Кіріспе

Адамның Y-хромосомасы ДНК-сының жалпы ата-тегін көрсететін топталуы – адамның Y-ДНҚ гаплогруппасы.

F гаплогруппасы, сондай-ақ F M89 деп белгілі және бұрын FT гаплогруппасы деп аталған, өте кең таралған Y-хромосома гаплогруппасы болып табылады. Бұл клад және оның субкладтары Африканың сыртындағы аталық тектің 90%-дан астамын құрайды. F M89 маркері бар жеке еркектердің көп бөлігі оның тікелей ұрпағы – GHIJK (F1329/M3658/PF2622/YSC0001299) гаплогруппасына жатады. GHIJK-тан басқа, F гаплогруппасының тағы үш тікелей субклады бар: F1 (P91/P104), F2 (M427/M428) және F3 (M481). Бұл үш субклад, F* (M89*) маркерімен бірге, F(xGHIJK) парагруппасын құрайды. Олар негізінен Оңтүстік Азия, Оңтүстік-Шығыс Азия және Шығыс Азияның кейбір аймақтарында кездеседі. GHIJK гаплогруппасының тармақтары кейіннен екі тікелей ұрпаққа бөлінді: G (M201/PF2957) және HIJK (F929/M578/PF3494/S6397). HIJK өз кезегінде H (L901/M2939) және IJK (F L15) гаплогруппаларына бөлінеді. IJK гаплогруппасының ұрпақтарына I, J, K кластары кіреді, сондай-ақ K гаплогруппасынан тараған бірнеше маңызды гаплогруппалар жатады, атап айтқанда: M, N, O, P, Q, R, S, L және T гаплогруппалары.

F1 (P91)

Бұл тармақ SNP P91 бойынша анықталады. Ол ең көп Шри-Ланкада кездеседі.

F2 (M427)

F2 Y хромосомалары Оңтүстік Қытайдың (Юньнань және Гуйчжоу), Таиландтың, Мьянма мен Вьетнамның шекаралық аймақтарындағы азшылықтардың арасында кездесетіні хабарланды, атап айтқанда И және Куконг немесе Лаху Ши ("Сары Лаху"), Лаху тайпасының бір тобы.

F3 (M481)

Жаңадан анықталған және сирек кездесетін F3 (M481; бұрын F5) субклады Үндістан мен Непалда, Тару халқының арасында және Андхра-Прадеш штатында табылды. F M481-ді Haplogroup H2 (L279, L281, L284, L285, L286, M282, P96) тобымен шатастырмау керек, себебі ол бұрын F M89 астында "F3" деп қате жіктелген болатын.

ГИЖК хаплогруппасы

Базальды ГИЖК тірі еркектерде де, ежелгі қалдықтарда да табылмаған. Оның ішкі тармақтары – соның ішінде ірі гаплогруппалар да – Кавказ, Таяу Шығыс, Оңтүстік Азия, Еуропа, Оңтүстік-Шығыс Азия, Тынық мұхиты аралдары және Американың жергілікті халқы арасында кеңінен таралған.

Филогенетика

Y хромосомалық филогенетикада субкладтар – гаплотоптардың тармақтары болып табылады. Бұл субкладтар да бір нуклеотидтік полиморфизмдер (СНП) немесе бірегей оқиға полиморфизмдері (СЕП) арқылы анықталады.

YCC/ISOGG ағашы

Бұл Y хромосома консорциумы (YCC) жасаған ресми ғылыми ағаш. Соңғы маңызды жаңарту 2008 жылы жасалған.