Латвия қарулы күштерінің тарихы: 1919 жылы құрылған, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін құрылған, қару-жарақтары британдық. Қорғаныс күштері туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Латвияның біріккен әскери күштері
Combined military forces of Latvia
Тәуелсіздік соғысы, бейбіт уақытта (19191940)
Латвия қарулы күштері алғаш рет 1918 жылдың қараша айында Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін жаңа мемлекет жарияланғаннан кейін құрылды, ал Латвия қарулы күштерінің (1919–1940) [lv] ресми құрылуы 1919 жылдың 10 шілдесінде болды, сол кезде Латвия уақытша үкіметіне адал болған Солтүстік Латвия бригадасы [lv] және Оңтүстік Латвия бригадасы [lv] біріктірілді. Тәжірибелі генерал Давидс Симансонс бірінші бас қолбасшы болып тағайындалды. Латвия Тәуелсіздік соғысының соңында Латвия армиясы 69 232 адамнан тұрды. Жабдықталу тұрғысынан, Латвия әскері алғашқы тәуелсіздік кезеңінде (1919–1940 жж.) көбінесе британдық қару-жарақпен жабдықталды. 1930 жылдары латвиялық жаяу әскердің орташа салдатының қыс айларында 31,4 кг, ал жаз айларында шамамен 29,1 кг жабдық тасыған деген сенім бар. Негізгі қызметтік мылтық – британдық үлгідегі 1914 Enfield болды, ал жаяу әскерге берілетін стандартты оқ-дәрі мөлшері 45 оқтан тұрды, калибрі .303 (7,7 мм). Сонымен қатар, әскерлерде үш түрлі қол гранатасы болды (қорғануға, шабуылға және мылтық гранаталары). Латвия армиясы әр түрлі калибрлі пулеметтерді алудың әр түрлі жолдарымен иеленді: Тәуелсіздік соғысы кезінде жаудан алынған трофейлер, одақтастардың сыйлықтары және кейінгі мемлекеттік сатып алулар. Жеңіл пулеметтерге француздық Chauchat, даттық Madsen және британдық Lewis пулеметі (Латвия армиясының негізгі жеңіл пулеметі) кірді. Негізгі ауыр пулемет – британдық Vickers пулеметі, калибрі .303 (7,7 мм) болды, бірақ армияда ресейлік ПМ М1910 пулеметтері де резервте сақталды. Жалпы, Латвия армиясында барлық калибрлі автоматты қарулар жетіспеді, ал болғандары Екінші дүниежүзілік соғыстың басына қарай көнеріп қалды (қызметтегі қарулардың көп бөлігі Бірінші дүниежүзілік соғыстан қалған). Ауыр қару-жарақ тұрғысынан, Латвия әскері әр түрлі калибрлі шамамен 400 артиллериялық құралды сатып алды (олардың көпшілігі тозығы жеткен және ескірген). Жаяу әскерін қолдау үшін негізгі артиллериялық құрал – британдық Ordnance QF 18 фунттық далалық зеңбірегі және британдық QF 4,5 дюймдік гаубицасы болды, сонымен қатар француз, неміс және орыс артиллериясының бірнеше түрлері резервте сақталды. Танкіге қарсы қару ретінде 1938 жылы армия Австрияның 47 мм Cannone da 47/32 танкіге қарсы зеңбірегін алды, ол Екінші дүниежүзілік соғыстың басындағы танкілерге қарсы тиімді болды. Жаяу әскерге арналған минометтер үшін 1930 жылдардың соңында Финляндиядан бірқатар 81 мм минометтер сатып алынды, бірақ олардың қаншасы жеткізілгені және Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда қолданысқа енгені белгісіз. Жеке жабдықтар тұрғысынан стандартты шлемдер M1916/18 Stahlhelms немесе Adrian шлемдері болды. Көлік құралдары тұрғысынан Латвия әскерінде моторизация жетіспеді, сондықтан олар логистикалық қажеттіліктерінің көп бөлігі үшін теміржол мен ат арбаларына сүйенуге мәжбүр болды. Әскери басшылық 1930 жылдардың соңында аз мөлшерде автомобильдер, жүк көліктері, артиллериялық тракторлар мен мотоциклдер сатып алып, бұл мәселені шешуге тырысты, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Латвия әскерінің аз бөлігі ғана моторизацияланған көліктерге қол жеткізді. Қарулы көліктер тұрғысынан Латвия әскерінде алты бронепоезд, Carden Loyd танкеті, жеті бронеавтомобиль және әр түрлі конструкциядағы және жауынгерлік қабілетке ие 24 танк болды. Әуе күштері тұрғысынан, Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Латвия әуе күштерінде шамамен 30 истребитель және 24 барлаушы ұшақ болды, олардың тек бір бөлігі салыстырмалы түрде заманауи Gloster Gladiator истребительдері, 24 оқу және 6 гидроұшақ болды. Осылайша, соғыстар аралығындағы Латвия әскері жабдықтары мен саны жағынан Эстония, Литва және Финляндия сияқты басқа Балтық елдерімен салыстыруға болады. Қарулы күштерге еріктілер ұйымы "Aizsargi" да қолдау көрсетті.
