Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Амазония ұлттық паркі (Parque Nacional da Amazônia) 1974 жылы 1 070 737 га аумақты қамтитын ұлттық парк ретінде құрылды. Ол Бразилияның солтүстік аймағында, Пара штатының Итаитуба және Трайрао муниципалитеттерінде орналасқан. Бұл парк Тапажос өзенінің суайдынында, Манаус пен Белем қалаларының арасында, шамамен ортасында жатыр. Құрылғаннан бері кеңейіп, қазірде өте бай биологиялық түрлерге ие және жануарлар мен өсімдіктердің алуан түрлілігін қамтиды. Парктің негізгі мақсаттары – ғылыми, білім беру және демалыс арқылы әртүрлі Амазонка экожүйелерін сақтау.
The Amazônia National Park (Parque Nacional da Amazônia) was created in 1974, as a national park comprising 1,070,737 ha. It is situated in Itaituba and Trairão municipalities, Pará state, in the north region of Brazil. It is located in the watershed of the Tapajós River, about halfway between Manaus and Belém. It has expanded since its inception and now covers It is a very biodiverse habitat and contains a wide range of animals and plants. The specific objectives of the park are the preservation of various Amazonic ecosystems, through scientific, educational and recreational means.
География
Парк Тапажос өзенінің екі жағында жатыр. Оның өсімдік және жануарлар мекендейтін ортасы - тығыз жазық далалық жаңбырлы орман, ал Тапажос өзенінің жоғарғы ағысында ақ құмды шалғынды алқаптар кездеседі. Бұл өзен ежелгі жанартаулық тау жыныстарынан тұратын Прекамбрий кристалл қалқандары аймағынан бастау алып, аз мөлшерде шөгінді материалды тасымалдайды. Өзен жануарлар мен өсімдіктердің бір жағалаудан екінші жағалауға өтуіне кедері келтіреді, сондықтан кейбір түрлер бір жағалауда кездессе, екіншісінде табылмайды. Парктегі алғашқы база Итаитуба қаласынан шамамен ... қашықтықта орналасқан, ал Итаитуба мен Траираоға жақын шығыс бөліктерінде заңсыз ағаш кесу және алтын өндіру жұмыстары жүргізілуде. Батыс жағынан парк 2001 жылы құрылған Пау Роза ұлттық орманмен шектеседі. Құрылымы жоспарланған Оңтүстік Амазонка экологиялық дәлізі паркті аймақтағы басқа қорғалатын аумақтармен және жергілікті халықтардың жерлерімен байланыстыруға мүмкіндік береді.
The park lies on either side of the Tapajós River. The habitat is dense lowland rain forest and there are areas of white sand grasslands beside the upper reaches of the Tapajós. This river rises in the Precambrian crystalline shields area of ancient igneous rock and carries little sediment. The river acts as a barrier so that some of the animals and plants on one bank are not found on the other. The first base in the park is about from Itaituba, and there is some illegal cutting of timber and gold mining in the eastern parts closest to Itaituba and Trairão. To the west the park adjoins the Pau Rosa National Forest, created in 2001. The proposed South Amazon Ecological Corridor would link the park to other protected areas and indigenous territories in the region.
Тарих
Амазония ұлттық паркі 1974 жылғы 19 ақпандағы 73.683 федералды жарлықпен құрылды. Оның шекаралары 1985 жылғы 18 қаңтардағы жарлықпен өзгертілді. Басқару жоспары 1988 жылғы 31 желтоқсанда жарияланды, бірақ сол кезде ресми түрде бекітілмеді. Консультативтік кеңес 2004 жылғы 26 қарашада құрылды. Парктің шекарасы 2006 жылғы 13 ақпанда және 2011 жылғы 12 тамызда өзгертілді. 2012 жылғы 25 маусымдағы 12678 заңмен Амазония, Кампос Амазоникос және Мапингуари ұлттық парктерінің, Итатуба I, Итатуба II және Крепори ұлттық ормандарының, сондай-ақ Тапагос қоршаған ортаны қорғау аймағының шекаралары өзгертілді. Бұл аймақтардың барлығы, Кампос Амазоникостан басқа, ауданы бойынша кішірейтілді. Бұл соңғы өзгеріс парк ауданын дейін азайтты.
The Amazônia National Park was created by federal decree 73.683 of 19 February 1974. Its limits were altered by decree on 18 January 1985. The management plan was published on 31 December 1988, but was not made official at that time. The consultative council was created on 26 November 2004. The limits of the park were altered on 13 February 2006 and again on 12 August 2011. Law 12678 of 25 June 2012 amended the limits of the Amazônia, Campos Amazônicos and Mapinguari national parks, the Itaituba I, Itaituba II and Crepori national forests and the Tapajós Environmental Protection Area. All of these were reduced in size except the Campos Amazônicos. This last alteration reduced the area of the park to .
Флора мен фауна
Ашық орманның шамамен 2% -ын қоспағанда, бүкіл парк тығыз ылғалды тропикалық орманнан тұрады. Ірі ағаштардың биіктігі шамамен 100 метрге жетеді, ал қанаты арқылы сүзіліп өтетін жарық жүзімдер, лишайлар, мүктер және орхидеялардың түрлі-түрлі биожәне әртүрлілігін қамтамасыз ететін төменгі қабатты құруға жеткілікті. Парктегі сүтқоректілердің көпшілігі түнгі өмір салтымен өмір сүреді, ал алып су құбысы, Амазонка манаты және алып құмырсқа жегіш сияқтыларының кейбіреулері жоғалу қаупінде. Сонымен қатар, көптеген бауырындар, балықтар және басқа да су жануарлары да бар.
Except for about 2% of more open forest, the whole park consists of dense humid tropical forest. The larger trees reach a height of about , and the light filtering through the canopy is sufficient to produce a biodiverse understorey of vines, lichens, mosses and orchids. Many of the mammals in the park are nocturnal, and some such as the giant otter, Amazonian manatee and giant anteater are endangered. There are also large numbers of reptiles, fish and other aquatic creatures.
Паркті аралау
Паркке Итатуба қаласынан жетуге болады. Транспантанейра шығыстан батысқа қарай парктің ішінде өтеді, бірақ оның атына сай келмейді. Жол Итатубаға дейін асфальтталған, ал қалған бөліктері қарашадан сәуірге дейінгі жаңбырлы маусымда нашарлайтын, қиыршық таспен төселген топырақ жолдар. Мамыр және маусым айларында оларды көптеп жөндеу қажет. Паркке Тапажос өзенінің Амазонка өзенімен қосылатын жерінде орналасқан Сантарем, Пара қаласынан да кіруге болады. Сантаремде әуежай бар. Бұл аймақта көбінесе төрт дөңгелекті көліктер қажет, және өзен көлігі жиі қолданылады.
The park can be reached from the city of Itaituba. The Transpantaneira runs from east to west through the park but does not really live up to its name. The road is paved as far as Itaituba but other parts are unpaved earth roads topped with gravel that deteriorate during the rainy season, November to April, and need much repair work each May and June. The park can be accessed from Santarém, Pará, which is at the confluence of the Tapajós with the Amazon River. Santarém has an airport. Any roads usually require four wheel drive vehicles and river transport is normally used in this region.