Кіріспе
Батыстық Бенгалиядағы қала, Үндістан. Харагпур – жартылай жоспарланған қалалық агломерация және Үндістанның Батыстық Бенгалия штатындағы Пашим-Мединипур ауданындағы маңызды өнеркәсіптік қала. Бұл Харагпур кіші ауданының орталығы және ауданның ең ірі қаласы. Ол Калькуттадан батысқа қарай 120 шақырым қашықтықта орналасқан. Харагпурда Үндістандағы ең көне және ең үлкен Технология институты – IIT Харагпур орналасқан. Сонымен қатар, қалада Үндістандағы ең ірі теміржол жөндеу шеберханаларының бірі бар. Харагпур теміржол стансасында әлемдегі төртінші ең ұзын теміржол платформасы (1072,5 метр) орналасқан және бұл Оңтүстік-Шығыс теміржолының Харагпур бөлімшесінің бас кеңсесі болып табылады.
Kharagpur is a semi planned urban agglomeration and a major industrial city in the Paschim Medinipur district of West Bengal, India. It is the headquarters of the Kharagpur subdivision and the largest city of the district. It is located 120 km west of Kolkata. Kharagpur holds the oldest and biggest Indian Institute of Technology namely IIT Kharagpur. It has one of the largest railway workshops in India. Kharagpur Junction contains the fourth longest railway platform in the world (1072.5 m) and is the headquarter of the Kharagpur Division of the South Eastern Railways.
Тарих
Харагпур Маллабхум әулетінің он екінші патшасы Харга Малланың құрметіне аталған. Харагпур Хиджли патшалығының бір бөлігі болды және Одишаның Гаджапати патшаларының билігінде индус Одия билеушілері феодал ретінде басқарды. Тарихшылардың айтуынша, 16 ғасырда Харагпур тығыз орманмен қоршалған шағын ауыл болған. Ауыл биік, құрғақ тасты жерде орналасқан. Харагпурдың жанындағы жалғыз елді мекен – Хиджли, Бенгал шығанағының дельтасындағы Расулпур өзенінің жағасындағы шағын арал ауылы. 1687 жылы ол портовый қалаға айналды. Хиджли провинциясы да 1886 жылға дейін болды. Ол Бенгал және Ориссаның бір бөлігін қамтыды. Оның солтүстігінде, оңтүстігінде және шығысында Келгай және Халди өзендерімен бірге Тамлук, Панскура және Дебра сияқты маңызды қалалар орналасқан. Хиджлиді Гуру Пир Макдрам Ша Чистидің шәкірті Тадж Хан басқарды. Оны Кушан, Гупта және Пал әулеттері, сондай-ақ Моғолдар биледі. Хиджли индус патшалары мен Моғолдар тұсында сот, түрме және әкімшілік кеңселері бар өте жақсы сауда және тауар орталықтарына ие болған. Хиджлидің астанасы 1628 жылға дейін Бахириде болды, кейін Хиджлиге көшірілді. Хиджли провинциясы 1754 жылы өркендеген шағына, осы кезеңде өте гүлденген. Капитан Николсон Хиджлиге шабуыл жасап, портыны басып алған алғашқы ағылшын отарлаушысы болды. 1687 жылы Джоб Чарнок әскерлері мен соғыс кемелерімен Хиджлиді басып алып, индустар мен моғолдарды жеңді. Моғолдармен соғыстан кейін Джоб Чарнок пен Моғол императоры арасында шарт жасалды. Джоб Чарноктың басынан өткен қиындықтар оны Хиджлиден кетуге және Улуберияға қарай жол тартуға мәжбүр етті, ал Моғол императоры провинцияны басқаруын жалғастырды. Содан кейін олар Шығыс Үндістандағы бизнесін құру үшін Калькуттадағы Сутанутиге қоныстанды. Осылайша Үндістанда Шығыс Үндістан компаниясы құрылды. Бүгінгі таңда Хиджли провинциясының тек шағын бөлігі ғана сақталған, ол 19 ғасырда британдықтар әкімшілік кеңселерді құру үшін құрылған. Қызығы, бүгінгі Харагпур ауданының шекарасы Хиджли провинциясының шекарасына сәйкес келеді. 18 ғасырда Кхежури тағы бір портовый қала Кухали өзенінің жағасында дельта аймағында құрылды. Оны британдықтар негізінен еуропалық елдермен сауда жасау үшін салған. Кхежури де арал болған. 1864 жылғы апатты дауылда екі порт та қирады. Содан бері аралдар материкке қосылды.