The Latvian armed forces were first formed soon after the new state was proclaimed in November 1918 after World War I, with the official founding of the Latvian Armed Forces (1919–1940) [lv] on July 10, 1919, when the North Latvian Brigade [lv] and South Latvian Brigade [lv], which were loyal to the Latvian Provisional Government, were merged. Seasoned general Dāvids Sīmansons was appointed as the first Commander in Chief. At the end of the Latvian War of Independence, the Latvian Army consisted of 69,232 men. In terms of equipment, the Latvian military during its first independence period (1919–1940) was armed mostly with British weapons and gear. The average Latvian infantry soldier in the 1930s is believed to have carried 31,4 kg of equipment in the winter months, and around 29,1 kg in the summer. The main service rifle was the British Pattern 1914 Enfield, and the amount of standard issue ammunition for an infantry soldier was 45 rounds of .303 (7,7mm) caliber. In addition, troops had access to three different types of hand grenades (defense, attack and rifle grenades). The Latvian Army had acquired a wide variety of machine guns in different calibers, through various means: trophies acquired from hostile forces during the War of Independence, allied donations and subsequent official state purchases. Light machine guns included the French Chauchat, Danish Madsen, and British Lewis gun (which became the main light machine gun of the Latvian Army). The main heavy machine gun was the British Vickers machine gun in the .303 (7,7mm) caliber, although the army also kept Russian PM M1910 machine guns in reserve. In general, the Latvian Army lacked automatic weapons of all calibers, and the ones it did have were becoming increasingly outdated towards the start of World War II (most of the weapons in service were from World War I). In terms of heavy weapons, the Latvian military had acquired a rather large number of different artillery systems in different calibers, around 400 artillery pieces in total (although most of these were outdated and worn out due to heavy use and age). The main artillery gun for infantry support was the British Ordnance QF 18 pounder field gun and British QF 4.5 inch howitzer, although there were also several types of French, German and Russian artillery guns in reserve. For anti tank weapons, in 1938 the army received the Austrian 47 mm Cannone da 47/32 anti tank cannons, which were reasonably effective against early World War II tanks. For infantry mortars, a number of 81mm mortars were acquired from Finland some time around the late 1930s, but it is unclear how many were delivered and in service at the start of World War II. In terms of individual equipment, the standard helmet were surplus M1916/18 Stahlhelms or Adrian helmets. In terms of vehicles, the Latvian military was seriously lacking in motorized transport, and thus had to rely mostly on railroads and horse drawn carriages for most of its logistics needs. The military leadership did make an effort to solve this problem at the end of the 1930s by purchasing a small number of cars, trucks, artillery tractors and motorbikes, but at the start of World War II, only a small portion of the Latvian military had access to motorized vehicles. In terms of armoured vehicles, the Latvian military had six armoured trains, a Carden Loyd tankette, seven armoured cars and 24 tanks of various designs and combat abilities. In terms of air power, at the start of World War II the Latvian Air Force had around 30 fighter planes and 24 scout planes, of which only some were the relatively modern Gloster Gladiator fighters, 24 training and 6 seaplanes. Thus, the Latvian military during the interwar era was more or less comparable both in equipment and size to its other Baltic neighbours, such as Estonia, Lithuania and Finland. The Armed Forces were also supported by the volunteer Aizsargi Organization.
