Кіріспе

Ливанның географиялық ерекшеліктері

Ливан – Шығыс Жерорта теңізіндегі шағын ел, шамамен 34° солтүстік ендік, 35° шығыс бойлықта орналасқан. Ол Жерорта теңізінің шығыс жағалауы бойынша созылып жатыр, ал ұзындығы енінен шамамен үш есе артық. Солтүстіктен оңтүстікке қарай елдің ені тарылады. Ливанның таулы ландшафты, теңізге жақын орналасуы және әлемдік сауда жолдарының торабындағы стратегиялық орны оның тарихын қалыптастыруда шешуші рөл атқарды. Елдің аймақтағы және жалпы әлемдегі рөлі сауда арқылы анықталды. Ливанның физикалық географиясына елдің шегінен тысқары аймақтарға таралатын табиғи жүйелер әсер етеді. Ливан құнарлы жарты айдың бөлігі саналады, бірақ қазіргі климаттың күрт өзгеруі оның құнарлылығын жоғалтуына әкелуі мүмкін. Бейрут маңындағы теңіздің орташа температурасы: қаңтар, ақпан, наурыз, сәуір, мамыр, маусым, шілде, тамыз, қыркүйек, қазан, қараша, желтоқсан.

Ливандағы су

Су Ливанда климаттың өзгеруіне байланысты тапшы ресурсқа айналып барады, бұл жауын-шашын үлгілерінің өзгеруіне, сондай-ақ ел ішінде суды тиімсіз тарату әдістеріне алып келеді. Ливанның жауын-шашынының көп бөлігі қыстың төрт айында жауады, бірақ соңғы 45 жылда Қоршаған орта министрлігі (Ливан) жауын-шашынның жалпы мөлшері 5-тен 20 пайызға дейін азайғанын бағалап отыр. Ливанның жағалау аймағында жылына шамамен 2000 мм жаңбыр жауады, ал шығыстағы Бекаа аңғарында одан он есе аз жауады. 2004 жылы Ливан бойынша үй шаруашылықтарының шамамен 21% ғана жаз айларында үнемі суға қол жеткізді, олардың көп бөлігі Бейрут маңында немесе оның ішінде орналасқан. Ливан көп жылдар бойы жеткіліксіз сумен жабдықтау және санитария қызметтерімен күресіп келеді. Соңғы жылдары халық санының өсуі күрт үдеді, оған көптеген сириялық босқындар қосылды. Қазіргі уақытта Қоршаған орта министрлігі мен Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы (БҰҰДП) бірлесіп жүзеге асырып жатқан жоба ауыл шаруашылығы жылыжайларының үстінен жаңбыр суын жинауға бағытталған, мақсаты су жинауды арттыру және жер асты суларын сорғылауға түсетін қысымды азайту. Су тапшы ресурсқа айналып келеді және егер Ливан жаңартқыш шараларды енгізсе, болашақта су тапшылығының күшеюін тежей алады.

Қоршаған ортаны қорғау

Табиғи қауіптерге шаңды дауылдар кіреді. Қазіргі кездегі қоршаған ортаның нашарлауына орманды кесу, топырақ эрозиясы, шөлдеу, Бейрутте көлік қозғалысынан және өнеркәсіптік қалдықтарды өртеуден туындаған ауаның ластануы, сондай-ақ жағалау суларының қайнатпа сулар мен мұнай төгілуден ластануы жатады. Ливанның қиын-қыстау жер бедері тарихи түрде дін, ру және ұлттық белгілеріне негізделген көптеген топтарды оқшаулауға, қорғауға және дамытуға көмектесті.

Ливанның ауа сапасы

Жаздың ыстығы күшейіп, Жерорта теңізі аймағында орналасқандықтан, Ливан, әсіресе Бейрут, ауаның ластануына ұшырау қаупі жоғары. Бейрут халқының шамамен 93 пайызы ауаның жоғары деңгейде ластануына тап болады, бұл көбінесе көлік құралдарының шығарындыларына байланысты, алыс сапарларда немесе қала ішіндегі қысқа қашықтықтағы қозғалыстарда да. Ауаның ластануы салдарынан денсаулыққа келтірілетін зиян жылына он миллион доллардан асуы мүмкін. Бұл желі 2017 жылдың қазан айында 26 түрлі мекемені біріктірген маңызды шарада іске қосылды және Ливанның ауа сапасын басқару жөніндегі ұлттық стратегиясының негізгі құралы болуы тиіс еді, ол да сол жылдың соңында жарияланды. Алайда, 2019 жылдың ортасына қарай Қоршаған орта министрлігі бюджеттік шектеулерге байланысты осы желіні күтіп ұстауды және жұмыс істеуін тоқтатты. Ливанның нашар қалдықтарды басқару жүйесінің салдарынан көптеген қалдықтар мен ластану Литани өзеніне құйылып, егістіктерді ластайды, соның салдарынан тұтынушылар мен фермерлердің денсаулығына қауіп туындайды, қоршаған ортаның нашарлауына себеп болады, сондай-ақ ауыл шаруашылығының беделі мен экономикасына нұқсан келтіреді. Намех полигонының бастапқыда белгіленген мерзімінен кейін де пайдаланылуына наразылық білдіру осыдан басталды. Полигон 1997 жылы алты жылдық жоба ретінде құрылған, бірақ 2015 жылға қарай он жеті жыл бойы ашық қалды және қоқыс тастауға лайықты балама орын табылмаса, оның алдағы уақытта да ашық болуы мүмкін. "Суклин" – Ливандағы үкіметтік келісімшарт бойынша жұмыс істейтін ең ірі жеке қалдықтарды басқару компаниясы. Намех полигонын жабуды және тиімді қалдықтарды басқару жүйесін құруды талап еткен наразылықтарға жауап ретінде "Суклин" Бейрут және Ливан тауына үш күнге қызмет көрсетуді тоқтатты, бұл экологиялық белсенділерге жауап болды. Намех полигондары жабылғандықтан және "Суклин" жұмыс істемегендіктен, қала көшелерінде қоқыс жинала бастады, бұл қаланың барлық тұрғындарына әсер етіп, қалалық/аймақтық қалдықтарды басқару мәселесіне назар аударды.