Кіріспе

Совет генералы (1948–2012)

Павел Сергеевич Грачёв (Па́вел Серге́евич Грачёв; 1 қаңтар 1948 – 23 қыркүйек 2012), кейде Грахов немесе Грачиев деп транслитерацияланады, Ресей армиясының генералы және 1992–1996 жылдары Ресей Федерациясының қорғаныс министрі болды; 1988 жылы оған Кеңес Одағының Батыры алтын жұлдызы табыс етілді. Қорғаныс министрі ретінде Грачев Бірінші Шешен соғысы кезіндегі әскери біліксіздігімен және ірі сыбайлас жемқорлыққа қатысы бар деген тұрақты айыптаулармен әйгілі болды.

Кеңес Одағында

Грачев 1948 жылы Тула облысында дүниеге келген, 1965 жылы Кеңес әскерінің әуе десанттық әскерлеріне қосылып, Рязань гвардиясының жоғары әуе десанттық командалық мектебін бітірген. 1972 жылы Кеңес Одағының Коммунистік партиясына мүше болды. 1970 жылдары парашютші взводтарына, роталарына және батальондарына қолбасшылық еткеннен кейін Фрунзе әскери академиясын және Бас штаб академиясын бітіріп, 1981 жылы тәмамдады. Совет-афған соғысы кезінде Грачев 1982-1983 жылдары 345-ші тәуелсіз гвардиялық әуе десанттық полкіне басшылық етті, ал 1985-1988 жылдары Ауғанстандағы кеңестік әскерлердің қатысуының соңғы жылдары 103-ші гвардиялық әуе десанттық дивизиясының қолбасшысы болды. 1990 жылдың желтоқсан айында ол Кеңес әуе десанттық әскерлерінің қолбасшысы болып тағайындалды. 1991 жылдың тамыз-желтоқсан айларында Грачев Кеңес Одағының ыдырауы кезінде Қорғаныс министрінің бірінші орынбасары болды.

Ресей Федерациясында

1990 жылдардың басында Грачев Ресей президенті Борис Ельциннің жақын досы болды және 1992 жылдың мамыр айынан 1996 жылдың маусым айына дейін Ресей Федерациясының қорғаныс министрі қызметін атқарды. Грачев 1991 жылғы Кеңес Одағының төңкеріс талпынысына және 1993 жылғы Ресей конституциялық дағдарысына қатысты, оның барысында Ельцинге қолдау көрсетті. 1994 жылдың қарашасында Ельцин Грачевті "онжылдықтың ең үздік қорғаныс министрі" деп атады. Грачев 1993-1994 жылдары Батыс тобы әскерлеріндегі жемқорлыққа қатысты іске тартылды. Ресейлік БАҚ-та Грачевке қарсы импортталған Mercedes көліктерін заңсыз жолмен иеленгені туралы бірнеше рет айыптаулар тағылды, олар Батыс тобы әскерлерінің басшылығының көмегімен ресімделген. Грачев сотта ешбір айыптауға қарсылық білдірмеді, бірақ жауапкершілікке де тартылмады. 1994 жылдың соңынан 1996 жылға дейін Грачев Бірінші Шешен соғысын бастау және басқаруда маңызды рөл атқарды. Ол Шешенстанның тәуелсіздік алған республикасында "конституциялық тәртіпті қалпына келтіру" үшін күш қолдану идеясын ұсынғандардың бірі болды және чечен сепаратистерін "бір-екі сағат ішінде бір әуе десанттық полкпен" жеңіп тастауға уәде берді. Ол 1 қаңтардағы туған күнін тойлау кезінде мас күйінде Грозныйға шабуыл жасады деген қауесет тарады. 1995 жылы TIME журналы былай деп жазды: "Грачев жақында "компетентсіз командир" ғана танкілерді Грозныйдің орталық көшелеріне кіргізеді, онда олар осал болады" деген еді. Бірақ желтоқсанның соңында ол осыны істеді". Ақырында, 1996 жылдың шілдесінде қайта сайланғаннан кейін Ельцин наразылық тудырған Грачевті қызметтен босатті. Бірінші Шешен соғысы көп ұзамай 100 мыңнан астам сарбаз бен азаматтың өмірін құрбан етумен аяқталды. Грачев 1994 жылдың қазанында "Московский комсомолец" газетінің журналисі Дмитрий Холодовты өлтіруге қатысы бар деген күдік туды. 2001 жылы әскери сотта өткен қылмыстық істе, онда айыпталушылар 45-ші гвардиялық арнайы бригадасының офицерлері болды, бұрынғы министр куәгер ретінде куәлік беруге міндеттелді. Сот процесінің нәтижесінде барлық айыпталушылар ақталды, ал қылмыс әлі де ашылмады. 1997 жылдың желтоқсанында Грачев Ресейдің қару-жарақ экспорттау монополиясы – "Росвооружение" мемлекеттік корпорациясының жоғары әскери кеңесшісі болып тағайындалды. 2007 жылдың 25 сәуірінде Грачев осы лауазымынан босатылды. Грачев 2012 жылдың 23 қыркүйегінде Красногорск қаласындағы Вишневский әскери госпиталінде жедел менингоэнцефалиттен қайтыс болды. Ол 64 жаста болды.

Танымал мәдениет

Грачевтің "танк полктерін ең білгішсіздер басқарады; ең алдымен жаяу әскерді жіберу керек, содан кейін танктерді" деген сөздері 2002 жылғы "Ақымақ үйі" фильмінде көрсетілді.