Кіріспе

Оңтүстік Калькуттадағы көл, Батыс Бенгал штаты. Дака қаласындағы орын.

Рабиндра Саробар (бұрынғы атауы Дхакурия көлі) – Үндістанның Батыс Бенгал штатындағы Оңтүстік Калькуттадағы жасанды көл, бақ және саябақ. Атау сонымен қатар көлдің төңірегіндегі аумақты да білдіреді. Оның солтүстігінде Оңтүстік авенюі, батысында Шьямапрасад Мукерджи жолы, шығысында Дхакурия және оңтүстігінде Калькутта қала маңы темір жолы орналасқан.

Тарих

1920 жылдардың басында Калькуттаның дамуына жауапты Калькуттаның жақсарту тресті (CIT) сазды тоғайлардың шамамен 300 гектарын сатып алды. Олардың мақсаты – тұрғын үйлер салу үшін аумақты дамыту, жолдарды жақсарту, жақын жерлерді көтеру және тегістеу, сондай-ақ көлдер мен саябақтар құру болатын. Үлкен көл жасау жоспарымен қазба жұмыстары жүргізілді. Көлді қазу жұмыстарын CIT-тің бірінші төрағасы Сесил Генри Бомпас, Калькутта қалалық корпорациясының бас инженері М.Р. Аткинс және Шибпур Б.Е. колледжін бітірген жас бенгалдық Прабодх Чандра Чаттерджи басқарды. Алғашқыда көл Бомпас көлі деп аталды. Бастапқыда Дакурия көлі деп белгілі болған көлге 1958 жылдың мамыр айында CIT бенгалдық жазушы және Нобель сыйлығының лауреаты Рабиндранат Тагордың құрметіне Рабиндра Саровар деген атау берді. Бұл көлдің маңындағы аумақ кейіннен балалар парктері, бақтар және концерт залдары бар демалыс орталықтарын салу үшін пайдаланылды. Бүгінде көл және оның төңірегі Калькуттаның ең танымал демалыс орны болып табылады. Көлдің беті сумен жабылған, ал қалған бөлігін бұталар мен ағаштар алып жатыр, олардың кейбіреулері 100 жылдан астам ғасырлық. 2012 жылы жүргізілген ағаштардың ішінара санағында 50 түрлі түрі тіркелді. Қыс айларында көл маңында көшпенді құстарды көруге болады, бірақ ластанудың артуына байланысты олардың саны азайып барады. Көлде көптеген балық түрлері мекендейді. Балық аулауға қатаң тыйым салынған. Көптеген адамдар таңертең көлдің айналасында серуендеп, таза ауамен тыныстайды. Көптеген адамдар күн шығу орнына барып, күнге дұға етеді. Күндіз бұл жерге отбасылар пикникке, туристер, жас ғашықтар мен жүгірушілер келеді.

Көрнекті орындар

Дхакурия көл көпірі: 1927 жылы Дхакурия көлдерінің құрылысын еске алу үшін, сол кездегі Лансдаун жолы (кейін Сарат Бос жолы деп аталды) мен көлдің жанындағы саябақ-зоопарк болып табылатын Лиллипулді жалғастыратын Дхакурия көл көпірі деп аталатын шағын көпірге ескерткіш тақта орнатылды. Тақта әлі де көпірде көрініп тұр. Дүрге мұражайы: 2012 жылы көлдің ішіндегі тасталған су сақтағышы мұражайға айналдырылды. Оны Калькуттаның жақсарту тресі басқарады және ол ресми түрде Маа Фире Эло деп аталады, яғни "Құдайдың қайта оралуы". Ол сондай-ақ "Дүрге көрме мұражайы" деп те аталады. Павильон астында үш экспонат орналасқан. Галереяның ішкі және сыртқы қабырғалары терракота мотивтерімен әсемделген. Галереяда 9 экспонат бар, олар әр жылғы Дүрге пуджадан кейін жаңаларымен ауыстырылады. Солтүстік жағында, шамамен 26 000 адам отыра алатын "Рабиндра Саробар" стадионы орналасқан. 1950 жылдары салынған бұл стадион қазір аудиовизуалды жаттығуларға толыққанды жабдықталған қаланың алғашқы стадионы болып табылады. Солтүстік жағында Мукта-Манча ашық аспан астындағы театры орналасқан. Назрул-Манча Голпарк маңындағы солтүстік жағында орналасқан. Калькуттадағы жалғыз жапон будда ғибадатханасы Рабиндра Саровардың оңтүстік шетінде орналасқан. Оны 1935 жылы бүкіл әлемдік буддалық қауымдастық "Ниппонзан Мёходзи" негізін қалаушы Ничидацу Фудзиі құрды. Монахтар таңертең және кешке барабан соғып, жапон тілінде дұға оқиды. Намаз оқылып жатқанда да басты ғибадатханаға кіруге ешқандай шектеу жоқ. Басты ғибадатхана ғимаратының сыртында жапон тілінде бейбітшілік туралы жазылған стела және сенімді қорғаушыларды бейнелейтін екі арыстан бар. Жапондықтар осы тұлғаларды Комаину (арыстан-ит) деп атайды. Көлдің бір аралында көлді қазудан бұрын салынған мешіт орналасқан. Бұл арал 1926 жылы салынған және 1962 жылы жөнделген ағаш (қазір темір) аспалы көпір арқылы оңтүстік жағалаумен байланыстырылған. Көпірдің астындағы балықтардың қорығы да тартымды орын. Көлдің батыс жағалауында 1920 жылдардың басында қазба жұмыстары кезінде табылған және CIT көркейту үшін сақтап қалған бірнеше зеңбіректер бар. Олардың Бенгалияның соңғы тәуелсіз билеушісі Наваб Сирадж уд-Даула қолданғаны айтылады. Кешенде сафари бағы мен балалар ойын алаңы, лилиялар бассейні және жүзу бассейні бар. 1985-1989 жылдары жұмыс істеген ойыншық пойызы балалардың арасында танымал болды. Рабиндра Саровар кешенінде бірнеше қайықпен жүзу және жүзу клубтары орналасқан. Алғашқылары көлдің солтүстігінде, екіншілері оңтүстігінде орналасқан. 1858 жылы британдықтар Калькуттадағы ең көне клубтардың бірі – Калькутта қайықпен жүзу клубын (CRC) құрды, ол Калькуттада қайықпен жүзуді дамытуға бағытталған. 1901 жылы ол Шығыс әуесқойлық қайықпен жүзу қауымдастығына (ARAE) қосылды және 1923 жылы Лондон қайықпен жүзу клубымен өзара келісім шартына қол қойды. КРК 150 жылдан астам уақыттан бері Калькуттадағы жарыспен жүзудің орталығы болып табылады және көптеген клуб ішіндегі және клубтар арасындағы жарыстарды ұйымдастырды. Қайықпен жүзуге мүшелерге күн сайын таңғы 6:00-ден 7:30-ға дейін және кешкі 3:30-дан 5:00-ге дейін мүмкіндік бар. Бенгал қайықпен жүзу клубы, Көл клубы және Калькутта университетінің қайықпен жүзу клубы Рабиндра Саровар кешенінде орналасқан тағы бірнеше қайықпен жүзу клубтары. Калькуттадағы ең көне жүзу клубтарының бірі – Үндістан өмірді сақтау қоғамы (бұрынғы Андерсон клубы) кеңсесі көл кешенінде орналасқан. Көл Голпарктегі Рамакришна Миссия мәдениет институтына жаяу қашықтықта орналасқан. "Саровар" кешенінде Рабиндра Саровар стадионының жанында орналасқан аудитория немесе зал бар. Оның аты – Павильон залы.

