Кіріспе

1988 жылы АҚШ-тың «Хинд» тікұшағын басып алу операциясы.

«Үміт тауы III» операциясы – кеңес жасаған Mil Mi-25 «Хинд D» шабуылдық тікұшағын, кеңес Mi-24-тің экспорттық нұсқасын құпия түрде басып алуға бағытталған америкалық әскери операция. Ұшақ Ливия мен Чад арасындағы қақтығыс кезінде тасталып кеткен.

Өмірбаян

Сегіз айға созылған Тойота соғысы 1987 жылдың қыркүйегінде аяқталды. Бұл Ливия мен Чад арасындағы Ливиямен шекаралас Аузу аймағын бақылау үшін болған қақтығыстардың соңғысы болды. Соғыста ливиялықтар, саны жағынан артық болған чадтықтарға және француз әуе күштерінің, шамамен 2400 француз әскерінің (Эпервье операциясын қараңыз) күшіне жеңілді. Сондай-ақ, чадтықтар қаруланған пикаптар немесе "техникалықтар" деп аталатын көліктермен тасымалданатын жоғары жылдамдықты күштерді тиімді пайдаланды. Бұл көліктердің тактикалық маңызы соғысқа оларды көптеп шығарған компанияның атының берілуіне себеп болды. Осыған 1987 жылдың наурыз айында чадтық күштері басып алған Ливияның Уади-Думдағы бұрынғы әуе базасында қалған шамамен 20 ұшақ та кірді. АҚШ бұл құралдардың бір бөлігін қайтарып алуға жедел әрекет етті. 1987 жылдың мамыр айында жеті чехословакиялық Aero L 39 Albatros ұшағы АҚШ Әуе күштерінің C 130 Hercules көлігімен бірінен соң бірі бөлшектелген күйі шығарылды. Американдықтар мен француздар кейіннен сол жерде қалған кеңес өндірісіндегі құралдардың үлгілерін бірлесіп қалпына келтіруге және бөлісуге келісті. Әр ел 9K35 Strela 10 және 2K12 Kub жер-әуе қорғаныс жүйелерін алды; американдықтар P 19 радарына ие болды, ал француздарда оған ұқсас P 15 радары болған еді.

Дайындықтар

Америка Құрама Штаттары ұзақ жылдар бойы "Хинд" тікұшағын алуға ниеттенді. Бұрынғысы, Чадтан қайтарып алуға жасалған әрекет, тікұшақты жүк көлігімен тасымалдау үшін бөліп кесуге тура келгендіктен, ұшуға жарамсыз күйде болды. АҚШ екі миллион доллар және FIM-92 Stinger зымыраны тапсыру шартымен рұқсат алды. Ол әлі күнге дейін сол жерде көрмеге қойылған. Америкалықтар мен француздықтар алып кеткен ливиялық "Хинд" тікұшақтарына қоса, британдықтар да бір тікұшаққа ие болды.