды. 1885 жылғы округтерді қайта ұйымдастыру кезінде округ жаңадан құрылған Целле округіне берілді. Егер Бергеннің дамуы орта ғасырларда және қазіргі заманның басында, негізінен 1354, 1585 және 1796 жылдардағы өрттердің салдарынан баяу болса, 19 ғасырдағы ауыл шаруашылығы реформасы және қаланың Целле–Солтау темір жолымен байланысы ауқымды өзгерістерге әкелді. Атап айтқанда, 1935 жылы қазіргі Берген-Хонн оқу полигоны болып табылатын әскери оқу полигонының құрылуы, Бергеннің ауыл шаруашылығымен айналысатын ауылдан бүгінгі таңда сауда-саттықпен ерекшеленетін шағын қалаға айналуына себеп болған қала құрылысы кезеңінің басталуына ықпал етті, ал ауыл шаруашылығының маңызы көбінесе жоғалды. Бергеннің жанында Берген-Бельсен концлагері орналасқан. Бүгінде Берген қаласы Целле округінің солтүстік бөлігіндегі муниципалитет ретінде жұмыс істейді және округтегі Целледен басқа, қала мәртебесіне ие болған жалғыз саяси бірлік болып табылады (бұл мәртебе 1957 жылы берілді). 1971 жылғы Gebietsreform (әкімшілік-аймақтық реформа) кезінде Бергенге Беклинген, Белсен, Блекмар, Дистен, Дохнсен, Эверсен, Хаген, Хассель, Ниндорф, Оффен, Сюльце және Вардбёмен қалалық бөлімдері берілді. Бұл оның халқы мен ауданын едәуір арттырды. Берген қаласының бастапқы ауданы ; әкімшілік реформадан кейін ол 163 км²-ге дейін ұлғайды.

Демография

Бүгінде Берген қаласында шамамен 14 000 адам тұрады. 2015 жылдың жазында британдықтар Берген-Хоне гарнизонынан кеткен кезде британдық әскерлерінің 3000-ға жуық әскери қызметшісі мен олардың отбасылары кетіп қалды.

Өнер және мәдениет

Осы аймақта шетелдік әскерлердің болуына байланысты, голландиялық және британдық әскерилер мен олардың отбасылары Берген қаласына келді. Бұл қаланың мәдени ортасына күшті әсер етті; мысалы, бұл өңірге тән емес, жыл сайын голландиялық карнавал ұйымдастырылады. 5 қарашада Берген-Хоне британдық базасында жергілікті тұрғындардың барлығына тегін кіретін оттық кеш өткізілді, бұл қауымдастықпен байланысты нығайтуға септігін тигізді.

Ромстедтаус жергілікті тарих мұражайы

Ромстедтаус – жергілікті және аймақтық тарихқа арналған шаруа мұражайы. Онда 1900 жылға дейінгі шаруалардың өмірі мен еңбегі көрсетіледі. Ол 350 жылдай бұрын салынған, қазірге дейін орналасқан жерінде тұрған бұрынғы түтін үйінде (Rauchhaus) орналасқан. Ескі шаруа қожалығы мен шіркеу үйі (Pfarrkote) алғаш рет 1438 жылы айтылған. Сол кезде "Wobbeke Scroders" шаруа болған. 1831 жылы үй мен жер жалға берілді, ал үй 1912 жылға дейін түтін үйі ретінде пайдаланылды. 1912 жылы Берген жергілікті тарих қоғамы бұл үйді сатып алды. Оқушы Фридрих Ремштедт (1849–1930) үйді тарихқа дейінгі және жергілікті тарихи артефакттар жинағымен жабдықтады. 1913 жылы мұражай ашылды. Бергеннің батысындағы әскери оқу алаңының ортасында белгілі Сибен Штайнхаузер орналасқан – бұл соңғы фуннелбикер мәдениетінен (б.з.д. 3500–2800) қалған бес мегалиттік қабірлер тобы және қазіргі таңда мәдени ескерткіш саналады.

