Кіріспе

Феликс Апрахамиан (5 маусым 1914 – 15 қаңтар 2005), туған аты Апрахамиан Феликс Бартев Апрахамиан, – ағылшын музыкасын сыншысы, жазушы және концерттерді ұйымдастырушы, баспа кеңесшісі, жас музыканттарды қолдаушы және өткен ғасырдың ең белгілі музыканттарының досы. Алайда, Апрахамиан өзін көбінесе музыка сыншысы деп есептеген. Ол мәдениетті, ерекше және жылы жүректі адам ретінде танымал болды, оның ескі досы және әріптесі Джон Амис (The Guardian, 21 қаңтар 2005) оны "Пруст және П. Г. Вудхаус кейіпкерлерінің үйлесімі" деп сипаттады.

Өмірбаян

Феликс Апрахамиан 1914 жылы Лондонда дүниеге келді. Шынымен Апрахам Феликс Бартев Апрахамиан деп шақырылған ол, өз атын ресми түрде Феликс Апрахамиан деп өзгертті. Оның әкесі Хованессиан есімін өзгертіп, әкесінің Апрахам есімін қабылдап, оған "-ян" қосымшасын тіркеп, Апрахамиан – яғни Апрахамның ұлы дегенді қалыптастырды. 17 жасында Апрахамиан Орган Музыкасы Қоғамының көмекші хатшысы болды және ол өте шебер клавиштер ойнаушыға айналды. Кейін ол мектепке түсу емтиханын музыкаға деген құштарлығының кесірінен тапса алмағанын еске алды: ол музыканың, әдебиеттің және басқа да өнер салаларының барлық аспектілерін өзі жете оқыды. 1933 жылы ол екі досымен (Дуглас Пирт және Эрнест Чэпман) бірге Францияға, Грез-сюр-Луэнге қарт Фредерик Делиусты көру үшін барды, ал Парижде ол Шарль Мари Видормен танысты.

Ерте мансап

1935 жылы Апрахамиан Орган музыкасы қоғамының хатшысы болып тағайындалды, сондай-ақ сол жылы оның алғашқы мақалаларының бірі – «Евгений Гуссенс Лондонда» атты мақаласы «Музыкалық Таймс» журналында жарияланды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Лондон филармония оркестрінің концерт директоры болып жұмыс істеді және 1942 жылдан бастап Тони Майерге Лондонның Вигмор залында француз музыкасы концерттерін ұйымдастыруға көмектесті. 1946 жылы ол United Music Publishers компаниясына консультант ретінде қабылданды, ал Майермен бірге француз елшілігінде француз музыкасын соғыстан кейінгі британдық тыңдаушыларға жеткізуде маңызды рөл атқарды. 1948 жылы ол Sunday Times газетінің музыка сыншысының орынбасары болды және 41 жыл бойы қызмет етті; оның рецензиялары көркем тілімен және ынтасымен ерекшеленді. Ол 1936 жылы Оливье Мессьенмен хаттасып, 1938 жылы Холборндағы Сент-Албан шіркеуінде Мессьеннің «La Nativité du Seigneur» шығармасының Англиядағы тұңғыш толық орындалуын ұйымдастырды, оны композитор өзі орындады. Олардың арасындағы жылы достық композитордың 1992 жылы қайтыс болғанға дейін сақталды. Франсис Пуленкпен оның алғашқы кездесуі Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін болды; олардың алғашқы танысуы Дж. & W. Честер музыка дүкенінде болды, онда ол композитордан «Qui est ce monstre?» деген жазумен суретке қол қоюын сұрады («Бұл кім?»). Екеуі жақын дос болып, Апрахамиан жиі Пуленкке Парижде қонаққа барды. Оның осындай достар табу қабілеті Масвелл-Хиллдегі үйінде көптеген есте қаларлық оқиғаларға әкелді. Пуленк алғаш рет Денис Брейннің естелігіне арналған Элегиясын сонда орындады, ал 1945 жылы Мессиан мен Ивонн Лориод британдық премьерадан бұрын Мессианның «Аминнің көріністері» шығармасын жеке орындады. Британ композиторларының ішіндегі ең үлкен сүйіспеншілігі Делиусқа болды (ол 1961 жылдан бастап Делиус қорына кеңесші, кейін қоғамның президенті болды), сондай-ақ ол Бенджамин Бриттен, Уильям Уолтон және Майкл Типпетпен жақсы қарым-қатынаста болды: LPO-да жұмыс істеген кезде ол 1944 жылы Типпеттің «Біздің заманымыздың баласы» шығармасының тұңғыш қойылымын ұйымдастыруға зор үлес қосты. Оның достарына дирижерлер Томас Бичэм, Виктор де Сабата, Роджер Дезормиер, Эрнест Ансермет және Чарльз Мюнх, сондай-ақ әнші Мэгги Тейте, виолончельші Пьер Фурнье, пианист Моник Хаас және композитор Флорент Шмитт кірді.

