Кіріспе

Маңызды емес, бірақ түсіну оңай нәрселерге ден қою

Баяғылық заңы – К. Норткотт Паркинсонның 1957 жылғы тұжырымы, онда ұйым ішіндегі адамдар көбінесе маңызсыз мәселелерге артық көңіл бөледі. Паркинсон ядролық электр станциясының жоспарларын бекітуге міндетті ойдан шығарылған комитеттің мысалын келтіреді, ол өз уақытының басым бөлігін қызметкерлердің велосипед тұрағына қандай материал қолдану сияқты салыстырмалы түрде ұсақ, бірақ оңай түсінілетін мәселелерді талқылауға жұмсайды, ал электр станциясының өзінің жобасын қарастырмайды, бұл әлдеқайда маңызды, қиын және күрделі тапсырма. Бұл заң бағдарламалық құралдарды жасау және басқа да салаларда қолданылады. Велосипед тұрағы әсері, велосипед тұрағы құбылысы және велосипед тұрағын салу терминдері Паркинсонның мысалынан туындады; 1999 жылы бұл құбылысты Беркли бағдарламалық жасақтамаларын тарату қауымдастығында Даниялық бағдарламашы Поул Хеннинг Камп танымал етті, содан бері ол бағдарламалық құралдар жасау саласында кеңінен танылды.

Аргумент

Бұл тұжырым алғаш рет оның кең ауқымды "Паркинсон заңы" басқаруды пародизациялауының салдары ретінде ұсынылды. Ол осы "тривиалдық заңын" атом реакторы жөніндегі комитет отырысы мысалы арқылы көрсетеді, оны велосипед қоймасы жөніндегі отырыспен салыстырады. Оның айтуынша: "Күн тәртібінің кез келген мәселесіне жұмсалатын уақыт, оған қатысты [қаржының] сомасына кері пропорционал болады". Реактор өте қымбат әрі күрделі болғандықтан, орташа адам оны түсіне алмайды (белгісіздікке қарсылыққа қараңыз), сондықтан онымен айналысатындар түсінеді деп есептеледі. Дегенмен, әркім арзан, қарапайым велосипед қоймасын көзге елестете алады, сондықтан оны жоспарлау соңы жоқ пікірталасқа ұласуы мүмкін, себебі қатысушылардың әрқайсысы өз ұсынысын іске асырғысы келіп, жеке үлесін көрсеткісі келеді. Қоғамға жаңа бірдеңе, мысалы велосипед қоймасы салу туралы ұсыныс жасалғаннан кейін, барлық қатысушылар бұл мәселенің егжей-тегжейлерін талқылай бастағанда қиындықтар туындайды. Бұл – әрбір ұсақ-түйек мәселесін, тек білуге құқығымыз бар деген сылтаумен талас-тартысқа салудың қажеті жоқ екенін көрсететін метафора. Кейбір адамдар өзгеріске байланысты туындайтын шудың деңгейі, өзгерістің күрделілігіне кері пропорционал екенін айтады.

Қатынасты қағидалар мен формулалар

Басқа да бірнеше принциптер бар, олар белгілі бір салаларда жақсы таныс және ұқсас идеяны білдіреді. Компьютер ғалымы Филипп Уадлер атымен аталатын Уадлер заңы, бағдарламалау тілдерін жобалау туралы пікірталас көбінесе синтаксисқа (талқылау мақсатында шешілген мәселе саналатын) бағытталғанын, ал семантикаға емес, көрсетеді. Сайр заңы – бұл одан да жалпы принцип, ол (басқа тұжырымдамалармен қатар) "Кез келген дау-жанжалдың эмоционалдық қарқындылығы, салмағы бар мәселелердің құнына кері пропорционал" дейді; принциптің көптеген тұжырымдамалары академиялық ортаға қатысты.