Кіріспе

Синдтің индуист билеушісі (663–712)

Раджа Дахир (663 – 712 ж.с.) – қазіргі Пәкістан аумағындағы Синдтің соңғы индуист билеушісі болды. Брахман билеушісі, оның мемлекеті 711 жылы Мұхаммед бин Касим бастаған араб Омейяд халифаты тарапынан басылып алынды, және Дахир өз мемлекетін қорғау кезінде қаза тапты. «Чахнама» бойынша, Дахирге қарсы Омейяд жорығы Синд жағалауында болған қарақшылардың шабуылынан туындады, нәтижесінде Шри-Ланканың (көне Серендиб) патшасының Омейяд халифасына арналған сыйлықтары ұрланған. Ол 2-3 шайқаста сәтті күресті, бірақ оның әулеті мен арабтар арасында Индес өзенінің жағасында, қазіргі Навабшах маңында өткен Арор шайқасында араб сардары Мұхаммед бин Касимнің қолынан қаза тапты.

Шах Намадағы билік

"Чач-нама" – арабтардың Синдті жаулап алуының ең көне тарихнамасы. Оны 1216 жылы Мұхаммед Әли бин Хамид бин Әбу Бакр Куфи атты араб парсы тіліне аударған. Бұл аударма Тақафи әулетінен (Мухтар әл-Тақафитің туыстары) шыққан ертеректегі араб мәтінінен жасалған деп саналады.

Омейядтармен соғыс

Даһир хан өзінің билігі кезінде Умайяд халифатының күшейіп, жасаған шабуылдарына қарсы тұруға мәжбүр болды. Чачнама мен араб тарихшысы Биладхуридің мәліметінше, Даһир екі рет ірі шайқаста арабтарды жеңген. Бұл шайқастарда араб қолбасшылары Убайдулла мен Будайл немесе Базиль, Даһирдің ұлы Жайсия басқарған Синд халқының қолынан қаза тапты. Кейін Жайсия өзінің атынан билік жүргізетін бастығын немесе Тхакурды тағайындады. Шахнамада айтылуынша, Базильдің қазасы туралы хабар Хаджаджға жеткенде, ол қатты қайғырып, күйіштенді. Осының нәтижесінде Мұхаммед бин Касимнің тағдырлы жорығы басталды. Арордағы шайқасқа дейін Махараджа Даһир Чачнама бойынша былай деген сөз сөйлеген екен. Чахнамада Басраның губернаторы Әл-Хаджаж ибн Юсуфтың Раджа Дахирге қарсы жорығының басты себебі – Дебал жағалауындағы қарақшылардың шабуылы, оның салдарынан Сәрендиб патшасының (қазіргі Шри-Ланка) халифаға арналған сыйлықтары ұрланғандығы айтылады. Соңғы шайқасқа дейін Дахирдің уәзірі оған келіп, Үндістанның достық патшаларының біріне паналауға кеңес берді. "Оларға былай де: 'Мен сендер мен араб әскерінің арасындағы бекінішпін. Егер мен құлап қалсам, олардың қолынан құрылуыңнан ештеңе сақтай алмайды'", – деді. Егер Дахир бұған келіспесе, онда кемінде отбасын Үндістанның қауіпсіз жеріне жіберуі керек еді. Дахир екеуінен де бас тартты. "Мен өз отбасымды қауіпсіздікке жіберіп, ал менің Тхакурларым мен ақсүйектерімнің отбасылары мұнда қалып қоя алмаймын", – деді. Дахир Касимнің Инд өзенін кесіп өтуіне кедергі келтіруге тырысты, күштерін өзеннің шығыс жағалауына жылжытты. Бірақ, ақырында Қасым өзеннен өтіп, Жайсия (Дахирдің ұлы) басқарған күштерін Житорда жеңді. Қасым 711 жылы Дахирмен Арорда (қазіргі Навабшах маңында) шайқасып, оны өлтірді. Дахир Арор шайқасында Инд өзенінің жағалауында қаза тапқаннан кейін, оның басы денесінен бөлініп, Хаджадж бин Юсуфқа жіберілді.