Кіріспе

Бановичи – Босния және Герцеговина Федерациясының Тузла кантонында орналасқан қала және муниципалитет. Ол Босния және Герцеговинаның солтүстік-шығысында жатыр. Бановичидің қарқынды дамуы 1946 жылы Брчко-Бановичи темір жолының салынуымен басталды. Бановичидегі сапалы қоңыр көмір бүкіл Еуропаға белгілі.

География

Бановичи муниципалитеті Коньюх тауының етегінде орналасқан. Бановичи қаласы Литва өзенінің жағасында салынған. Оның орташа биіктігі 332 метрді құрайды. Муниципалитеттің аумағы 185 км² және оған келесі елді мекендер кіреді: Боровац, Бановичи Село, Чатичи, Миличи, Мрган, Репник, Подгорье, Гривице, Трештеница Донья, Трештеница Горня, Туловичи, Оскова, Жельова, Омазичи, Лозна, Сеона, Прибитковичи, Стражбеница және Горни Бучик. 1991 жылғы халық санауы бойынша, онда 26 507 адам тұрды, олардың 72% босниялықтар, 17% сербтер, 2% хорваттар және 9% басқа ұлт өкілдері. 2000 жылғы бағалаулар бойынша Бановичи халқының саны шамамен 29 000 адамды құрады, олардың көп бөлігі қашқын болды.

Тарих

Ең көне қоныс Градина төбесінде, Туловичи ауылында орналасқан. Археологиялық жәдігерлерге сүйенсек, ол тарихқа дейінгі дәуірге дейін жетеді. Прибитковичи ауылында үңгірлер жүйесі бар, ол үңгір әшекейлерімен бай. Орталық елді мекеннің аты Банович селосындағы стечак арқылы ашылады. Онда ою-өрнектермен қатар, тасқа қашалған лилия гүлі және босниялық кириллицамен жазылған жазу бар. Бановичиден басқа, Драмешин округіне қарасты бірнеше стечак некропольдері табылды: Стражба, Драганья және Трештеница. Округ пен елді мекендердің атаулары түрік деректерінде де кездеседі. Округ атауы 19 ғасырға дейін сақталған. Бановичидің қарқынды дамуы 1946 жылы Брчко-Бановичи темір жолының салынуымен басталды. Бановичиде бастапқыда аздаған үйлер ғана болды, бірақ 1961 жылға қарай онда 4611 адам тұрды. Елді мекен заманауи қалалық ортаның барлық белгілерін алды. Бұл жоғары сапалы қоңыр көмірді өндіру, металл және металл емес өнеркәсіпте көптеген өнеркәсіптік нысандарды салу, сондай-ақ Живинице мен Завидовичи арасындағы қазіргі заманғы жолдың салынуының нәтижесінде болды. Бановичидегі қоңыр көмірдің сапасы бүкіл Еуропаға белгілі. Қоңыр көмірді өндіру Бановичидің және Тузла облысының одан әрі дамуының негізі болып табылады.

Туризм

Бановичи муниципалитеті Коньюхтың беткейлерінде аң аулауға негізделген туризмді, сондай-ақ Оскова, Крабанья, Злача және Студешница сияқты бірнеше тау өзендерінде балық аулауға негізделген туризмді дамытуға қолайлы жағдайлар бар. "Злача" тау мотелі – Тузла кантонындағы ең жақсы тау демалыс орындарының бірі. "Зобік" тау үйі Босния және Герцеговинада табиғатты жақсы көретін барлық адамға мәлім. Прибитовичи ауылында үңгірлермен толық, әдемі өрнектерге ие Боровац орналасқан. Конжух тауында қоңыр аю, елік, қасқыр, түлкі, қабан, қарақасқа және сорға жануарлары кездеседі.

Экономика

"RMU Banovići" – Босния және Герцеговина компаниясы, негізінен тау-кен өнеркәсібімен айналысады. Компанияның басты қызметтері: жер астынан кен шығару, ашық әдіспен кен шығару, қоңыр көмірді бөліп тарату. Компания Бановичи кен орындарын және Осковадағы көмірді бөлу зауытын басқарады. "RMU Banovići" компаниясында шамамен 2600 қызметкер жұмыс істейді. Бұл Босния мен бұрынғы Югославиядағы ең табысты көмір өндіруші компанияларының бірі. RMU өндірісінің 60% -ын жақын жерде орналасқан Тузла электр стансасына (көмірмен жұмыс істейтін) сатады, сондай-ақ босниялық үй шаруашылықтарын көмірмен қамтамасыз етеді және Хорватия мен Сербияға экспорттайды. "RMU Banovići" соңғы жылдары жабдықтарын жаңартуға 40 миллион KM инвестициялады, бұл оған 20 миллион KM (конвертирленетін марка) жиынтық табыс табуға көмектесті. Басқа да маңызды компаниялар: "Helios" пеш зауыты, "FGO" құрылыс материалдары зауыты, "Borac" киім зауыты және т.б.