Ескерткіштер

Қала орталығында, Фриденсплац ("Бейбітшілік алаңы") Санкт-Ламберт шіркеуінің жанында үш ескерткіш орналасқан: Бірінші (1914–1918) және Екінші дүниежүзілік соғыстарда (1939–1945) қаза тапқандарға арналған соғыс ескерткіші. Ол 1922 жылдың 30 сәуірінде ашылды. Алдыңғы бетінде "Das Kirchspiel Bergen 1914–1918 seinen Helden" ("Берген шіркеуі 1914–1918 жылдары өз қаһармандарының құрметіне") деген жазу, артқы бетінде "Die Liebe höret nimmer auf" ("Махаббат ешқашан тоқтамайды") деген сөздер бар. Франко-пруссия соғысында (1870–1871) қаза тапқандарды еске алу үшін ақ мәрмәр тақташасы бар құмтас ескерткіш. 1878 жылдың 22 маусымында ашылды. Мәрмәр тақташада "In Erinnerung an die in den Jahren 1870 u. 71 gefallenen Krieger aus dem Kirchspiel Bergen" ("1870 және 1871 жылдары Берген шіркеуінен шыққан қаза тапқан жауынгерлердің естелігіне") деген жазу бар. Тарихы қызықты бейбітшілік ескерткіші. Ол бастапқыда француз үкімшілігінің аяқталуына орай өткізілген бейбітшілік тойы үшін орнатылған. Лейпциг шайқасында (1813 жылдың қазаны) Наполеон Бонапарттың әскері жеңіліске ұшырады және Париждің бірінші шартына қол қойылды (1814 жылдың 30 мамыры). Регент ханзадесінің (Британияның Георгий IV) бұйрығымен елдің барлық шіркеулері 1814 жылдың 24 шілдесінде бейбітшілік мерекесін атап өтті. Бұрын Бюернбринк деп аталған және жыл сайынғы жәрмеңкелерге пайдаланылған алаңға Фриденсплац ("Бейбітшілік алаңы") деген атау берілді. "Zur Friedensfeier! Bergen, den 24. Juli 1814" – "Dem Vaterlande Heil" – "Friede dem Jahrhunderte" ("Бейбітшілік тойы! Берген, 24 шілде 1814" – "Отанға құт-береке" – "Ғасырларға бейбітшілік") деген жазуы бар ағаш тіреу орнатылды. XIX ғасырдың ортасында шіріген тіреу құлап, 1865 жылы Ватерлоо шайқасының 50 жылдығына арналған тағы бір ағаш ескерткішпен ауыстырылды. Бұл ескерткіш те тозып, 1898 жылы құмтас ескерткішпен алмастырылды. Онда былай деп жазылған: "Zur Friedensfeier – Bergen, den 24. Juli – 1814. Erneuert zur – 50 jährigen Jubelfeier – der Schlacht bei – Waterloo – am 18. Juni 1865 – und errichtet in Stein – 1898" ("Бергендегі бейбітшілік тойына 24 шілде 1814 ж. 50 жылдық мерекелік тойға арналған жөндеу жұмыстары. Ватерлоо шайқасы 18 маусым 1865 ж. және 1898 ж. тастан орнатылды"). Ескерткіштің артқы жағында Ганновер королі Георгий V-нің "GR" (Georgius Rex) таңбасы бейнеленген. Бүйір жағында "Dem Vaterlande Heil" ("Отанға құт-береке") және "Friede dem Jahrhunderte" ("Ғасырларға бейбітшілік") деген сөздер жазылған.

Үкімет

1973 жылғы Төменгі Саксонияның аймақтық реформасы (әкімшілік реформалары) кезінен бастап Берген муниципалитеті Беклинген, Белсен, Берген, Блекмар, Дистен, Дохнсен, Эверсен, Хаген, Хассель, Ниндорф, Оффен, Сюльце және Вардбёмен елді мекендерін қамтиды.

Аудандық сот

15 ғасырдан бастап Берген және Витцендорф приходтары біріккен құқықтық округ, яғни Гогерихт құрамына кірді. 1437 жылдан 1852 жылға дейін соттарды Гографен аталған судьялар басқарды. Олар кейіннен Ұлы адвокатура (Großvogtei) болған Celle адвокатурасына немесе Vogtei-ге бағынды. Алғашқы Гограф – Людерман Тундерен (1437–1445 жылдар). 1674 жылдан бастап Люнебург округінің жаңа конституциясы округтік адвокаттардың (Amtsvogteien) өкілеттіктерін белгіледі. Отыз жылдық соғыс аяқталғанға дейін округтік адвокаттардың (Amtsvögte) жеке резиденциясы олардың кеңсесі (Amtssitz) ретінде де пайдаланылды. 1651 жылы Бергендегі №5 үй, Көкше Котенің ескі үйі, Люнебургтегі Сент-Михаэль аббаттығына салық төлеп тұрған, округтік судьяның ресми орнына айналды. 1653 жылы үкімет осы шаруашылықты округтік судья Корд Брейзенің мұрагерлерінен сатып алып, оны округтік адвокатура ғимаратына (Amtsvogteigebäude) жаңартып құрды. 1709 жылы округтік адвокат Йост Хинрих Вольфтың (Бергеннің бастауыш мектебі оның атымен аталады) басшылығымен ғимарат толыққанды қайта жаңартылды. 1852 жылы Ганновер Корольдігінде сот және әкімшілік бөлініп, тәуелсіздік алды. Осыдан кейін Пруссия заңдары қолданыла бастады және округтік кеңсе (Amt Bergen) мен округтік сот (Amtsgericht Bergen) құрылды. Осы реформалардың нәтижесінде Витцендорфтың Vogtei-і Бергеннен бөлінді. Алғашқы округтік судья (Amtsrichter) – Эрнст Август Эггерт фон Эсторф. Округтік соттың жері 6480 м2 құрайды, онда кеңсе ғимараты, тұрғын үй, округтік түрме және бірнеше шаруашылық ғимараттары орналасқан. 1945 жылы Германия сот жүйесі реформаланды. Бергендегі округтік сот Селленің округтік сотының бөлімшесіне айналды. 1973 жылдың 1 шілдесінде Берген округтік соты жабылды.

