Тайваньның энергия саясаты мен жағдайы

Кіріспе

2022 жылы Тайваньның электр қуатының өндірілімінің 79,6%-ы (43,4% табиғи газ, 34,8% көмір, 1,4% мұнай, 1,4% когенерация, 1,2%) құрады, ал қалған 9,1% ядролық энергиядан, 8,6% жаңартылатын энергия көздерінен және 1,2% су электр станцияларынан алынды. Тайвань өзіне қажетті энергияның шамамен 98%-ын импорттауға тәуелді, бұл аралдың энергиямен қамтамасыз етілуін сыртқы факторлардың ықпалына сезімтал етеді. Осы тәуелділікті азайту мақсатында Экономика министрлігінің Энергетика бюросы 1990 жылдардан бері бірнеше университеттерде энергетикалық зерттеулерді белсенді түрде қолдап келеді.

Ядролық энергия

Тайваньда бір жұмыс істейтін ядролық реактор бар, ол Мааншань ядролық электр станциясы. Ядролық энергия мәселелі, ал энергия нарығын жекешелендіру (мемлекетке тиесілі Тайпауэр компаниясымен бірге), бастапқыда 2001 жылы жоспарланған, 2006 жылға шегерілді. 2012 жылы ядролық энергия Тайваньдағы электр энергиясының жалпы өндірісінің 38 890 ГВт/сағатты құрады. 2015 жылы ядролық энергия Тайваньдағы базалық жүктемеге арналған электр энергиясы өндірісінің ширегін және жалпы өндірістің 16%-ын қамтамасыз етті. 2016 жылғы сайлауда ядролық қарусыз қоғамға қарай бағытталған саясатты қолдаған «Жасыл коалиция» жеңіске жетті. 2018 жылғы референдумда сайлаушылар Электр энергетикасы заңының бір бөлігін жойды, ол 2025 жылға дейін ядролық энергияны тоқтатуды талап еткен. Дегенмен, содан бері ескі ядролық электр станциялары жабылып, жаңа станциялар салу жоспарланбаған.

Сұйытылған табиғи газ

Тайваньда барлау және өндіруден алынған сұйытылған табиғи газдың (СЖГ) жылдық өндірісі 350 400 миллион м3 құрайды. Ал, Тайвань 18.4 миллиард м3 СЖГ импорттады, бұл оны әлемдегі бесінші ірі СЖГ импорттаушысы етеді, негізінен Катар, Малайзия және Индонезиядан. Тайваньдағы СЖГ отынымен жұмыс істейтін электр станцияларында өндірілетін электр энергиясының құны 3.91 NT$/кВт·сағ, бұл тұтынушыларға таңылған электр энергиясының құнынан жоғары. 2000 жылдың басында Қытай Республикасының Демократиялық прогрессивті партиясының үкіметі Чэнь Шуйбянь басшылығымен сайланды және болашақта тек сұйытылған табиғи газ жобаларын мақұлдауға, сондай-ақ 2010 жылға қарай Тайваньдың электр энергиясын өндірудегі сұйытылған табиғи газдың үлесін шамамен үштен бір бөлігіне дейін арттыруға уәде берді. Президент Чэньтің әкімшілігі құрылысы қазіргі уақытта жүріп жатқан 2600 МВт Лонгмен атом электр стансасын тоқтатуға тырысты, бірақ сот құрылысты тоқтату мүмкін емес деп шешті. 2013 жылдың қаңтарында China National Offshore Oil Corporation (CNOOC) және Shinfox компаниялары Қытай материгінен Кинмэнге сұйытылған табиғи газ (СЖГ) жеткізу туралы келісімге қол қойды. СЖГ жеткізілімі 2015 жылдың басында өнеркәсіптік кәсіпорындарға басталуы күтілуде. Кейіннен электр станциялары мен үй шаруашылықтарын қоса алғанда, жылдық көлем 100 000 тоннаға дейін артырылады. Келісімге Қоршаған ортаны қорғау министрі Стивен Шен куә болды. Шен бұл ынтымақтастықтың Тайваньқа Кинмэнды туризмге бағытталған, төмен көміртекті аймақ ретінде іске асыруға көмектесетінін айтты. 2015 жылдың 2-3 қарашасында Нанкинде өткен үшінші Бұғаз аралық кәсіпкерлер саммитінде CNOOC және Shinfox компанияларының басшылары бірлескен кәсіпорын жобасы туралы брифинг берді. Ынтымақтастық аясында Фуцзянь провинциясындағы CNOOC нысандары өндіріс технологияларымен бірге қысылған табиғи газды да жеткізеді. 2017 жылдың мәліметтері бойынша Тайваньға импортталатын СЖГ-нің қауіпсіз қор жинағы жеті күнге жетеді. 2017 жылы Тайвань әлемдегі СЖГ-нің бесінші ірі импорттаушысы болды, оның әлемдік нарықтағы үлесі 6% құрады.

