Кіріспе

Британ премьер-министрінің жеке дәрігері сэр Уинстон Черчилль Чарльз Макморан Уилсон, 1-ші барон Моран, МК, PRCP (10 қараша 1882 – 12 сәуір 1977) 1940 жылдан бастап Уинстон Черчилльдің 1965 жылы қайтыс болуына дейін оның жеке дәрігері болды. Оның "Тіршілікке талас" атты кітабы Черчилльдің жоғары лауазымның күйбеңдеуіне төтеп берген кездегі физикалық және психологиялық хал-жағдайы, соның ішінде клиникалық депрессия мүмкіндігі туралы көптеген мәліметтерді ашты.

Өмірбаян

Моран Скиптон қаласында, Йоркширде, Солтүстік Ирландиядан келген дәрігер және жалпы практика дәрігері Джон Форсайт Уилсонның және оның әйелі Мэри Джейннің үш баласының ең кішісі болып дүниеге келді. Ол Поклингтон грамматикалық мектебінде білім алған, содан кейін медицинаны Сент-Мэри ауруханасының медициналық мектебінде оқыған, қазір Император колледжінің медицина мектебінде, 1908 жылы MBBS бітірген. Ол 1913 жылы сол медицина мектебінде медицина докторы дәрежесін алды. Студент кезінде колледж регби командасында, сондай-ақ Миддлсекс үшін округтік деңгейде ойнады. Бірінші дүниежүзілік соғыста Корольдік армияның медициналық корпусына оқуға түсіп, майор дәрежесіне көтерілді. Ол 1914 жылдан 1917 жылға дейін Корольдік фюзельерлердің 1-ші батальонының дәрігер-офицері және 1917 жылдан 1918 жылға дейін Булоньдегі британдық 7-ші стационарлық аурухананың медициналық мекемелерін басқаратын дәрігер-офицер болды. Ол 1916 жылы Сомма шайқасында қызмет көрсеткені үшін әскери крестпен, 1917 жылы әскери ерлік үшін итальяндық күміс медальмен марапатталды және екі рет хабарландыруларда аталды. Соғыстан кейін ол қыша газымен улануды зерттеуді жүргізді. Ол 1920-1945 жылдар аралығында Сент-Мэри ауруханасының медицина мектебінің деканы болды, онда ол үй-жайларды қайта құруды қадағалады, сонымен қатар Лондондағы Harley Street 129 нөмірінде жеке практикасын ұстады. 1938 жылы ол Лондон ауруханаларын ұйымдастыруды жоспарлау үшін Ішкі істер министрлігінің комитетіне төрағалық етті. 1943 жылы 8 наурызда Уилтс графтығындағы Мантонның бароны Моран атағын иеленді және сол жылы Беверидж баяндамасы бойынша Лордтар палатасында алғашқы сөзін айтты. Ол жалпы практика дәрігерлері мен стоматологтардың еңбекақысын белгілеген Spens комитетін құруға көмектесті және 1949 жылдан 1961 жылға дейін мамандардың ақысын белгілеген үкіметтік тұрақты комитеттің төрағасы болды. Ол төрағалық етудің соңында ұсынылған Британ империясы орденінің Ұлы крестінің (GBE) кавалерінен бас тартты. Моранның "Тұрақты болу үшін күрес" атты кітабы Черчилль туралы соғыс кезінде және одан кейін. Ол 1966 жылы, Черчилль қайтыс болғаннан кейін он бес ай өткен соң жарияланды және көптеген дау-дамай тудырды, өйткені оның Черчилльдің денсаулығының нашарлауын егжей-тегжейлі сипаттауы пациенттің дәрігерлік құпиясын бұзған сияқты. Моран кітапты Черчилльтің білімімен құрастырғанын, бірақ ол өзінің кәсіби қабілетімен кабинет хатшысы, басқа да лауазымды адамдар мен медициналық әріптестермен жүргізілген әңгімелерді қосуға рұқсат сұрамағанын айтты. Кейінгі көптеген авторлар Черчилль өмір бойы клиникалық депрессияның құрбаны болған немесе оның қаупі бар деп болжайды. Осылайша өрнектелген Черчилльдің психикалық ауру тарихы Лорд Моранның "Қара ит" аян-аяңдарының доктор Джозеф Сторрдың эссесінде жасалған маңызды түсіндіруінің айқын эхосын