Екінші дүниежүзілік соғыс және Балтық елдерін басып алу (1939-1991)
Дегенмен, Латвия және Балтық мемлекеттерінің басқа да әскерлері үшін Екінші дүниежүзілік соғыстың алдындағы ең маңызды мәселе және кемшілік – аймақта жаңа соғыс болған жағдайда барлық Балтық мемлекеттері арасында тиімді әскери ынтымақтастықты ұйымдастыра алмауы болды. Латвиялық басшылық аралық кезеңде Эстония немесе Литва армияларымен күштерді үйлестіруге аса мән бермеді, сондықтан Латвия әскері өз әрекеттерін және доктринасын солтүстіктегі (Эстония) немесе оңтүстіктегі (Литва) елдер не істеп жатыр дегенге қарамастан, толық оқшаулықта жоспарлады. Бұл, нәтижесінде, нацистік Германия мен Кеңес Одағына қарсы қорғаныс жоспарларын жасаудағы қате және күмәнді шешімдерге әкелді (осы екі мүмкін агрессорға қарсы жеке жоспарлар жасалған еді), себебі Латвияның жоғары басшылығы осындай қақтығыс басталғанда көрші елдер қалай әрекет ететініне сенімді болған жоқ. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және содан кейін көптеген бұрынғы әскерилер Кеңес Одағының жалғасқан оккупациясына қарсы күрескен антисоветтік Ұлттық партизандық қарсылық қозғалысының қатысушылары болды.
However, the most crucial problem and flaw for both the Latvian military and other militaries of the Baltic states on the eve of World War II had to do with the failure to organize effective military cooperation between all the Baltic states in case of a new war in the region. The Latvian command in the interwar period had given very little attention towards any possible coordination of forces with either the Estonian or Lithuanian armies against a possible enemy, and so the Latvian military planned its actions and doctrine in almost complete isolation, oblivious to whatever its neighbours to the north (Estonia) or south (Lithuania) did. This ultimately led to flawed and questionable choices in creating defense plans against both Nazi Germany and the Soviet Union (there were separate plans towards both of these possible aggressors), since the Latvian higher command was unsure as to how Latvia's neighbours would react in the event such a conflict started. During and after World War II, many former veterans were a part of the fighters of the anti Soviet National Partisan resistance movement opposing the continued Soviet occupation.
Тәуелсіздік алғаннан кейін (1991 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
Қазіргі латыш қарулы күштерінің бастауы 1991 жылғы 23 тамызда Латвия Ұлттық гвардиясы немесе Земессардзе құрылған кезге саяды. Ол Латвия тәуелсіздігі қайта жақтанғаннан кейін құрылған алғашқы ұйымдастырылған қорғаныс күші болды. Басқа совет республикаларынан өзгеше, бұл Балтық елдеріндегі әскери күштердің бірі, ол Балтық әскери округінен құрылмаған. Бастапқыда, жаңадан құрылған қорғаныс күштері АҚШ, Ұлыбритания, Швеция сияқты елдердің көмегімен НАТО стандарттары бойынша үлгіленді. Қарулы күштер тарихындағы маңызды оқиға – 1999 жылы Мүшелік әрекет жоспарына қол жеткізгеннен кейін, 2004 жылғы 29 наурызда Солтүстік Атлантика шарты ұйымына (НАТО) қосылуы. 2002 жылы Прага саммитінде Латвия мен тағы алты елге мүшелікке шақыру жолданды. Бұрын Латвия 1991 жылы Солтүстік Атлантика ынтымақтастығы кеңесін құрған және 1994 жылы «Бейбітшілік үшін серіктестік» бағдарламасына қатысқан. 1990 жылдардан бері NAF қызметкерлері бірқатар бейбітшілік сақтау, оқу және қолдау миссияларына қатысты: 1996 жылдан 2004 жылға дейін Босния және Герцеговинадағы НАТО тұрақтандыру күштері (SFOR); 2000 жылдан 2009 жылға дейін Косово күштері (KFOR); 2005 жылдан 2006 жылға дейін Ирактағы НАТО оқу миссиясы (NTM I); 2003 жылдан 2015 жылға дейін НАТО Халықаралық қауіпсіздікке көмектесу күштері (ISAF); 2015 жылдан 2021 жылға дейін «Қатаң қолдау» миссиясы және тағы да басқалары. 2007 жылы Латвияда мерзімді шақыру жойылды, кәсіби, ерікті негіздегі қызмет моделіне көшті. Алайда, 2014 жылы Ресей-Украина соғысы басталғаннан кейін, міндетті әскери қызметті қайта енгізу туралы ұсыныстар қайта жанданды, ал 2022 жылы Ресейдің Украинаға толыққанды басып кіруі осы үрдісге күшті серпіліс берді, NAF және Қорғаныс министрлігінің жоғары басшылығының бастапқы күмәндануына қарамастан. 2022 жылдың шілдесінде Қорғаныс министрі Артис Пабрикс 2023 жылдың қаңтарынан бастап ерікті негізде, ал кейіннен 18-27 жас аралығындағы ерлер үшін міндетті түрде әскери қызметті қайта енгізу жоспарын жариялады. Латвия үкіметі қыркүйек айында жоспарды мақұлдады, ал келесі қадам – Сеймнің бекітуі. Үкімет сонымен қатар 2023-2028 жылдарға арналған ауыспалы кезеңді, қызмет мерзімінің 10 айды құралатынын және 26 жасқа дейін қызметті кейінге жылдыру мүмкіндігін де қолдады. Балама қызмет түрлеріне 5 жыл бойы Ұлттық гвардия бөлімінде жартылай штат бойынша қызмет ету, денсаулық жағдайына байланысты әскери қызметке жарамсыз жандар үшін азаматтық қызмет немесе студенттерге арналған арнайы әскери курстар кіреді.
