Кіріспе

18-ғасырдағы механикалық өнер туындысы

Эидофусикон (Ειδωφυσικον) – ағылшын актері Дэвид Гаррик ойластырған және 18-ғасыр француз суретшісі Филипп Джеймс де Лотербург жасаған, қазір сақталмаған өнер туындысы. Ол 1781 жылдың ақпан айында Лондондағы Лестер алаңында ашылды. Замандас медиа бұл туындыны "Табиғат құбылыстарын бейнелейтін қозғалысты суреттер" деп сипаттады, ал Эидофусиконды кино жасаудың ерте түрі деп санауға болады. Бұл эффект айналар мен құбырлар арқылы қол жеткізілді. Эидофусикон – тірі табиғаттың нағыз иллюзиясын қайта жаратуға тырысқан, үлкен көлемдегі миниатюралық театр: күн шығу, күн бату, ай сәулесі, дауылдар және әлемнің түкпір-түкпірінен алынған жанартаулар, сонымен қатар дыбыс және музыкалық эффекттер. Эидофусиконның дыбыс және жарық эффектілері, сол уақытқа дейін көрсетілген қойылымдармен салыстырғанда, реализмімен ерекше көзге түсті.

Қайта құрулар

Алғашқы реконструкция 2004 жылы Роберт Пултер жобалаған, «Волькенбильдер» компаниясымен Гамбургтегі Жениш Хастағы Альтонаер музейінің көрмесінде («бу суреттері») салынды. Бұл толық көлемді театр болды, оның екі сахнасы Лотербургтің негізінде жасалған: таңнан күн батуға дейін Гринвичтегі Корольдік теңіз академиясының үстіндегі көрініс, сондай-ақ Жер орталық теңізіндегі сарай, ай, дауылдар мен кеме апаттары. Екінші Эидофусиконды Роберт Пултер жобалаған. Оны 2005 жылы Нью-Коннектикуттегі Йель британдық өнер орталығы мен Калифорнияның Хантингтон кітапханасы ағылшын суретшісі Томас Гейнсбороның «Сенсация және сезімталдық» жинағын қайта жаңғырту үшін жасады. Гейнсборо Эидофусиконды өте бағалаған. Бұл толық көлемді нұсқа Кевин Деркинмен және Рик Джонсон басшылығымен Йель техникалық бөлімімен бірлесіп салынды. Бұл жолы сахнаға ақын Джон Милтонның «Жоғалған жұмақ» поэмасынан «Шайтан және тозақтағы Пандемоний сарайының құрылуы» көрінісі қойылды. 2006 жылы Сан-Маринодағы Хантингтон кітапханасында Эидофусикон мен Филип Джеймс де Лоттербургтің шығармаларына арналған шағын көрме ұйымдастырылды. Көрмеде Эидофусиконның жұмыс істейтін үлгісі көрсетілді, оны көрме жетекшілері басқарды. 2006 жылы Роберт Пултер Монаконың Ұлттық жаңа мұражайы үшін Эидофусикон жасады. Тағы бір Жер орталық теңізі көрінісі жасалды: жанартау, ай, дауыл және кеме апаты. Бұл Эидофусикон мұражайдың тұрақты коллекциясының бөлігі болып табылады. «Кіші, механикалық театр» деп те сипатталатын толық Эидофусикон 2014 жылдың маусымнан қарашаға дейін Германияның Дортмунд қаласындағы «Айқас әлемдер» (Unterwelten) көрмесінде көрсетілді.