Кіріспе

Американдық белсенді (1866–1923)

Мэри Бернет Талберт (туған Мэри Моррис Бернет; 17 қыркүйек 1866 – 15 қазан 1923) – американдық шешен, белсенді, сайлау құқығы үшін күрескен және реформатор. 2005 жылы Талберт Ұлттық әйелдер даңқы залына енгізілді.

Ерте өмір және білім

Мэри Моррис Бернетт 1866 жылы Огайо штатының Оберлин қаласында дүниеге келген. 1886 жылы Оберлин колледжін бітіргенде, оның тобындағы жалғыз афроамерикандық әйел ретінде Бернетт бакалавр дәрежесін алды. Ол білім беру саласында жұмыс істеді, алғаш 1886 жылы Литтл-Роктегі Бетел университетінде мұғалім болып, кейін 1887 жылы Литтл-Роктегі Юнион орта мектебінің директордың орынбасары болды – бұл штаттың афроамерикандық әйелдері арасындағы ең жоғары лауазым еді. 1891 жылы ол Уильям Х. Талбертке тұрмысқа шығып, Нью-Йорк штатының Буффало қаласына көшті, онда ол Буффалоның тарихи Мичиган даңғылы баптист шіркеуіне қосылды. Талберт әйелдер мен түрлі-түсті адамдар үшін жоғары білім алудың әлі де даулы және сирек болған кезінде жоғары білім алды. Әйелдер ұйымдары нәсіл бойынша бөлінген кезде, Талберт барлық түсті әйелдердің ортақ мақсаттарын ілгерілету үшін бірлесіп жұмыс істеуін қолдады.

Белсенділік

Өзінің құрбылары "Америка Құрама Штаттарындағы ең танымал афроамерикандық әйел" деп сипаттаған Талберт өзінің білімін әйелдердің сайлау құқығын қолдаумен қатар, линч пен расизмге қарсы күреске қатысу үшін пайдаланды. 1915 жылы ол Вашингтон қаласында "Әйелдерге дауыс: Афроамерикандық әйелдердің жетекші ойшылдарының симпозиумында" сөз сөйледі. Ұлттық және халықаралық лекциялық сапарлары барысында Талберт тыңдаушыларға афроамерикандық қауымдастықтардағы қатыгез жағдайлар мен осы мәселелерді шешу үшін заң қабылдау қажеттілігі туралы айтты. Ниагара қозғалысын құрғандардың бірі ретінде Талберт Америкада азаматтық құқықтар қозғалысын ұйымдастыруға көмектесті. Ниагара қозғалысы өмір салған қысқа кезеңінде қара қауымдастықта дау-дамай тудырып, оларды бейтараптандыруға жеткілікті радикалды болды, соның нәтижесінде Түсті адамдардың теңдігі үшін ұлттық қауымдастық (NAACP) құрылды. Екі ұйымның да жұмысында басты рөл атқарған Мэри Талберт 1950-ші және 1960-шы жылдардағы азаматтық құқықтар үшін жағдай жасады. Талберт әйелдер клубтарына ұзақ жылдар бойы басшылық етуі арқасында Нью-Йорк пен Америка Құрама Штаттарында афроамерикандық әйелдер ұйымдары мен көшбасшылары дамыды. Талберт Фредерик Дугластың Анакостиядағы үйін басқа сақтау әрекеттері сәтсіз аяқталғаннан кейін құтқарды. Талберт отбасының мүшесі болған Буффалодағы 150 жылдық Мичиган даңғылы баптистік шіркеуі Америка Құрама Штаттарының тарихи орындарының тізіміне енгізілді. Көптеген белгілі афроамерикандықтар сол шіркеуде құлшынып, сөз сөйледі. Сондай-ақ, шіркеунің құлдырауға қарсы күресте маңызды рөлі болды. 1998 жылы шіркеудің қазынашысы болған Талбертке арналған ескерткіш Нью-Йорк штатының әйелдер жетістіктерін марапаттау комиссиясының тапсырысымен шіркеу алдына орнатылды.