Жаңартылатын энергия

2009 жылдың маусым айында Заң шығарушы Юань жаңартылатын энергияны қолдануды ынталандыруға, энергияны әртараптандыруды күшейтуге және парниктік газдарды азайтуға бағытталған жаңартылатын энергия туралы заңды қабылдады. Жаңа заң үкіметке жаңартылатын энергияны дамытуға арналған түрлі шаралар арқылы, соның ішінде сатып алу механизмі, демонстрациялық жобаларды ынталандыру және Тайваньтың жаңартылатын энергияны өндіру қуатын 20 жыл ішінде 6,5 гигаватттан 10 гигаваттқа дейін арттыру мақсатында нормативтік шектеулерді жеңілдетуге уәкілдік береді. 2009 жылдың шілдесінде Атқарушы Юань Тайваньды 2020 жылға дейін «төмен көміртекті» елге айналдыруға бағытталған 16 шарадан тұратын ұсынысты бекітті. Экономика министрлігінің (ЭМ) ұсынысы 2025 жылға қарай жылыжай газдарының жылдық жалпы көлемін 2000 жылғы деңгейге дейін төмендетуді ұзақ мерзімді мақсат ретінде белгіледі. Сондай-ақ, Атқарушы Юань заң шығарушы органнан көміртегі шығарындыларын азайту және жаңартылатын энергияны дамыту туралы заң жобаларын аяқтауды сұрады. Жаңартылатын энергияны және тұрғын үйлер мен қоғамдық ғимараттардағы жабдықты дамытуға 226 миллион теңге жұмсалады. Келесі бес жылда жеті саланың жоғары технологияларын дамытуға 20 миллиард теңге инвестиция салынады: күн энергиясы, светодиодты жарықтандыру, жел энергиясы, сутек энергиясы және отын жасушалары, биоотын, энергия ақпараттық және коммуникациялық технологиялары және электр көліктері. Жергілікті және орталық үкіметтер арасындағы ынтымақтастық энергияны сақтау және шығарындыларды азайтуға ынталандыру арқылы күшейтіледі. 2009-2011 жылдары әр округ немесе қала үшін екі пилоттық қауымдастық құрылады, олардың энергияның 50 пайызын жаңартылатын көздерден алуы тиіс. 2009 жылдың тамызында Тайвань үкіметі аралдың жаңартылатын энергия секторына 45 миллиард Тайвань доллары (1,4 миллиард АҚШ доллары) инвестициялайтынын мәлімдеді. Бұл сектордың 2015 жылға қарай шамамен сегіз есеге өсуіне көмектесуі тиіс, соның салдарынан өнеркәсіп өндірісінің құны 2015 жылы 1,158 триллион Тайвань долларына жетеді, бұл 2009 жылдың ортасындағы 160,3 миллиард Тайвань долларынан жоғары. Үміткерлер «жасыл энергия секторы Тайваньқа энергия технологиясы және өндірісі саласындағы маңызды державаға айналуға көмектеседі, сондай-ақ жасыл жұмыс орындарын құруға мүмкіндік береді» деген үмітте. 2016 жылдың мамырында Экономика министрі Ли Ши Гуан үкіметтің 2025 жылға қарай жаңартылатын энергияның электр энергиясын өндіруде 20 пайызды құрауына күтіп отырғанын мәлімдеді, бұл ядролық энергияны тоқтатуға бағытталған үкіметтің мақсатын қолдайды.

