Кіріспе

Аризона штаты, Гила және Марикопа округтеріндегі бөгет. 1902 жылғы Ньюлендс қалпына келтіру заңы АҚШ-тың қалпына келтіру қызметін құрды, оның мақсаты құрғақ батыстың қоныстануына көмектесу үшін суару жобаларын жобалау және салу болды. Бұрын жеке тұлғалар мен жеке суару компанияларының жасаған әрекеттері жеткіліксіз және көбінесе сәтсіз аяқталды. Қалпына келтіру қызметінің құрылуымен федералды үкіметтің ірі суару жобаларын дамытудағы жетекші рөлі нығайтылды. Рузвельт бөгеті болашақтағы жоба 1903 жылғы 14 наурызда аталған заң бойынша бекітілген алғашқы бес федералды жобаның бірі және аяқталған алғашқы ірі жоба болды. Рузвельт бөгетінің құрылысы 1903 жылы басталды. Жобаның басты мақсаты – Тұзды өзен жобасы үшін су қорын жинақтау және Тұзды өзен алқабындағы су тасқындарын бақылау. 1906 жылы Конгресс федералдық электр қуаты өндірісін бастады, соның нәтижесінде Қалпына келтіру қызметіне Тұзды өзен жобасында гидроэлектр қуатын дамытуға және сатуға рұқсат берілді. Бөгет 1911 жылы аяқталды, ал 1905 жылы бірнеше қауіпті су тасқыны құрылыс жұмыстарын тоқтатқан болатын. 10 миллион долларға аяқталған бөгет сол кездегі әлемдегі ең үлкен тас бөгеті және ең биік бөгеттердің бірі болды. Оның биіктігі 84 метр (280 фут), ұзындығы 216 метр (723 фут) және Хемет көлінің 135 футтық (41 метр) бөгетінен асып түсті. Рузвельт көлі бір кезде әлемдегі ең үлкен жасанды су қоймасы болды. Бөгетті 1911 жылғы 18 наурызда президент Теодор Рузвельт ресми түрде ашты. Рузвельт бөгеті бастапқыда жоспарланған және салынғандай, табыстың символы және жаңа Қалпына келтіру агенттігінің көрнекті үлгісі болды. Бұл бөгет Аризонадағы басқа бөгеттерге қарағанда Орталық Аризонаның қоныстануына және ондағы ірі суарудың дамуына үлкен үлес қосты. Бөгет 1963 жылы Ұлттық тарихи ескерткіштер тізіміне енгізілді, бірақ 1999 жылы тізімнен алынып тасталды.

Кейінгі кеңейту

1989 жылы Рузвельт бөгетінде ауқымды кеңейту және жаңарту жобасы басталды. Бөгеттің беті Ж. А. Джонс құрылыс компаниясымен бетонмен жабылды, оның биіктігі 77 футтан (23 м) 357 футқа (109 м) дейін көтерілді, бұл Рузвельт көлінің су сақтау көлемін шамамен 20%-ға арттырды. Бөгетке байланысты тағы үш ірі құрылыс келісімшарты да кірген бұл жоба 1996 жылы 430 миллион долларға аяқталды. Оларға 188 тасжолын бөгеттің жоғары жағындағы жаңа Теодор Рузвельт көлі көпірі арқылы қайта бағыттау, гидроэлектр стансасын жаңарту және "Көлге қатынас" (Lake Tap) деп аталған, стансаның электр турбиналарына су жеткізуге арналған құбырларды табуға қатысты туннель салу жұмыстары кірді. Алайда, жоба аяқталғаннан кейін көп ұзамай аймақта ұзақ құрғақшылық орнады, ал жаңадан арттырылған қуаты тек 2009 жылдың ақпан айында көлдегі су деңгейі 100%-ға жеткенде ғана пайдалануға берілді. Жаңарту нәтижесінде бөгет бастапқыда Ұлттық тарихи ескерткіш ретінде тізілген кездегіден мүлдем басқаша көрініс алды. Алғашқы тас қалау бөгеті бетонмен толық жабылды, ал конструкциялық биіктігі 280 футтан (85 м) 357 футқа (109 м) дейін ұлғайтылды. Бөгеттің бастапқы тізімдеген кездегідей дизайнының, материалдарының, сапасының, сезімінің немесе тарихи байланысының тұтастығы болмағандықтан, 1999 жылдың 10 наурызында Ұлттық тарихи ескерткіш статусы алынып тасталды. Теодор Рузвельт бөгетінің Ұлттық тізілім ауданында тарихи орындардың Ұлттық тізіліміне енген басқа да нысандар бар, бірақ бөгеттің өзі енді ауданның құрамына кірмейді.