қамтиды. Моранға қатты сүйену арқылы Черчилльдің өмір бойы "ұзаққа созылған және қайталанатын депрессиямен" және онымен байланысты "түсініксіздіктен" күрескенінің бірінші қол клиникалық дәлелі, Сторр Джон Рамсденнің сөзі бойынша "соңындағы барлық есептерге қатты әсер еткен" беделді және сенімді диагностикалық эссе шығарды. Алайда, Сторр профессор Ловеллдің көрсеткеніндей, Моран өзінің кітабында қалыптасқан әсерге қайшы, Черчилльдің дәрігері болған жылдары нақты күнделікті жазбағанын білмеді. Сторр Моранның басылып шыққан кітабының Моранның қазіргі уақыттағы жазбаларын басқа көздерден алынған кейінгі материалдармен араластырған қайта жазылған есебі екенін де білмеді. Уилфред Аттенборо 1944 жылдың 14 тамызындағы "Қара ит" күнделігінің басты жазбасы ерікті түрде даталанған пастиш болып табылғанын көрсетті, онда Қара итке тікелей сілтеме - кітаптағы бірнешеудің біріншісі (терминнің төменгі колонтитул анықтамасымен) - Черчилльдің Моранға айтқандарынан емес, 1958 жылы Брендан Браккен (клиникалық емес және соғыс уақытындағы ақпарат министрі) Моранға айтқан мәлімдемелерден алынды. Сторр мен оның ықпалындағы адамдар оны байқамағанымен, Моран кейіннен өзінің кітабында өзінің бұрынғы ұсынысын, сонымен қатар Браккеннен алынған, Екінші дүниежүзілік соғыстың аяғына қарай Черчилль "Черчилль қанының туа біткен меланхолиясына" беріліп бара жатқанын қайталайды. Сторр мен басқалар Моранның соңғы тарауындағы Черчилль Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін "өзінің жүйесінен депрессиялық сезімдерді... жоюға" қол жеткізгенін де білмеді. Моранның кітабымен байланысты қиындықтарға қарамастан, оның Черчилльдің әскери жеңілістер мен басқа да ауыр жағдайларға түсініксіздей төмендеген көңіл-күйін көрсететін көптеген мысалдары ұлы адамның уайым мен шаршауға бейімделмей, керісінше оларға қарсы тұра білгенін көрсетеді, бұл Черчилльпен жақын жұмыс істеген басқалардың бейнесімен сәйкес келеді. Сонымен қатар, Моранның кітабынан Черчилль депрессияға қарсы дәрі-дәрмек қабылдамағанын көруге болады - Моран 1953 жылдың күзінен бастап, әсіресе үлкен сөздер алдында қолданған амфетамин, сол жылғы Черчилльдің инсультінің әсерін жеңілдету үшін болды. Медициналық байқаулардан басқа, Моран Черчилльдің әңгімелерде айтқан жеке саяси пікірлерін де баяндады. 1945 жылғы жалпы сайлау қорытындысы жарияланғаннан кейін Черчилльге барған Моран оған еңбекші үкіметке дауыс бергені үшін британ халқының "мойынсыздауына" ашынды, бірақ Черчилль соңғы соғыс қиындықтарына сілтеме жасай отырып: "Мен оны солай деп айтпаймын. Олар өте қиын уақытты бастан өткерді" деді. Ол 1946 жылы Черчилльдің Президент Трумэнға жоспарды (сәтті болмаған) ұсынғанын да еске алды - Совет Одағының әлі ядролық қаруы болмаған кезде Мәскеуге алдын ала атомдық бомба шабуылы жасау. Моранның "Тұрақты болу үшін күрес" кітабын жариялау себептері мен Черчилльге қатысты сын-ескертпелері Моранның Черчилльдің қатал империалистік көзқарастарына деген жеке наразылығынан туындауы мүмкін. Ол бір рет: "Уинстон тек олардың тері түсі туралы ғана ойлайды" деді.

Отбасы және кейінгі өмір

1919 жылы Моран Йоркшир облысының мектеп инспекторы Сэмюэл Феликс Дафтонның қызы Дороти Дафтонға үйленді. Ол зерттеуші физиолог болған, ал Бірінші дүниежүзілік соғыста оқ-дәрі министрлігіндегі қызметі үшін MBE орденімен марапатталған.