Кіріспе

Американдық палеоклиматолог Лонни Томпсон (1 шілде 1948 жылы туған) – американдық палеоклиматолог және Огайо штаты университетінің Жер ғылымдары мектебінің профессоры. Ол әлемнің тропикалық және субтропикалық аймақтарындағы мұз қалқандары мен тау мұздықтарынан алынған мұз түйіндерін бұрғылап, талдау жұмыстары арқылы әлемдік деңгейде танымал болды. Ол және оның әйелі Эллен Мосли Томпсон Берд полярлық зерттеу орталығындағы мұз ядросы палеоклиматологиясы зерттеу тобын басқарады.

Ерте өмір және білім

Томпсон 1948 жылдың 1 шілдесінде Батыс Вирджиния штатының Гассавей қаласында дүниеге келді және фермада өсті. Маршалл университетінде геология мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Содан кейін Огайо мемлекеттік университетінде геология саласында магистр және философия докторы ғылымын қорғады.

Карьерасы мен әсері

Томпсон палеоклиматология және гляциология саласындағы әлемдегі ең беделді ғалымдардың бірі. 40 жылдан астам уақыт бойы ол 60 экспедицияны басқарды, олар полярлық аймақтарда, сондай-ақ Қытай, Перу, Ресей, Танзания және Индонезияның Папуа (Жаңа Гвинея) сияқты 16 елдегі тропикалық және субтропикалық мұздықтарда мұз түйіршіктерін алу бағдарламаларын жүргізді. Ол Огайо штатының университетімен бірлесіп, күн энергиясымен жұмыс істейтін жеңіл бұрғылау жабдығын жасады. Бұл жабдықтар Оңтүстік Американың тропикалық Анд тауларында, Гималай тауларында және Танзаниядағы Килиманджаро тауындағы мұздықтардың тарихын зерттеуге арналған. Ол Огайо штатында мұз түйіршіктерін зерттеу бағдарламасын студент кезінде-ақ құрды. Мұздың бұл түріне қол жеткізуге қажетті арнайы жағдай туралы бір автор былай деп жазады:
Томпсон мұз түйіршіктерін алу үшін 5500 метрден жоғары биіктікте көп уақыт өткізді. Көтерілушілер әдетте биіктікке бейімделу үшін төменгі лагерьлерде уақыт өткізіп, содан кейін шамалы уақытта шыңға қарай жылдам көтеріледі. Бірақ Томпсон және оның адал әріптестері, студенттері мен тау гидтері айлар бойы биіктікте жұмыс істейді.

Томпсон және оның әріптестері тропикалық мұздықтарды бұрғылауға қарапайым қаржы, төмен технологиялық жабдықтар, тапқырлық және күш-қуаттың үйлесімінен басқа ештеңеге сүйенбей қол жеткізді. Жоғары биіктіктегі ауаның жұқалығы вертолеттерді пайдалануға мүмкіндік бермейтіндіктен, барлық бұрғылау жабдықтары мен керек-жарақтарын жақтар, есектер, жылқылар немесе адамдар көтеріп-түсіруге мәжбүр болды. Марк Боуэннің «Жұқа мұз» атты кітабында айтылғандай. Салыстыру үшін, Эвересттің төменгі базалық лагері 5380 м (17 700 фут), ал жоғарғы базалық лагері 6500 м (21 300 фут) биіктікте орналасқан. (Таудың өзі 8848 м (29,029 фут) биіктікте). Rolling Stone журналы Лонни Томпсоннан артық 18000 фут биіктікте уақыт өткізген адам жоқ екенін мәлімдейді. Оның мұздықтардың қысқаруын бақылауы (1970-2000 жылдар) «әлемдегі мұздықтардың еруін растайды және соңғы 50 жылдағы жылыну бірнеше мыңжылдықтар бойы климаттың өзгеру шегінен тыс екенін нақты дәлелдейді, мүмкін одан да ұзақ болса». 2001 жылы ол Африканың Килиманджаро тауындағы қардың келесі 20 жыл ішінде еруі мүмкін екенін болжады, бұл тропиктегі климаттың өзгеруінің салдары. Тауға қайта оралған экспедициялар таудың мұздықтарындағы өзгерістер оның қарлы далаларының одан да жылдам еруіне себеп болуы мүмкін екенін көрсетті, Томпсон олардың мыңдаған жылдар бойы бар екенін жазған. Томпсон және оның әйелі Аль Гордың 2006 жылғы «Кейбір ыңғайсыз шындық» атты «Оскар» сыйлығын алған деректі фильміне кеңесшілер ретінде қызмет етті, ал олардың жұмысының бір бөлігі фильмде көрсетілді.