Орналасқан жері
Қарағпур орналасқан жері: Қасыңдағы карта қаладағы ең маңызды жерлерді көрсетеді. Картада белгіленген барлық орындар үлкен, толық экранды картаға сілтемеленген.
Note: The map alongside presents some of the notable locations in the city. All places marked in the map are linked in the larger full screen map.
Қала құрылысы
Харагпур – Батыс Бенгалия штатындағы Калькутта, Дургапур және Асансоль қалаларынан кейін ауданы бойынша төртінші ірі қала. Сонымен қатар, ол Калькутта, Асансоль, Силигури және Дургапурдан кейін Батыс Бенгалияның халқы бойынша бесінші ең көп халқы бар қаласы болып табылады, оның ауданы шамамен 127 км² және Батыс Миднапурдың оңтүстік бөлігінде орналасқан. Оның теңіз деңгейінен орташа биіктігі 29 метрді (95 фут) құрайды. Бұл қала Далма Пахар және Миднапурдің аллювиалды жазықтықтарымен қалыптасқан. Оны көптеген су жолдары кесіп өтеді, олардың ішінде Субарнарекха, Келеғай және Кансабати өзендері ең маңыздылары. Нимпурада мыңдаған теміржол қызметкерлері тұратын шағын аудандар бар. Нимпурадан Хиджлиге дейін ұзын, ирек жол бар, ол Танграхут (Арамбати), Талбагича арқылы өтеді, сондай-ақ Калайкундадан Хирадихи арқылы Гопалиге дейін тағы бір жол бар. Талбагича және Хиджли кооперативтік қоғамы да Харагпур қаласының тұрғын аймағын жоспарлаған. Харагпурдың оңтүстігінде Үндістан теміржолына тиесілі жоспарланған аудан орналасқан, бұл ауданды британдықтар тұрғын үйлер салу үшін құрған. Жақын жерде Харагпур муниципалитеті мен өрт сөндіру станциясы орналасқан. Харагпур теміржол колониясы – Үндістандағы ең ірі теміржол елді мекені, онда шамамен 13 000 үй бар. Чхота Айма, Бара Айма, Ескі елді мекен, Жаңа елді мекен, Матуракати, Нимпура, Оңтүстік жақ, Трафик және тағы да басқалары сияқты бірнеше теміржол тұрғын аймақтары бар. Бенгал-Нагпур теміржолына (BNR) тиесілі жер – теміржолға қарасты өте үлкен, әлі дамылмаған ойын алаңы, оны дамытуға және тиісінше күтуге зор мүмкіндік бар. Теміржолдан тыс аудандарға Бхаванипур, Субхаспалли, Харида, Маланча, Инда, Жапатапур, Талбагича, Прем Базар және тағы да басқалары жатады. Голе базарының маңында және өзінде маңызды сауда орталығы қалыптасқан, ол жергілікті тұрғындар үшін сенімді, бірақ тығыз сауда орны болып табылады. Тальбагича базары, Гейт базары, Инда базары, Пуратан базары, Халық базары, ДВК базары және Технология базары сияқты басқа да базарлар да Харагпурда танымал. Шоуринги және Инда аудандарында жаңа құрылыстар мен жобалар пайда болып, өсім байқалады. Future Group компаниясы басқаратын Big Bazaar Харагпурда ашылған алғашқы сауда орталығы болды. Шамамен он жыл бойы бұл қаладағы жалғыз сауда орталығы болып келді. 2017 жылдан кейін Spencer'сті қоса алғанда, бірнеше жаңа сауда орталықтары мен сауда алаңдары ашылды. Теміржол станциясының оңтүстік жағында орналасқан Теміржол бағы (сонымен қатар BNR бағы деп те аталады) – барлық жастағы адамдардың жиі баратын саябақ және танымал демалыс орны. Саябақтың ішінде ойыншық пойызбен жүруге болады.