Орган және орган музыкасы

XX ғасырдың көп бөлігінде Апрахамиан орган әлемінде және, ең бастысы, Ұлыбританиядағы алғашқы жылдарынан бастап орган реформасы қозғалысында маңызды рөл атқарды. Оның ең танымал жетістігі – Корольдік фестиваль залының органы оған қарызды. Ол Лондон округтік кеңесімен (көрінетінше телефон арқылы) жаңа Корольдік фестиваль залы үшін жобаланатын органға кеңесші тағайындау туралы кеңес алды. Оның бірден-бір ұсынысы Ральф Даунс болды, ол сәйкесінше тағайындалып, органның жобасын жасады және құрылысын аяқтады, содан кейін қайтыс болғанға дейін органның кураторы болып қалды. Даунс органды жаңа және кең аудиторияға таныстырған апта күндері концерттер сериясын бастады, сондай-ақ кейде өзі де орындаушы ретінде қатысты. Осы концерттер үшін Апрахамиан көркем, тұжырымды және авторитетті бағдарламалық жазбалар жазды. Ол сондай-ақ "Санди Таймс" газетінің музыка сыншысының орынбасары (Десмонд Шоу-Тейлор) ретінде әпталық бағанасында өнер көрсетулерге шолу жасады. Орган музыкасы Апрахамиан үшін өмір бойына соққан құмарлық болды, ал оның орган музыкасының мол кітапханасы қазір Корольдік органшылар колледжінде сақталуда. 1982 жылы досы Андре Маршальдан мұрагерлік еткен органның Muswell Hill үйіне орнатылуы оның шәкірті, органшы және композитор Дэвид Лиддлге тұрақты музыкалық шабыт берді, ол Феликс қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай Дэвид Апрахамиан Лиддл атанды, бұл оның ұстазы мен досына деген құрметтің белгісі болды.

Құрметтер

1994 жылы Апрахамиан Корольдік филармониялық қоғамның құрметті мүшесі аталды, бұл награданы алған жалғыз музыка сыншысы болды, және ол Берлиоз, Равел және Сибелиус сияқты ұлы композиторлармен бірге болуына риза болды. Ол Халықаралық Альберт Руссель орталығының "Құрметті мүшесі" болды. Музыкадан өзге, оның сүйіп ойнаған нәрселеріне тропикалық балықтар, Пруст және оның жапон бақшасы (Лондонның N10 ауданындағы шағын Гиверни) кірді. Найджел Симеоне Феликс Апрахамианның мұрағаттарындағы материалдар негізінде бірнеше кітап жазды, олар библиографияда тізілген. Апрахамиан жоспарлаған автобиографиясын жазған жоқ, бірақ Льюис Форман қазір оның өмірі мен еңбектерінің толыққанды құжаттамасын дайындап жатыр.

Апрахамиан қайтыс болғаннан кейін

2006 жылдың 20 ақпанында Putney Music (Лондон) ұзақ жылдар бойы қызмет еткен президентінің құрметіне кеш өткізді: "Феликс Апрахамианды еске алу – марқұм президентіміз" кешінің төрағасы Джон Амис болды. Льюис Форман, Питер Андри, Гордон Хони, Джеффри Форд, Армен Терцакиан, Найджел Симеоне, Дэвид Абрахамиан Лиддл және Дэвид Кернс сөз сөйледі. 2015 жылы Бойделл баспасы Льюис пен Сьюзан Форман редакциялаған, көптеген фотосуреттер мен иллюстрациялармен толықтырылған "Феликс Апрахамианның күнделіктері және музыка туралы таңдамалы жазбалары" атты кітап жариялады.