Мәдениет

"Radnički Dom" (Жұмысшылар үйі/Орталығы) – мәдени шаралар орталығы. Ғимарат құрамында радиостанция, қалалық кітапхана, театр және орталық мейрамхана бар. "Radnički Dom" сонымен қатар 1960 жылдардың басында Боснияның және бұрынғы Югославияның ең танымал суретшілерінің бірі – Исмет Муезинович салған Хусинска буна (Хусинодағы кеншілер көтерілісі) мотивтерімен безендірілген фресканың орны. Қалалық кинозал жаңартылып, жаңа атау алды (BKC = Bosanski kulturni centar / Босниялық мәдени орталық). 1995 жылы "Пинкленд" жастар орталығы құрылды, ол Босния соғысының нәтижесінде туындаған әлеуметтік, мәдени және демалыс салаларындағы кемшіліктерді толтыруға бағытталған. Орталық 1600-нан астам мүшесіне компьютерлік сауаттылық, музыка, сурет салу, ағаш өңдеу және би сабақтарымен қатар спорт, жазғы лагерьлер мен демалыс шараларын ұсынады. "Пинкленд" сонымен қатар жергілікті мектептермен, әлеуметтік қызметтермен, полициямен және басқа да үкіметтік емес ұйымдармен ынтымақтасады. Ең маңызды халықаралық серіктестері – Канада Үкіметі, Швейцарияның даму және ынтымақтастық агенттігі (SDC), Финляндияның Humak университеті және Финляндияның Etnokult үкіметтік емес ұйымы.

Спорт

FK Budućnost Banovići - Бановичи муниципалитетіндегі ең көне спорт клубы. Босния тілінде "Budućnost" сөзі "Болашақ" деген мағынаны білдіреді, бұл клуб 1947 жылы құрылған кезде адамдардың болашаққа деген үмітін көрсетеді. Клуб 5000 орындық "Градски стадион" (ағылш. City Stadium) стадионында ойнайды. Олардың негізгі түстері - қою жасыл және қара. Бұл клуб 1978–79 маусымында Босния және Герцеговина Республикалық лигасына қатысып, сол кездегі ең үлкен жетістігіне қол жеткізді. Бүгінде FK Budućnost Banovići Босния және Герцеговина Футбол федерациясының мүшесі. FK Budućnost 1998–99 маусымында Босния және Герцеговина Премьер-лигасына жолдама алды. Кейін, 2000–01 маусымында "Будучност" Чехияның "ФК Дрновице" клубымен күш сынасты. Қазіргі таңда FK Budućnost Босния және Герцеговина Федерациясының Бірінші лигасында ойнап жүр.

Музыка

Соңғы бірнеше жылда Бановичиде бірнеше топ құрылды. Олардың кейбіреуі әлі де активті, мысалы: Импульс, Аквариус және Домавия. Импульс қала ішінде және басқа да жерлерде ондаған концерттер берді. Аквариус бір музыкалық бейнежазба түсірді. Домавия BH радио фестивалінде өнер көрсетті. Энвер Лугавич Киче (бұрынғы «Loše Vrijeme» (ағылш. «Bad Time») тобының гитарисі және әншісі) 2003 жылы OBN Music Talent Show байқауында 2-орын алды. Финляндиялық үкіметтік емес ұйым «Этнокульт» және Финляндиялық «Хумак» университеті «Pinkland» компаниясымен бірлесіп «Bosna Faces World Music Festival» фестивалін ұйымдастыруда.

Скаутинг және альпинизм

"Пламен" скауттық қауымдастығы 1956 жылдың 1 қыркүйегінде құрылды. Осы уақыттан бері қауым скауттық қызметін дамыту, скауттық жарыстарды ұйымдастыру, пикниктер, жазғы лагерьлер өткізу және экологиялық білім беру арқылы жастардың формальды емес білімін, ақпараттандыруын және ойын-сауықтарын арттыруға жұмыс істеп келеді. Қауымдастықта 150 белсенді мүше бар. "Варда" альпинистік клубы да көп жылдан бері жұмыс істеп келеді. Оның мүшесі Миралем Хусанович Мури бірнеше экспедицияға қатысқан: Манаслу (Гималай), Денели (Маккинли тауы), Монблан, Гран-Парадизо, Маттерхорн және т.б.

Демография

Бановичи муниципалитеті халқы Санақ жылы 1971 1981 1991 2013 Босниялықтар14 409 (70,86%)16 440 (68,94%)19 162 (72,06%)21 374 (93,85%) Сербтер4 441 (21,84%)4 046 (16,96%)4 514 (16,97%)237 (1,04%) Хорваттар919 (4,51%)728 (3,05%)550 (2,06%)284 (1,24%) Югославиялықтар363 (1,78%)2 255 (9,45%)1 928 (7,25%)0,00 (0,00%) Басқалар және белгісіз202 (0,99%)377 (1,58%)436 (1,63%)778 (3,41%) Жалпы саны20 33423 84626 59022 773