Климат
Харагпурдың тропикалық саванна климаты бар (Кёппен климаттық жіктелімі Aw). Жаз наурыз айында басталып, ыстық әрі ылғалды болады, орташа температурасы шамамен 30°C (86°F) құрайды. Одан кейін муссондық маусым келеді, оның кезінде шамамен 1140 мм (45 дюйм) жаңбыр жауады. Қысы қысқа, бірақ салқын, желтоқсаннан ақпанның ортасына дейінге дейін созылады, орташа температурасы шамамен 22°C (72°F) шамасында болады. Жылдық жауын-шашынның жалпы мөлшері шамамен 1400 мм.
Демография
2011 жылғы Индия халық санағы бойынша, Қарақпур қалалық агломерациясының халқы 293 719 адамды құрады, оның ішінде 150 487 еркек және 143 232 әйел болды. 0-6 жастағы халық саны 25 130 адамды құрады. 7 жастан асқандардың тиімді сауаттылық деңгейі 85,61% болды. Бұл көрсеткіш еліміздің орташа сауаттылық деңгейінен (74%) жоғары. 2001 жылғы Индия халық санағы бойынша, Қарақпурдың халқы 207 984 (муниципалитет аумағы) және 88 339 (теміржол елді мекені аумағы) адамды құрады, бұл Батыс Бенгалиядағы төртінші ірі елді мекен. Халықтың 52% еркектерді, ал 48% әйелдерді құрады. Қарақпурдың орташа сауаттылық деңгейі 64% болды, бұл ұлттық орташа деңгейден (59,5%) жоғары: еркектердің сауаттылық деңгейі 75%, әйелдердің сауаттылық деңгейі 52% болды. Қарақпурда халықтың 10% 6 жасқа толмағандарды құрады. Қарақпур – этникалық және тілдік әртүрлілігімен ерекшеленетін Үндістандағы бірегей қала. Қарақпур (қалалық) полиция бөлімі Қарақпур муниципалитетінің құзыретінде. Қарақпур (жергілікті) полиция бөлімі Қарақпур I және Қарақпур II CD блоктарының құзыретінде. Осы өңірдің қауіпсіздігін арттыру мақсатында…
Азаматтық әкімшілік және коммуналдық қызметтер
Қарақпур муниципалитеті қаладағы азаматтық мәселелермен айналысады. Теміржол аумағын өкіметіне қосып, оны муниципалдық корпорация деңгейіне көтеру туралы ұсыныс бар. Қазіргі таңда теміржол аумағындағы тұрмыстық жағдайларды қамтамасыз ету жауапкершілігі Қарақпур бөлімінің Желілік жол басқарушысына жүктеледі, ол сонымен қатар Қарақпурдағы теміржол мекемесінің басшысы болып табылады. Мемлекеттік "Бхарат Санчар Нигам Лимитед" немесе "БСНЛ", сондай-ақ "Бхарати Эйртел", "Джио" және "Водафон Идея" сияқты жеке кәсіпорындар қаладағы жетекші телефон, ұялы телефон және интернет қызметтерін ұсынады.
