Кіріспе

Көне римдік императорлық форум, Рим, Италияның маңызды нысаны

Цезарь форумы, латын тілінде Forum Iulium немесе Forum Julium, Forum Caesaris деп те белгілі, б.з.д. 46 жылы Римдегі Forum Romanum жанында Юлий Цезарь салған форум.

Құрылыс

Цезарь өзінің атын таңбалайтын форумды Рим форумының солтүстік-шығыс бөлігінде салуға шешім қабылдады және сол аймақта өте қымбат жер учаскелерін сатып алды (соңғы құны 100 000 000 сестерций болды делінеді). Форум құрылысы шамамен б.з.д. 51 жылы басталды, бірақ Цицерон мен Гай Опийге б.з.д. 54 жылдан бастап Цезарь атынан жер учаскелерін сатып алу сеніп тапсырылды. Бұл бастапқы арналуы Помпейдің сүйікті құдайы болғандықтан жасалды, және Цезарь Помпейге қарсы шайқас алдында құдайдың қанағаттанатындай ықыласын алуға үміттенеді. Форумның көлемі 160 x 75 метрді құрады, Рим форумының оңтүстік-шығысындағы Аргилетумнан Атриум Либертатиске дейін созылды. 46 жылы аяқталып, Цезарь мен оның ерліктеріне арналды. Арналу салтанатының бір бөлігі ретінде Цезарь жомарт ойындарға қаржы бөлді, бұл жобаға Цезарьдің салған зор қызығушылығын және оның қымбаттығын көрсетті. Кейбіреулер Август батыс жағын дүкендермен және кеңселермен жабдықтады, осылайша оның аяқталуын көрді деп санайды.

Мақсаты

Цезарь форумы бастапқыда Рим форумының кеңейтілген бөлігі болған. Алайда, форум дамып, екі қосымша мақсатқа қызмет етті. Цезарь осы жобаға көбірек араласа бастаған сайын, форум Сенатқа қатысты қоғамдық істер орын алатын жерге айналды, сонымен қатар Цезарьдің өзіне және Венера Генетрикске арналған киелі орын болды. Өлтірілместен бұрын Цезарь Сенатпен өз ғибадатханасының алдында кездесетін, бұл Сенат үшін өте жағымсыз әрекет саналды. Цезарь форумы Цезарьдің б.з.д. 44 жылы қайта құруға кіріскен Курияға да әсер етті. Бұл қайта құру Цезарь форумын Курияға жақындата түсті. Форумның батыс жағында орналасқан он дұңгір және оның Сенат үйіне жақын орналасуы Цезарь мен Сенат арасындағы бірлікті білдірді. Цезарь сондай-ақ ғибадатхананың алдына сүйікті атының мүсінін қойды. Ол өлтірілгеннен кейін осы атқа отырған Цезарьдің мүсіні қойылды. Цезарь (Юлий руы) өзінің атасы Юлус арқылы Венерадан таратынын мәлімдеді. Венера Генетрикс ғибадатханасы Цезарь өлтірілгеннен кейін Рим сенаторларымен аяқталды, оған Цезарьдің форумды алғаш рет бағыштауына сілтеме жасайтын сәнді ойындар ұйымдастырылды. Ғибадатхана Капитолий төбесі мен Квириналь төбесі арасындағы алшақтық жойылғаннан кейін Домициан мен Траян тұсында қайта салынды; алшақтықты бейімдеу кезінде алаңның батыс галереясының артында дұңгірлердің екінші қабаты салынды және туф тас блоктарынан жасалған бағаналары бар Базилика Аргентария деп аталатын ғимарат тұрғызылды. Жаңа ғибадатхана Траян бағанасының ашылу күнімен бірге, 113 жылдың 12 мамырында салтанатты түрде ашылды, бұл туралы Фасти Остиенседегі жазба куәландырады.

Өнер

Форум алаңында Цезарь өзінің қора киген мүсіні мен, Плинийдің айтуынша, адам аяқтары сияқты ойылған ат мүсінін орнатуға рұқсат берді. Адриан заманында, және мүмкін одан да ертерек, ғибадатхананың алдына төмен қабырғалармен байланысқан үш бассейннен тұратын фонтан орнатылды, оның жанында императрица Вибия Сабинаның мүсіні қойылған тұғыр болды. Дио сондай-ақ Калигуланың қарындасы Друзилла қайтыс болғаннан кейін оның мүсінін ғибадатхана ішіне қосыпты деді. Алаңда Кіші Азияның он төрт қаласы Тиберийге 17 және 23 жылдары болған жер сілкінісінен кейін оларға көмек жібергені үшін құрмет ретінде мүсін орнатты. Цезарь форумында 10 ғасырға жататын жерлеу қабірі табылды, бұл 1999 жылдың шілдесінен 2006 жылдың сәуіріне дейін сол жерден табылған бұрынғы бес күйдіру қабірінен өзгеше.