In June 2009, the Legislative Yuan passed a renewable energy act aimed at promoting the use of renewable energy, boosting energy diversification and helping reduce greenhouse gases. The new law authorizes the government to enhance incentives for the development of renewable energy via a variety of methods, including the acquisition mechanism, incentives for demonstration projects, and the loosening of regulatory restrictions in order to increase Taiwan's renewable energy generation capacity by 6.5 gigawatts to 10 gigawatts within 20 years. In July 2009, the Executive Yuan approved a proposal consisting of 16 measures to transform Taiwan into a “low carbon” country by 2020. The Ministry of Economic Affairs’ (MOEA) proposal set a long term goal of cutting total annual greenhouse gas emissions to 2000 levels by the year 2025. The Executive Yuan also requested the legislature to complete a bill on reducing carbon emissions and another bill on developing renewable energy. NT$226 million will be used to promote renewable energy and facilities in homes and public buildings. Over the next five years NT$20 billion would be invested into advanced technologies in seven industries: solar energy, LED lighting, wind power, hydrogen energy and fuel cells, biofuel, energy information and communications technology and electric vehicles. Cooperation between local governments and the central government will be enhanced by providing incentives for conserving energy and cutting emissions. Two pilot communities will be created per county or city over 2009 2011, with 50 percent of the energy supply in those areas coming from renewable sources. In August 2009, Taiwan's government has announced that it will invest T$45 billion ($1.4 billion) in the island's domestic renewable energy sector in an attempt to help the sector grow nearly eight fold by 2015 thereby increasing industry production value to T$1.158 trillion in 2015 compared to T$160.3 billion in mid 2009. Proponents hope that "the green energy sector will help Taiwan become a major power in energy technology and production, as well as provide the creation of green jobs." In May 2016 Economics Minister Lee Shih guang stated that the government expects renewable energy to account for 20% of electricity generation by 2025, to support the government's ambition to phase out nuclear power generation.

Шығарындылар

Экологиялық қорғау басқармасының мәліметінше, 2006 жылы еліміздегі көмірқышқыл газының жалпы шығарылымы 277,645 миллион тоннаны құрады, бұл 1990 жылғы 123,574 миллион тоннадан 124,68 пайызға артық. 2006 жылы энергияны түрлендіру саласы шығарылымның 6,9 пайызын, ал ауыр өнеркәсіп 52,5 пайызын, көлік секторы 14,3 пайызын, коммерциялық сектор 6,3 пайызын және жеке шаруашылықтар 12,1 пайызын құрады. Climate Action Network Europe (CAN Europe) және Germanwatch ұйымдары жариялаған 2009 жылғы көмірқышқыл газы шығарылымдары бойынша Климаттық өзгерістердің тиімділік индексінде (CCPI) Тайвань Азияда үшінші және дүние жүзінде 32-ші орынға ие болды.

Энергияның тарихи тұтынуы

Тайвань электр энергиясын табиғи жанар-жағар майлардан, желден, ядролық және су энергиясынан өндіреді. Тайваньның энергия тұтынуы 10,5 миллион килолитр мұнайға тең, немесе күніне шамамен 2,2 миллион баррель. Мұнай өнімдерін тұтыну Тайваньның энергиямен жабдықтауының шамамен жартысын құрайды, бұл 4,5 миллион килолитр мұнайға тең. Дизельге деген сұраныс 21 пайызға, ал бензинге деген сұраныс 8,7 пайызға төмендеді. Айлық электр қуатын тұтыну шамамен 20,9 миллиард кВт-сағатқа жетеді. Formosa Petrochemical Corp. және CPC Corp Тайваньтың жалғыз мұнай өңдеу зауыттары болып табылады. Энергия тұтынуы жылдың алғашқы алты айында 6,7 пайызға өсіп, 61,6 миллион килолитр мұнайға тең болды, деп хабарлады энергетикалық бюро. Шикі мұнайды өңдеу: маусым айында 4,59 миллион килолитр. Көмір импорты: 5,23 миллион метрикалық тонна.

Шикі мұнай импорты: 26,9 миллион килолитр.

[СЖЖ] сатып алу: 5,58 миллиард текше метр. Сұйытылған табиғи газды сатып алу 13 пайызға өсіп, 1,06 миллиард текше метрге жетті. СЖЖ газбен жабдықтаудың 97 пайызын құрады. 2013 жылы Тайваньқа көмір импорты 65,96 миллион тоннаны құрады, оның ішінде 58,96 миллион тонна бу көмірі және 7,02 миллион тонна кокс көмірі. Тайваньқа көмір экспорттайтын ең ірі елдер – Индонезия (41,64%) және Австралия (40,20%). 2018 жылы мұнай жалпы энергия тұтынудың 48,28% құрады. Одан кейін көмір 29,38%, табиғи газ (жергілікті және сұйытылған) 15,18%, ядролық энергия 5,38%, биомасса және қалдықтар 1,13%, ал басқа жаңартылатын көздерден (гидроэлектр энергиясымен қоса) энергия 0,64% құрады. 2020 жылы Тайваньның электр қуатын өндірудің 45% көмірден, 35,7% табиғи газдан, 11,2% ядролық энергиядан және 5,4% жаңартылатын энергиядан алынды.