Қалалық зал (Stadthaus)

1975 жылы Берген қаласы ескі аудандық соттың жерін сатты. Бастапқыда ол жастар орталығы ретінде пайдаланылды, бірақ демалыс орталығы немесе қалалық кітапхана ашу жоспарлары болды. Тіпті полиция мектебі құру да қарастырылды. 1979 жылы ескі ратушаны сату және кеңес кеңсесін осы жерге көшіру туралы шешім қабылданды. Бірақ сату бойынша келіссөздердің ұзаққа созылуы және қала тұрғындарының көпшілігінің қарсылығына байланысты бұл жоспардан бас тартылды. 1981 жылдың 20 қазанында банкет залы бар жаңа муниципалдық ғимарат салу туралы шешім қабылданды. 1653/1709 жылдардағы ескі округтік кеңсе және 1853 жылғы округтік түрме көбінесе сақталды және мәдени ескерткіштер ретінде ғимаратқа енгізілді. Архитектуралық конкурста Брансвик қаласынан Ханс Йоахим Эрих жобасы үшін бірінші жүлде алды. 1984 жылы қайта құру жұмыстары басталды. 1985 жылдың 6 желтоқсанында жаңа қалалық зал немесе Штадтаус ашылды. Оның құны жеті миллионнан астам марканы құрады. Штадтауста 530 адамға дейін сыйымды банкет залы, сахна және қосалқы бөлмелер, іс-шаралар залдары, галереясы бар кеңес залы және түрлі конференц-залдар бар. Штадтаустың кеңес залында Берген суретшісі Фердинанд Брютттің (1849–1936) "Гогерихет" картинасы ілінген. Бұл картина Люнберг мемлекеттік сотындағы (Landgericht Lüneburg) картина салуға бастау болды.

Әскери оқу аймағы

Берген, Мейсендорф және Фаллингбостелдің арасында, шамамен A7 және B3 тас жолдары аралығында Берген Хоне әскери оқу алаңы орналасқан. Бұл оқу алаңын құру үшін 1938 жылы неміс Вермахты бірнеше ауылдарды, оның ішінде Хартемді, жеке шаруашылықтармен бірге эвакуациялады. Олардың қираған қалдықтарының бір бөлігі әлі де көрініп тұр. Бірнеше жылдың ішінде 25 приходтан 3650-ге жуық адам өз үйлерін тастап кетуге мәжбүр болды. Алаңның шығыс шекарасында, сол кезде Остлагер деп аталған Белсен ауылының жанында, шамамен 100 казарма блогы, 50 жылқы тұрақтары және 40 ірі көлік гаражы, медициналық орталық, қоймалар мен нысаналар фабрикасы салынды. Бұл аймақтағы ең ірі ауыл – Остенхольц, ол тазартылмаған және оқу алаңының ішіндегі тұрғын арал сияқты болып сақталған. Бүгінде бұл алаңды Бундесвер және басқа да НАТО күштері пайдаланады. Алаңның азаматтық басқаруын шығыстағы Лоххайде және батыстағы Остерхайде екі құрамына кірмейтін аудандары жүзеге асырады.

Көлік

Берген Б3 федералды тас жолымен Целледен Солтау арқылы Бекстехуде маңындағы Овельгоннеге дейін жатыр. Айналасындағы, негізінен ауыл шаруашылығы дамыған аймаққа бірнеше мемлекеттік жолдар (Landesstraßen) қызмет көрсетеді, олардың ішінде Германсбург және Винсен (Аллер) қалаларына да жол ашады. Ең жақын автобандағы қосылыс – Гамбургтен Ганноверге дейінгі A7 автобанындағы Солтау Оңтүстік. Сонымен қатар, қаладан Целле-Солтау темір жолы өтеді. Қазір бұл темір жол жолаушылар тасымалын жүзеге асырмайды, бірақ тауарларды тасымалдау үшін өте маңызды.