Деградация

Еліміздің көптеген жасанды көлдері сияқты, Рабиндра Саровар да қоршаған ортаның нашарлауынан зардап шегуде. Көл маңындағы туристер ағынының және тұрғын үйлердің көбеюіне байланысты судың ластануы күшейіп барады. Қоршаған орта және орман министрлігі осы көлді сақтап қалуға үміттене отырып, оны жақында Ұлттық көлдерді қорғау жоспарына қосты. Жергілікті билік де кең ауқымды ағаш отырғызу бағдарламасын бастады. Рабиндра Саровардың нашарлауының басты себебі – көлге қоқыс төгу.

Көлік

Рабиндра саровары Дум Дум әуежайынан 30 км, ал Хаура теміржол стансасынан 12 км қашықтықта жатыр. Аймаққа Калькутта метрополитенінің Рабиндра Саробар метро станциясы, сондай-ақ Лейк Гарденс және Толлигунге станциялары (Колката қала маңы теміржолының Бадж-Бадж тармағы) қызмет көрсетеді. Бұл екі теміржол жүйесінің тоғысқан сиректерінің бірі (басқасы – Дум Дум және Жаңа Гария). Рабиндра саровары аймағы автобус қатынасы арқылы да жақсы байланысқан. Оңтүстік Калькуттада орналасқан бұл аймақ жақсы байланысқан және танымал туристік орын болып есептеледі.

Биологиялық әртүрлілік

Көл және оны қоршаған жасыл кеңістік 192 акр жерді құрайды. Су қоймасы 73 акрды, ал жасыл жамылғы 119 акрды алып, биоәртүрлілікті қолдайды.

Фауна

Бұл аймаққа жергілікті және қоныс аударатын құстардың көптеген түрлері келеді. 2019 жылы құстардың 107 түрі тіркелді, оның ішінде 69 тұрақты құс, 14 жергілікті көшпенді, 23 қашықтықтан көшпенді және бір жазғы құс тіркелді. 2021 жылы Рабиндра-Саробарда құстардың 118 түрі тіркелді. 2022 жылы олардың саны 116-ға жетті. 2023 жылы (қазан айына дейін) саны 110-ды көрсетті. 2023 жылы қоныс аударатын құстар әдеттегіден ертерек келді, ал көшпенді құстар ұзаққа созылып жатыр. Аймақта сондай-ақ 13 түрлі шабуылдамашылар да бар.

Флора

Жасыл алқапта 11 000 ағаш бар, оның 7 500-і 75 жылдан асып кеткен. Рабиндра Саробарда кең түрлі саңырауқұлақтар да мекендейді, олар жаңбыр маусымында жақсы өседі. Олар көбінесе өлі және шіріген ағаштарда өседі. Рабиндра Саробардың ең көп кездесетін саңырауқұлақтарына – "өлген адамның саусағы", "шарап көпіршігі", "жақша саңырауқұлағы", "сия шамыршығы", "жарылған қақпақ", "серке саңырауқұлағы" және тағы да көптеген түрлер кіреді.