Өнеркәсіп саласы
Қарақпур – Батыс Бенгалиядағы ең ірі өнеркәсіптік орталықтардың бірі. Калькуттаға жақын орналасқандықтан, 6 және 60 тас жолдары арқылы тиімді теміржол және автомобиль байланысы, еңбек ресурстарының және шикізаттың қолжетімділігіне байланысты Қарақпурдың өзінде және айналасында бірнеше ірі өнеркәсіптік кәсіпорындар орналасқан. Tata Metaliks, Tata Bearings, Shyam Metallics, Siemens, Godrej, Tata Hitachi, Humboldt Wedag, Ramco Cements, Grasim Industries, Indian Oil, Keventer Agro және Mahindra & Mahindra сияқты маңызды мекемелер Қарақпур мен төңірегінде өндіріс орындарын ашты. Қалада көптеген шағын темір прокаттау және күріш тартатын мекемелер бар. Видьясагар индустриалды паркі осы жерде орналасқан. IT-парк құру жұмыстары да жүріп жатыр. Қарақпур «Бхаратмала» жобасы аясында «EC 1» Мұмбай – Калькутта және «EC 14» Қарақпур – Силигури экономикалық дәліздерінің құрамына кіреді. Жақында үкімет азаматтық әуежай салу жоспарларын жариялады.
Темір жолдар
Қарақпурдағы алғашқы темір жол құрылысы Каттак – Баласор және Синиден Қарақпур арқылы Колагатқа дейінгі темір жол желісінің іске қосылуымен басталды. Қарақпур 1898 жылғы желтоқсанда темір жол картасында түйіспе станциясы ретінде орналасты. Аймақта темір жол көлігінің енгізілуіне қоғамның реакциясын бенгалдық әйгілі жазушы доктор Рамапада Чоудхури (Қарақпурда туып өскен) «Протом Прохор» (1954) романында көркем бейнелеген. Бастапқыда адамдар көпірдің құлауынан және түрлі касталар мен діндер үшін бөлек орындықтар болмағандықтан, далит мәртебесіне түсуден қорқып, пойызбен саяхаттауға қорқыпты. Алайда, 20 ғасырдың басындағы аштық жағдайлар бұл көңіл күйді өзгертті. Темір жол компаниясы жұмыссыз ер адамдарға жұмыс ұсынды, оларды пойызда тегін тасыды және тіпті саяхатшыларға жамылғы берді. Бұл акциялар табуларды жойып, темір жол көлігін қоғам үшін қабылданатын етті. Миднапур аудандық орталығы 1900 жылғы ақпанда Косай өзенінің жағалауымен байланысты. Косай өзені арқылы салынған көпір 1901 жылғы маусымда аяқталды. Хаурадан Колахатқа дейінгі темір жол желісі 1899 жылы бітті. Бірақ Хаура мен Қарақпур арасындағы пойыздар тек 1900 жылғы сәуірде Рупнарайан өзені арқылы салынған көпір аяқталғаннан кейін жүре бастады. Хаура – Амта жеңіл темір жолы (2 фут, 610 мм) 1898 жылы аяқталды және оны Калькуттадағы M/s Martin & Co. компаниясы басқарды. Бұл желі 1971 жылға дейін жұмыс істеді. Жеңіл темір жолдары жабылғаннан кейін Хаура мен Амта арасында кең габаритті желіге сұраныс артты. Жоба төрт кезеңде жүзеге асырылды. Бірінші кезеңде 1984 жылы Сантрагачи мен Домжур арасындағы желі аяқталды. Екінші кезеңде 1985 жылы Барғачияға дейін, содан кейін Мунсиратқа дейін желі созылды. Махендралал Нагар станциясы 2000 жылы, ал Амтаға дейінгі соңғы бөлігі 2004 жылғы желтоқсанда аяқталды. Үндістан крикет құрамасының бұрынғы капитаны Махендра Сингх Дхони 2000 жылдан 2003 жылға дейін Қарақпур темір жол станциясында билет сатушы болып жұмыс істеді. Панскура мен Тамлук арасында темір жол байланысын құру қажеттілігі 20 ғасырдың басында туды, шамамен сол кезде Хаура мен Қарақпур арасындағы темір жол байланысы ашылды. Темір жол компаниясы екі агенттік – M/s Martin & Company және M/s Бабу Нибаран Чандра Даттадан құрылыс ұсыныстарын алды. Біріншісі 3,5% кепілдік берілген табыспен, ал екіншісі кепілдіксіз ұсынды. Екінші ұсыныс тартымды болғанымен, құрылыс жұмысын жергілікті шеберлерге тапсыру немесе тапсырмау туралы тартыс жобаны тоқтатуға әкелді. Тәуелсіздік алғаннан кейін Панскура мен Дургачак арасында темір жол байланысын құру қажеттілігі, негізінен Халдия портын салу мақсатында туды. Панскура – Дургачак арасындағы темір жол желісі Тамлук арқылы 1968 жылы аяқталды, ал 1975 жылы Халдияға дейін созылды. 1984 жылы Тамлуктан Диғаға дейін темір жол желісін салуға рұқсат берілді.