The origin of the current Latvian armed forces can be traced to the establishment of the Latvian National Guard or Zemessardze on August 23, 1991, which served as the first organized defence force after the restoration of the independence of Latvia. Unlike other Soviet republics, it is one of the military forces in the Baltic states that were not formed from the Baltic Military District. From the beginning, the reconstituted defense forces were modeled according to NATO standards with assistance from the United States, the United Kingdom, Sweden etc. A notable moment in the history of the armed forces is the accession to the North Atlantic Treaty Organization on 29 March 2004, after Latvia received a Membership Action Plan in 1999 and, ultimately, an invite was extended to it and six other countries during the 2002 Prague summit. Previously, Latvia co founded the North Atlantic Cooperation Council in 1991 and joined the Partnership for Peace program in 1994. Since the 1990s, personnel of the NAF has been deployed to a number of peacekeeping, training and support missions – the NATO Stabilisation Force in Bosnia and Herzegovina (SFOR) from 1996 to 2004; the Kosovo Force (KFOR) from 2000 to 2009; the NATO training mission in Iraq (NTM I) from 2005 to 2006, the NATO International Security Assistance Force (ISAF) from 2003 to 2015, the Resolute Support Mission from 2015 to 2021 and others. In 2007, Latvia abolished conscription, switching to a professional, volunteer based service model. However, after the start of the Russo Ukrainian War in 2014, calls for reintroducing mandatory military service reappeared, with the full invasion of Ukraine by Russia in 2022 being a decisive boost to this momentum, despite initial skepticism from the top leadership in the NAF and the Ministry of Defence. In July 2022, Defence Minister Artis Pabriks announced a plan for the re introduction of military service – officially called the National Defense Service (, VAD) – first on a voluntary basis and then in compulsory form at a later date for males aged 18–27, starting from January 2023. The Government of Latvia supported the plan in September, with the next required step being the approval of the Saeima. The Cabinet also supported the proposed transitional period from 2023 to 2028, that the length of the service would be 10 months and that service can be postponed until 26 years of age. Alternative service options would involve serving in a National Guard unit on a part time basis for 5 years; civil service for those unfit for military service due to health or special military courses for students.
Қызметкерлер
Латвия Ұлттық Қарулі Күштері тұрақты әскер, Ұлттық гвардия және резервтен тұрады. 2007 жылдың 1 қаңтарында мерзімді шақыру жойылды және содан бері тұрақты әскер тек кәсіби сарбаздардан құралған. Сарбазға талапкерлердің жасы 18-ге толған болу керек. 2018 жылдың маусым айына қарай 5500 әскери қызметші, 8000 ұлттық гвардияшы болды.
Latvian National Armed Forces consist of the Regular Force, National Guard and Reserve. On January 1, 2007, conscription was abolished and since then the Regular Force consists of only professional soldiers. Recruits must be 18 years of age or older. As of June 2018, there were 5500 active duty soldiers, 8000 national guards.
Әскерге шақыру
2023 жылдың 5 сәуірінде Латвия Украинадағы Ресейдің жалғасып жатқан басқыншылығына жауап ретінде міндетті ұлттық қорғаныс қызметін қайта енгізу туралы шешім қабылдады. Бірінші ерікті әскери шақыру 2023 жылдың 1 шілдесінде басталады, ал еріктілер 2023 жылдың 15 мамырына дейін тіркелуі керек. Заң екі түрлі қызмет көздейді: әскери және баламалы (азаматтық) қызмет. 2004 жылдың 1 қаңтарынан кейін туған еркектер міндетті қызметке алынады, ал 18-27 жас аралығындағы еркектер мен әйелдер ерікті түрде тіркеле алады. Заң белгілі бір адамдарды босатады, олардың ішінде денсаулық жағдайы қызмет талаптарына сай келмейтіндер, балаларының жалғыз қамқоршылары, күтіп отырған жақындарының жалғыз күтушілері және егер олар екі елдің азаматы болса, басқа елде қызмет өткергендер.
