Жозеф Хаймор: Англия суретшісінің өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Жозеф Хаймор (13 маусым 1692 – 3 наурыз 1780) – ағылшын суретшісі, портреттер, тұрмыстық көріністер мен тарихи сюжеттер салған, сондай-ақ иллюстратор және автор. 70 жасқа келгенде суретшілік қызметінен зейнеткерлікке шыққаннан кейін өнер тарихы және сын туралы мақалалар жариялады.

Өмір

Хаймор Лондонда, Эдвард Хаймордың үшінші ұлы ретінде дүниеге келді, ол көмір саудагері еді, ал Томас Хаймор – Уильям III-нің суретшісі. Ол өнердегі қабілетін ерте көрсеткенімен, отбасысы оны кәсіби суретші болуға ынталандырмады, сондықтан ол заң білімін алуға кірісті. 17 жасқа келгенде кеңседегі жұмысын аяқтағаннан кейін (осы кезеңде ол Годфри Кнеллер басқаратын сурет академиясына және Уильям Чеселденнің анатомия сабақтарына қатысып тұрды), ол заңгерлік мансабын тастап, Лондонда портрет суретшісі болып жұмыс істеуге кірісті. 1720 жылдан бастап ол Сент-Мартинс-Лейн академиясына оқуға түсті, онда заманауи француз өнерімен танысты. Хаймор өз балаларының портреттерін де салған. Оның қызы Сузаннаның портреті (шамамен 1740 жыл, Виктория ұлттық галереясы) визуалды егжей-тегжейлердің байлығымен және модельдің көрерменге сеніммен қарауымен ерекшеленеді. Портреттер үшін ол арнайы мата суретшісі Джозеф Ван Акенді модельдердің киімдерін салу үшін шақырған. Хаймор Киелі кітап сюжеттерін бейнелейтін туындылар жасады, ал тарихи сурет салу – Парижге сапары кезінде зерттеген жанры еді. Мұндай Киелі кітап суреттерінің бірі – «Хажар мен Ысмайыл», оны Хаймор Табылған балалар ауруханасына сот залын безендіру үшін сыйлаған. Бүгінде бұл картина Лондонның Табылған балалар мұражайындағы Табылған балалар ауруханасының өнер коллекциясының құрамында сақталуда. 1740 жылдары Хаймор жаңа Табылған балалар ауруханасымен байланыс орнатты, ол мұқтаж және зорлық көрген әйелдерге көмек көрсетуді мақсат еткен. Оның қатысуы әйелдердің жыныстық шабуылға ұшырауы және қоғамның оларды қолдауға құлықсыздығы мәселелеріне назар аударуға себеп болды. Ол бұл тақырыпты «Мейірім періштесі» (шамамен 1746 жыл, Йель британдық өнер орталығы) туындысында бейнеледі. Онда баласын өлтіруге беделсіз ананың қолы періштемен тоқтатылады, ал періште фондық суретте көрсетілген Табылған балалар ауруханасын – баласын өлтірудің орнына баруға шақырады. 1744 жылы Хаймор Сэмюэл Ричардсонның «Памела немесе ізгілікке лайықты сый» романынан алынған 12 суреттен тұратын серия салған. Роман алғаш рет 1740-1741 жылдары жарық көрді және ізгі қызметші Памела Эндрюстің аристократтың азғыру әрекеттеріне қарсы тұруы, одан кейін өзгеріп, соңында үйленуі туралы айтады. Хаймордың суреттері «Памела» романының негізінде жасалған, бірақ олар кітап иллюстрациялары ретінде жоспарланбаған, алайда кейіннен Антуан Бенуа және Луи Труши оларды гравюраға түсірген. Олар, ең алдымен, бүкіл оқиғаны бірінен соң бірі келетін суреттер арқылы баяндауға жасалған әрекет болды. Хаймордың суреттері кейіпкерлерге назар аударатын әңгімелік туындылар еді. Автор ретінде ол «Реубенстің банкеттік үйіндегі екі картинасын сын тұрғысынан қарастыру» және «Бодуэллдің христиандыққа қарсы памфлетіне қатысты ойлар» еңбектерімен танымал болды.

Highmore was born in London, the third son of Edward Highmore, a coal merchant, and nephew of Thomas Highmore, Serjeant Painter to William III. He displayed early his ability in art but was discouraged by his family from taking up art professionally, and began a legal training instead. At the ending of a clerkship at the age of 17 (during which he continued to attend a drawing academy run by Godfrey Kneller and lectures on anatomy by William Cheselden), he abandoned his law career and started to work as a portrait painter in London. From 1720 he attended the St Martin’s Lane Academy, where he was exposed to contemporary French art. Highmore also made portraits of his children. His portrait of his daughter Susanna (c.1740, National Gallery of Victoria) is remarkable in the richness of the visual details and the confident glance which the sitter casts towards the viewer. For his portraits, he employed the specialist drapery painter Joseph Van Aken to paint the dresses and costumes of his sitters. Highmore painted works illustrating biblical subjects, historical painting being a genre which Highmore had studied during his visit to Paris. One such biblical painting is Hagar and Ishmael, which Highmore donated to the Foundling Hospital for the purpose of decorating its Court Room. The painting is now part of the Foundling Hospital art collection at The Foundling Museum in London. During the 1740s Highmore had become connected with the new Foundling Hospital which aimed to support desperate and abused women. His involvement caused him to engage with issues relating to women's vulnerability to sexual assault and society's unwillingness to support them. He expressed this engagement in his work The Angel of Mercy (c. 1746, Yale Center for British Art). It depicts a desperate mother about to kill her baby, when her hand is stayed by an angel who points to the Foundling Hospital shown in the background as the alternative to the murder of her child. In 1744, Highmore painted a series of 12 paintings after scenes from Samuel Richardson's epistolary novel Pamela, or Virtue Rewarded. The novel was first published in 1740–1 and recounts the virtuous lady’s maid Pamela Andrews' relationship with an aristocratic seducer whom she repeatedly rebuffs, then reforms and finally marries. Highmore's paintings were based on the novel Pamela but were not conceived as book illustrations, although they were later engraved by Antoine Benoist and Louis Truchy. They were rather an attempt to recount the whole story in successive and connected images. Highmore's pictures were conversation pieces which focused on the characters. As an author, he was best known for the works Critical Examination of Reubens' two Paintings in the Banqueting House and Observations on Bodwell's Pamphlet against Christianity.