Кіріспе

1983 жылғы «Антарктида» (南極物語) – Корейоси Курахараның режиссерлік жұмысы және Кен Такакураның басты рөлде ойнаған 1983 жылғы жапон драмалық фильмі. Фильмнің сюжеті 1958 жылғы Оңтүстік полюске жасалған жапон ғылыми экспедициясының тағдырына, кері жолдағы қатал ауа-райынан қауіпті құтқарылуына, ғалымдар мен олардың адал және еңбекқор сахалин итттері арасындағы қарым-қатынасқа, әсіресе жетекші итттер Таро мен Джироға, сондай-ақ өз күштерімен күресуге қалдырылған 15 иттің тағдырына арналған. Бұл фильм 56-шы «Оскар» сыйлықтарында «Үздік шетелдік фильм» номинациясына жапондық үміткер ретінде ұсынылған, бірақ номинацияға ілікпеді. Ол 34-ші Берлин халықаралық кинофестиваліне қатысты, ал Жапон академиясының сыйлықтарында «Үздік фильм», «Кинематография», «Жарықтандыру» және «Музыка» номинацияларына ие болды. Таро мен Джиро итттері «Ең танымал орындаушы» сыйлығын жеңіп алды, сондай-ақ «Майничи» кино сыйлықтарында «Кинематография» және «Оқырмандар таңдауы» сыйлықтарына ие болды. Фильм кассада үлкен табысқа ие болды және 1997 жылы Хаяо Миядзакидің «Мононоке ханшайымы» фильмі одан озғанша, жапондық фильмдер арасындағы кассалық рекордты ұстап тұрды. Фильмнің түпнұсқа электрондық музыкасын грек композиторы Вангелис жазған, ол бұрын «Отты күйзелдер» (Chariots of Fire) және «Жасырын жүгіруші» (Blade Runner) фильмдеріне де музыка жазған. Саундтрек әртүрлі форматта, соның ішінде «Антарктида» деген атпен де қолжетімді.

Сюжет

1958 жылдың ақпан айында Жапон Антарктикасын зерттеу тобының екінші Қысқы экспедициясы 11 адамнан тұратын Бірінші Қысқы экспедициядан базаны қабылдау үшін мұзжарғыш "Соя" кемесіне мінеді. Бірінші Қысқы экспедиция тікұшақпен қайтып кетеді, ал келесі экспедиция үшін Шоуа базасында 15 Сахалин хюскиін тізбектейді. Ауа райының өте қиын болуына байланысты "Соя" базаға жеткілікті жақындамайды, сондықтан базаны адамсыз қалдырып, тапсырудан бас тартады. Команда иттердің тағдырына алаңдайды, себебі ауа райы суық, ал иттерге бір аптаға ғана жетерлік азық қалған. Оларды құтқаруға тырысады, бірақ отын мен ішуге судың жетіспеуіне байланысты мүмкін болмайды. Он бес иттен сегізі (Рики, Анко, Широ, Джакку, Дери, Кума, Таро және Джиро) тізбектерден босап қашады, ал қалған жетісі аштықтан өледі. Сегіз ит мұзды далаға шығып, өмір үшін күреседі, мұз жартастарында пингвиндер мен тюлендерге аң аулап, тіпті тюлендердің қалдықтарын жеуге мәжбүр болады. Айлар өте келе, көптеген иттер өліп немесе жоғалып кетеді. Рики Таро мен Джироны қорғауға тырысқанда қасқыр кит шалып жаралайды, салдарынан өледі. Анко мен Дери мұзға түсіп, суық суға батып кетеді. Широ жардан құлап қаза табады, ал Джакку мен Кума далаға жоғалып кетеді. Он бір айдан кейін, 1959 жылдың 14 қаңтарында, бірінші экспедициядағы иттерді бағып күткен Китагава Үшінші Қысқы экспедициямен оралып, сүйікті иттерін жерлеуге ниеттеніп келеді. Ол екі ит бағып күткен Ушиода мен Очимен бірге тізбектелген жеті иттің мұздаған денелерін табады, бірақ сегіз ит қашқан екенін білгенде таңғалады. Барлығының таңғалысына орай, базада Антарктидада туған Таро мен Джиро ағайындылары жылы күлімсіреп қарсы алады. Олардың қалай және неге аман қалғаны әлі де белгісіз, өйткені орташа хаски мұндай жағдайда шамамен бір ай ғана өмір сүре алады. Фильмде режиссер қолда бар деректерді және қиялын пайдаланып, иттердің табиғаттың қатал күштерімен күресіп, қалай аман қалғанын көрсетуге тырысты.

Өндіріс

Фильмді жасауға үш жылдан астам уақыт кетті. Ол Хоккайдоның ең солтүстік нүктесінде түсірілді. Фильмдегі иттердің әкесі Фуреннен келген Сахалин тұқымды Кума болды және олар Хоккайдоның Уакканай қаласында дүниеге келді. 1982 жылғы жазда Антарктидадағы Скотт базасының (Жаңа Зеландия) күйекті иттік топтарын пайдалана отырып, кейбір түсірілімдер жүргізілді.

Шығару және қабылдау

Антарктида 34-ші Берлин халықаралық кинофестиваліне қатысты. Ол 1983 жылы Жапонияда, ал 1985 жылы Францияда көрсетілді. 2007 жылдан бастап фильм Жапонияда (жапон тіліндегі субтитрлермен) және Гонконгта (қытай және ағылшын тіліндегі субтитрлермен) DVD форматында қолжетімді. Бұл ит тұқымы да қысқа мерзімге танымал болды. Дегенмен, түсірілімге қатысқан иттер реализмді жетістіру үшін қатал жағдайларға тап болған болуы мүмкін деген алаңдаушылық туды. American Humane "Жануарларға зиян келтірілмеген" деген жазбасын бермей, фильмді "Қабылдауға болмайды" деп бағалады, себебі түсірілім алаңында қасақана қатыгездік болды деп санайтын. Режиссер фильмдегі иттердің эмоциялары мұқият түсіріліп, кейін тиісті сахналарға монтаждалғанын мәлімдеді. Өлім көріністерін қайта жасай алу үшін иттерге абайсызда есірткіш дәрі берілді. Иттердің суға батып, құлап жатқан кадрлары студияда түсіріліп, нақты түсірілім орнымен бірге көк экранда біріктірілді. Иттердегі қан жасанды болды. Ал, аңдардың (теңіз құсы мен итішеннің) өлімінің де көрсетілгендей болған-болмағаны әлі анық емес.

Кассалық жинақ

Фильм Жапонияда үлкен сәттіге ие болды, шығаруға дейін алдын ала сатылымда 3,5 миллион билет сатылды. 1983 жылы ол ішкі нарықтағы ең табысты жапон фильміне айналып, дистрибьюторларға жалға бергеннен 5,9 миллиард иен табыс әкелді. Бұл сол кезге дейін Жапониядағы ең көп табыс тапқан отандық фильм болды, елде 12 миллион билет сатылып, жалпы кірісі 101 миллион долларды құрады. Ол отандық кассалық рекордты он төрт жыл бойы сақтап тұрды. Үлкен ағасы Таро зейнетке шыққаннан кейін Хоккайдо университетіне оралды және 1970 жылы 15 жасында қайтыс болды. Оның денесі де Хоккайдо университетінде зерттеу үшін сақталды.