Кіріспе
Дихроикалық шыны – жарық жағдайларына байланысты әртүрлі түстерді көрсете алатын шыны. Дихроидты материалдың бір түрі – металл оксидтерінің қабаттарынан тұратын, көру бұрышына қарай түсі өзгеретін, жұқа пленкалы оптиканың мысалы ретінде әртүрлі түстерді көрсететін, қазіргі заманғы композиттік мөлдір емес шыны. Осыдан шығатын шыны, әсемдік үшін, боялған шыны, зергерлік бұйымдар және шыны өнерінің басқа түрлерінде қолданылады. "Дихроикалық" коммерциялық атауы үш немесе одан көп түсті (трихроикалық) және кейбір жағдайларда тіпті иридесценцияны да көрсетуі мүмкін. Дихроид термині зертханалық қолдану үшін кедергілік сүзгілерді белгілеуде дәлірек қолданылады. Дихроидты шыны материалының тағы бір түрі 4-ғасырға жататын римдік шынының бірнеше фрагменттерінде кездеседі және ол шыны матрицасындағы белгілі бір пропорцияда шашыраған колоидты алтын мен күміс бөлшектерінен тұрады. Сондықтан, шыны белгілі бір түсті өткізіп, мүлдем басқа түсті көрсетеді, себебі жарықтың белгілі бір толқын ұзындығы одан өтеді немесе шағылысады. Ежелгі дихроидты шыны, ең танымал мысалы – Британдық мұражайдағы 4-ғасырға жататын Ликургус тостағанында көрініс тапқандай, алдыңғы жағынан жарық түскенде жасыл, ал ішкі жағынан немесе арт жағынан жарық өткенде – қызғылт-қызыл түске ие болады. Бұл, алма-кезек металл қабаттарының нәтижесі емес, шынының ішінде шашыраған күміс пен алтынның колоидты бөлшектерінің әсерінен туындайды, бұл алтын-рубин шынына ұқсас, бірақ ол жарықтандыруға қарамастан тек бір түсті ғана көрсетеді.
Dichroic glass is glass which can display multiple different colors depending on lighting conditions. One dichroic material is a modern composite non translucent glass that is produced by stacking layers of metal oxides which give the glass shifting colors depending on the angle of view, causing an array of colors to be displayed as an example of thin film optics. The resulting glass is used for decorative purposes such as stained glass, jewelry and other forms of glass art. The commercial title of "dichroic" can also display three or more colors (trichroic) and even iridescence in some cases. The term dichroic is used more precisely when labelling interference filters for laboratory use. Another dichroic glass material first appeared in a few pieces of Roman glass from the 4th century and consists of a translucent glass containing colloidal gold and silver particles dispersed in the glass matrix in certain proportions so that the glass has the property of displaying a particular transmitted color and a completely different reflected color, as certain wavelengths of light either pass through or are reflected. In ancient dichroic glass, as seen in the most famous piece, the 4th century Lycurgus cup in the British Museum, the glass has a green color when lit from in front in reflected light, and another, purple ish red, when lit from inside or behind the cup so that the light passes through the glass. This is not due to alternating thin metal films but colloidal silver and gold particles dispersed throughout the glass, in an effect similar to that seen in gold ruby glass, though that has only one color whatever the lighting.
Қазіргі заманғы дихроикалық шыныны өндіру
Титан, хром, алюминий, цирконий немесе магний сияқты металдардың мөлдір оксидтерінің бірнеше өте жұқа қабаттары; немесе кремний диоксиді электронды сәулемен вакуум камерасында буландырылады. Бу шыны бетінде кристалл құрылымы түрінде конденсацияланады. Кейде қорғаныш кварц кристалл қабаты қосылады. Мұндай физикалық бумен жабыну (PVD) қаптамаларының басқа да нұсқалары мүмкін. Дайын шыныда 30-ға дейін қабат болуы мүмкін. Кез келген шыны субстратына 45-тен астам дихроикалық қаптама түсіруге болады. Суреттер шынының бөліктерінен дихроикалық қаптаманы алып тастау арқылы жасалады, осылай абстрактілі үлгілерден бастап әріптерге, жануарларға немесе беттерге дейін алуға болады. Қаптаманы дәл алып тастаудың стандартты әдісі лазерді пайдалануды қамтиды. Дихроикалық шыны ыстық өңдеуге арналған, бірақ оны бастапқы күйінде де қолдануға болады. Қатты қыздыру арқылы пішінделген және содан кейін біріктірілген мүсінді шыны элементтері түрлі түстерде көрсету үшін кейін дихроикалық қаптамамен жабылуы мүмкін.
Over 45 colours of dichroic coatings are available to be placed on any glass substrate. Images can be formed by removing the dichroic coating from parts of the glass, creating everything from abstract patterns to letters, animals, or faces. The standard method for precision removal of the coating involves a laser. Dichroic glass is specifically designed to be hotworked but can also be used in its raw form. Sculpted glass elements that have been shaped by extreme heat and then fused together may also be coated with dichroic afterwards to make them reflect an array of colors.
Сәулет
Amazon.com корпорациясының бас кеңсесі Вашингтон штатының Сиэтл қаласында орналасқан. Бұл ғимараттың сыртқы жағы дихроидты шыныдан жасалған, ол күннің уақытына байланысты әртүрлі түстерге шағылыстырады. 2014 жылдың мамыр айында Канзас штатының Оверленд Парк қаласында ашылған Прайрифир музейі негізінен табиғи тарихқа арналған. Ол ірі музейлерден экспонаттар алып, жылына кем дегенде екі маңызды көшпелі көрме ұйымдастырады. Музейдің ерекше әйнек сыртқы жағы Канзастағы шаруалардың өміріне маңызды болған қасақана дала өрттерін еске түсіру мақсатымен жобаланған. Әйнек дихроидты, яғни оның түсі күн сәулесіне байланысты өзгереді. Мұражай өзінің саяси тұрғысынан да өнер туындысы болып табылады.