On April 5, 2023, Latvia decided to re introduce compulsory national defense service in response to the ongoing Russian invasion in Ukraine. The first voluntary conscription will begin on July 1, 2023, and volunteers must apply by May 15, 2023. The law foresees two types of service: military and alternative (civil service). Males born after January 1, 2004, are subject to mandatory service, while males and females aged 18 to 27 can apply voluntarily. The law exempts certain individuals, including those whose health status does not comply with service requirements, sole guardians of children, sole caretakers of dependents, and those who have served in a different country if they have dual citizenship.
Халықаралық ынтымақтастық
Ұлттық қорғанысты қамтамасыз етумен қатар, ҰҚ басқа одақтастарға төнген қауіп-қатерлерге және халықаралық дағдарыстарға да дереу ден қояды. Латвия Эстония және Литвамен бірлесіп BALTBAT жаяу әскер батальоны мен BALTRON әскери-теңіз эскадрильясында ынтымақтасады, олар бейбітшілік сақтау операцияларына дайын. Қазіргі таңда Латвия әскери күштерінің мүмкіндігі болмағандықтан, НАТО Латвияның әуе кеңістігін күзетуге және қорғауға қатысып отыр. Осы мақсатта Литвада әр түрлі елдерден кезегімен ауысатын, екі немесе үш ай сайын жаңа тобы келiп, барлығы төрт НАТО истребителiнен тұратын күш орналасқан, ол үш Балтық мемлекетін де қамтиды (Балтық әуе қорғау жүйесін қараңыз).
Along with providing for national defence, the NAF will also react immediately to threats to other allies and to international crises. Latvia cooperates with Estonia and Lithuania in the infantry battalion BALTBAT and naval squadron BALTRON which are available for peacekeeping operations. Currently, NATO is involved in the patrolling and protection of the Latvian air space as the Latvian military does not have the means to do so. For this goal a rotating force of four NATO fighters, which comes from different nations and switches at two or three month intervals, is based in Lithuania to cover all three Baltic states (see Baltic Air Policing).
Жаңғырту
Солтүстік Атлантикалық келісім ұйымына (НАТО) қосылғаннан кейін Латвия өзінің мүмкіндіктері шегінде ортақ қорғанысты күшейтуге міндеттелді. Осы мақсатта, әрбір НАТО мүше мемлекеті жылдам жауап беретін, жақсы қаруланған және жабдықталған, НАТО-ның шекарасынан тыс жерде операциялар жүргізе алатын әскери құрамаларын жібереді. НАТО-ға қосылғаннан кейін Латвияның қорғаныс жүйесінің негізі толық аумақтық қорғаныстан ұжымдық қорғанысқа көшті. Латвия НАТО құрылымдарына толық интеграцияланған, шағын, бірақ жоғары кәсіби дайындыққа ие әскер бөлімдерін алды. Ұлттық қарулы күштердің (ҰҚК) әскери қызметшілері 1996 жылдан бері халықаралық операцияларға қатысып келеді. Халықаралық операцияларға ҰҚК-нің қатысуын жеңілдету және күшейту үшін арнайы бөлімшелер (мысалы, әскери медицина қызметкерлері, әскери полиция, жарылмаған оқ-дәрілерді зейінсіздендірушілер, әскери су астындағы диверсанттар және арнайы күштер) құрылды. Ядролық ластануды анықтау және жою бөлімін құруға ерекше назар аударылды.
After joining the North Atlantic Treaty Organization (NATO), Latvia has undertaken obligations to strengthen common defence within the scope of its capabilities. For this purpose, every NATO member state delegates its military formations — fast response, well armed and well equipped units capable to operate beyond the NATO's borders. After joining NATO, the foundation of the Latvian defence system has shifted from total territorial defence to collective defence. Latvia has acquired small but highly professional troop units that have been fully integrated into NATO structures. NAF soldiers have participated in international operations since 1996. Specialized units (e. g. units of military medics, military police, unexploded ordnance neutralizers, military divers and special forces) have been established in order to facilitate and enhance NAF participation in international operations. Special attention has been paid to establishing a unit to deal with the identification and clearance of nuclear pollution.