Кіріспе

Канадаға қосылғанға дейінгі Ньюфаундленд валютасы

Доллар 1865 жылдан 1949 жылға дейін Ньюфаундленд колониясының және кейін Ньюфаундленд доминионының валютасы болды, сол жылы Ньюфаундленд Канаданың провинциясы болды. Ол 100 центтен тұрды.

Тарих

1865 жылы Ньюфаундленд алтын стандартын қабылдады, ал доллар фунтты 1 доллар = 4 шиллинг 2 пенс стерлинг немесе 1 фунт = $4.80 шамасында алмастырды, бұл Канада долларынан сәл жоғары (4 шиллинг 1.3 пенниге тең). Бұл көрсеткіштің маңызы – екі цент бір пенни стерлингке балама болды. Бұл британдық немесе американдық жүйені қабылдау арасындағы ымыраға келгендік ретінде қарастырылды. Сонымен қатар, бұл Британдық Шығыс Кариб колонияларында Ньюфаундленд ақша бірлігін доллар бірлігімен үйлестіруге мүмкіндік берді. Батыс Үндістан доллары тікелей испан долларынан (сегізден тұратын монеталар) туындаған. Ньюфаундленд Британ империясының ерекше бөлігі болды, өйткені ол өзінің алтын стандартымен қатар, жеке алтын монетасын енгізген жалғыз аймақ еді. Ньюфаундленд екі долларлық монеталары 1894 жылғы Ньюфаундленд банктік дағдарысына дейін үзіліс-үзіліспен соғылды. 1895 жылы осы банктік дағдарыстан кейін Канада банктері Ньюфаундлендке келді, ал Ньюфаундленд долларының құны 1,4%-ға төмендетіліп, Канада долларымен теңестірілді. 1949 жылы Ньюфаундленд Канадаға қосылғанда Ньюфаундленд доллары Канада долларымен бірдей құнмен алмастырылды. Британдық Солтүстік Американың басқа колониялары Ньюфаундленд Батыс Үндістан бірлігін қабылдаған кезде американдық бірлікті қабылдады. Америкалық және Батыс Үндістан бірліктері арасындағы шамалы айырмашылықтың себебі – 1792 жылы АҚШ Қаржы министрлігіндегі Александр Гамильтон жаңа американдық валюта бірлігі ретінде тозған испан долларларының орташа салмағын алғандығында. Ньюфаундлендтегі ондық монеталар Оңтүстік Америкадағы тағы бір британдық колонияда қолданылған доллар бірлігімен нақты сәйкес келді. Британдық Гвиана испан долларына негізделген есептерді пайдаланды, бірақ бұл есептер фунт стерлинг монеталарымен бірге қолданылды. Ньюфаундленд долларының монеталары және банкноттары бүкіл Канада аумағында заңды төлем құралы болып саналады.

Монеталар

1865 жылы 1, 5, 10 және 20 цент, сондай-ақ 2 доллар номиналында монеталар айналымға енгізілді. 1 цент қоладан, 5, 10 және 20 цент күмістен, ал 2 доллар («Екі жүз цент» және «Жүз пенс» деп те аталатын) алтыннан соғылды. 1870 жылы күміс 50 цент енгізілді, ал 1917 жылы 20 цент 25 цент монетамен алмастырылды. 1938 жылы кішірек 1 цент монетасы пайда болды.

Банкноттар

1865 жылы бір жарғылық банк, Ньюфаундленд коммерциялық банкі, 4 доллар = 1 фунт мөлшерлемесін қолдана отырып, фунт пен доллармен есептелген банкноттарды шығара бастады. Бұл бағам сол кездегі Канададағы бағаммен сәйкес келгендіктен, бұл купюралар Ньюфаундленд доллары ретінде пайдалануға арналмаған болуы мүмкін. 1880 жылдары Коммерциялық банк пен Ньюфаундлендтің Одақ банкі тек доллармен есептелген банкноттарды шығарды. 2, 5, 10, 20 және 50 долларлық монеталар шығарылды. Алайда 1894 жылы екі банк те құлдырады. Мемлекеттік құрылыс бөлімі 1901 жылы 40, 50 және 80 цент, 1 және 5 доллар номиналындағы мемлекеттік ақша белгілерін енгізді. 1910 жылы 25 цент пен 2 доллар қосылды. 1920 жылы қазынашылық 1 және 2 долларлық банкноттарды енгізді.

Алтын стандарт

Ньюфаундленд доллары Канада долларына байланысты болды және Канада 1931 жылдың сәуірінде алтын стандартынан бас тарқаннан кейін де алтынға айырбастала беретін болды. Алтын стандартынан бас тарту және Ұлы депрессияның экономикалық жағдайы салдарынан Канада доллары АҚШ долларына қатысты құнсызданды. Бұл АҚШ-пен бір жақты арбитраж нарығына мүмкіндік ашты. Ньюфаундлендте Канада долларын алтынға айырбастап, содан кейін алтынды АҚШ-қа сату арқылы пайда табу пайдалы болды. Бұл Ньюфаундлендке экономикалық қысым көрсетті, өйткені оның алтын қоры азайды. 1931 жылдың желтоқсан айында Ньюфаундленд үкіметі Ньюфаундлендті алтын стандартынан шығарды.