Қарақпурдың географиялық орны және елдің басқа аймақтарымен темір жол байланысы барлық кең габаритті вагондарды күрделі жөндеуге арналған орталық шеберхана құрылысына қолайлы жағдай жасады. Жұмыс 1900 жылы мақұлданды, ал шеберхананың құрылысы 1904 жылы аяқталды. Сонымен қатар, Темір жолдар Батыс Бенгалиядағы Қарақпурдан Андра Прадеш штатының Виджаявада қаласына дейін жүктерді тасымалдауға арналған шығыс жағалау дәлізін салуды жоспарлап отыр.
Денсаулық сақтау
ХХ ғасырдың соңында Харгпур қаласында орталықтандырылған аурухананың қажеттілігі туды. Одан кейін 1897 жылы толық медициналық жабдықтармен жабдықталған аурухана құрылды. 1904 жылы Виктория кресінің иегері доктор Артур Мартин Лик Харгпур ауруханасының бас дәрігері болып тағайындалды. Дегенмен, қалаға жақсы жеке ауруханалар мен жоғары деңгейдегі дәрі-дәрмектер мен денсаулық сақтау қызметтері қажет, өйткені қазіргі жағдайда қала тұрғындары ем алу үшін 132 км қашықтықтағы Калькуттаға тәуелді болуда. Бүгінде Railway Main Hospital және Kharagpur Sub Divisional Hospital (Chandmari Hospital) Харгпурдағы негізгі мемлекеттік ауруханалар болып табылады. Жақында, қала мемлекеттік және ұлттық тас жолдардың маңызды торабында орналасқандықтан, Харгпур аудандық ауруханасында 3-ші деңгейдегі травматологиялық орталық ашылуда. Мұнда көптеген жеке клиникалар мен емдеу орталықтары да жұмыс істейді. Доктор Б. С. Рой атындағы Медициналық ғылымдар және зерттеу институты – ИИТ Харгпурдың жанында орналасқан медициналық колледж және аурухана.
Тілдер
Бенгал тілі аймақта ең көп қолданылатын тіл. Басқа да көп таралған тілдер: хинди, урду, одия, телугу және панджаби.
Басқалар
Ғибадат орындарына Голебазардағы және Харидадағы Дурга Мандир және Джама мешіті, Пуратан Базардағы Ситала Мандир, Нимпураның жанындағы Канака Дурга ғибадатханасы, Гейт Базардың жанындағы Джаганнатх Мандирі, Субхаспаллидегі және Нимпурадағы Гурудуара, Джаларам ғибадатханасы және бірнеше діни құрылымдар кіреді. 2000 жылы басталған және әр қаңтарда өткізілетін Харагпур кітап жәрмеңкесі (бенгал тілінде Харагпур Боимела) бар. Сондай-ақ жыл сайын гүл жәрмеңкесі (бенгал тілінде Пушпа Мела) ұйымдастырылады. Қалада «Бомбей Синеплекс» деп аталатын мультиплекс те бар.