Кіріспе

Herten (Германиядағы Солтүстік Рейн-Вестфалия жеріндегі Реклингаузен ауданындағы қала және муниципалитет. Ол Рур өңірінде, Реклингаузеннен шамамен батысқа қарай орналасқан.)

Көршілес қалалар

Гертен солтүстігінде Марл, шығысында Реклингаузен, оңтүстігінде Херне және батысында Гельзенкирхен қалаларымен шектеседі.

Тарих

Гертен Кельн архиепископтығының құрамындағы Вест-Реклингхаузен графтығының губернаторларының резиденциясы болды. Гертен алғаш рет 1050 жылы ресми құжаттарда Гертене деген атпен тілге алынған. 1867 жылы Гертен 891 тұрғыны бар ауыл болды. 1872 жылы Гертенде алғашқы көмір шахталары ашылды және Гертен ауылдан кеншілер қаласына айналды. Шахталарға жұмыс істеуге келгендердің көптігіне байланысты, Гертен Вестфалия, Пруссияның шығыс провинциялары мен Шығыс Еуропадан келген көші-қон арқасында жылдам өсті. 1890 жылы 3616 адамды құраған халық саны 1895 жылы 6698-ге, ал 1900 жылы 12 186-ға жетті. 1920 жылдардың басында Гертенде 18 519 адам тұрды. 1936 жылы Гертен қала мәртебесін алғанда, онда 33 000 тұрғын болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Гертен 53 рет бомбаға түскенімен, ауыр қираудан құтылды. 62 азамат қаза тауып, 143 адам жарақат алды, 18 өнеркәсіптік кәсіпорын мен сауда орындары, 145 үй қирады немесе зақымдалды. Гертеннің жалпы аумағының 16% жойылды. Соғыстан кейін көшелерден 11 600 текше метр қирандыны тазалау қажет болды. 1975 жылы Вестерхольт және Бертлих ауылдары Гертенге қосылғаннан кейін халық саны 70 676-ға жетті. 1980 жылдардағы кен өнеркәсібінің дағдарысына байланысты халық саны азая бастады. Гертендегі соңғы көмір шахтасы 2008 жылы жабылды.

Көрікті жерлер

Оның ең танымал көрікті жерлері – 14 ғасырдан бері салынған, орларында суарнасы бар қызыл кірпіштен тұрғызылған Гертен сарайы. Сарайдың төңірегінде Табахаус аталған павильонмен қоршалған саябақ бар. 1725 жылы салынған апельсин үйі қазір қайта жөндеуден өтуде. Көптеген тарихи жартылай ағаштан жасалған үйлері бар "Altes Dorf Westerholt" (Вестерхольт ескі ауылы) Гертеннің солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Вестерхольт 1359 жылы негізі салынған Вестерхольт сарайымен және 1833 жылдан бері сақталған ғимараттарымен танымал. Кішкентай шіркеу – Шлоскапель Санкт-Мартин, 1310 жылы салынған, бірақ 1907 жылы қиратылған шіркеудің қалдықтарының бір бөлігі ғана. Шіркеудің жанында жақсы сақталған ортағасырлық сағат мұнарасын көруге болады. Сарай мен шіркеудің төңірегіндегі көптеген ескі ағаш үйлер дәстүрлі стильде қайта жаңартылды. Бұрынғы Эвальд шахтасы, қайта жабдықталған көмір шахтасы, қазір сауда орындарына және жасыл энергия орталығына арналған келушілер қабылдау пунктына қызмет етеді. Тағы бір мәдени орталық – 1994 жылы салынған Гласхаус Хертен.

Темір жол көлігі

Бастапқыда Гертенде 1905 жылы ашылған Оберхаузен Остерфельд Оңтүстік – Хамм темір жолындағы темір жол станциясы болды. Алайда, жолаушылар тасымалы 1983 жылы тоқтатылып, станция содан бері жабық. 2020 жылдың қыркүйек айында Рейн-Рур S-Bahn желісінің 9-шы бағыты бойынша темір жол желісі жаңартылып қайта ашылғанмен, Гертен станциясы қайта ашылмады және содан бері пойыздар Гертен станциясында тоқтамай өтіп келеді. Бірақ 2021 жылдың тамызында Гертеннің орталығында жаңа станцияның құрылысы басталды. Бұл жаңа Гертен (Вестф) станциясы 2022 жылдың 11 желтоқсанында пайдалануға берілді. Рейн-Рур S-Bahn желісінің 9-шы бағыты Гертеннен Реклингаузен, Эссен, Вупперталь және Хаген қалаларына Рейн-Рур мегаполитен аймағында тікелей теміржол қатынасын ұсынады. Вестерхольтта да тағы бір жаңа станция салынуда. Оның ашылуы 2024 жылдың желтоқсанына жоспарланған.