Хайм Гросс: Американдық мүсінші және педагогтың өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Американдық мүсінші және украиндық еврей тегіндес педагог (1902–1991)

Хаим Гросс (17 наурыз 1902 – 5 мамыр 1991) – американдық мүсінші және педагог, украиндық еврей тегіндес. Гросс Нью-Йорк қаласының Манхэттен төменгі бөлігіндегі «Educational Alliance Art School» мектебінде оқыды және сабақ берді. Ол көп жылдар бойы Провинстаунда жазғы демалысын өткізді.

Балалық шақ

Гросс Австрияның Галисия аймағындағы еврей отбасында, Карпат тауларындағы Волова ауылында (қазіргі Мижирия, Украина) дүниеге келген. 1911 жылы оның отбасы Коломияға (1939 жылы Украина КСР-іне қосылып, 1991 жылы тәуелсіз Украинаның бір бөлігі болған) көшіп келді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ресей әскерлері Австрия-Мажарстанға шабуыл жасады; осы алабұдында Гросстер Коломиядан қашып кетті. 1915 жылы Австрия қаланы қайта басып алғанда, олар соғыстан туындаған босқындар ретінде оралды. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Гросс және оның інісі Авром Лейб Будапештке ағалары Сара мен Пинкасқа қосылу үшін барды. Гросс Будапешттегі сурет академиясына түсіп, суретші Бела Уитцтен сабақ алды, бірақ бір жыл өткен соң Миклош Хорти басқарған жаңа үкімет билікке келіп, елден барлық еврейлер мен шетелдіктерді қууға тырысты. Венгриядан депортацияланғаннан кейін Гросс 1921 жылы АҚШ-қа көшіп кетер алдында Австрияның Вена қаласындағы Кунстгевербескуледе (Kunstgewerbeschule) өнерді оқуға кірісті.

Австриядан АҚШ-қа көшіп келу

Гросстың інісі Нафтоли 1914 жылы Нью-Йорк қаласына келген. Ол ағалары Хайм мен Авром Либке ақша жіберді, олар Венадан Франциядағы Ле-Хавр портына сапар шекті, содан кейін 1921 жылдың наурыз айында кемемен Нью-Йоркке келді.

Еңбек жолының басталуы 1921-1933

Гросс АҚШ-та Beaux Arts Institute of Design-да, Эли Надельман және басқалармен, сондай-ақ Нью-Йорктегі Art Students League-де Роберт Лоранмен бірге оқыды. Ол сонымен қатар Білім беру альянсының өнер мектебінде Або Островскийдің жетекшілігімен, Мозес Сойер, Рафаэль Сойер, Адольф Готтлиб және Питер Блюммен бірге білім алды. 1926 жылы Гросс The Educational Alliance-те оқытуды бастады және келесі 50 жыл бойы сабақ берді. Луиза Невелсон 1934 жылы Альянста оның студенттерінің арасында болды, ол суреттен мүсінге өту кезеңінде. 1938 жылдан бастап ол Бернард Симонға да сабақ берді. Гросс Білім беру альянсы студенттерінің топтық көрмелерінде, содан кейін Бронкстағы еврей өнер орталығында мүсіндерін көрсете бастады. 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басында ол Андерсон галереясындағы Америка салондарының көрмелерінде және 1928 жылдан бастап Уитни студия клубында (Витни американдық өнер мұражайының алғашқы нысаны) қатысты. 1929 жылы Гросс гравюра өнерімен айналысып, 15 линогравюра мен литографиядан тұратын пейзаждар, Нью-Йорк көшелері мен саябақтары, интерьердегі әйелдер, цирк және варьете туралы маңызды топтама жасады. Бұл топтаманың барлығы қазір Филадельфия өнер мұражайының қорында сақталуда. Гросс 1960 жылдары гравюра өнеріне қайта оралды және келесі екі онжылдықта шамамен 200 жұмыс жасады. 1932 жылдың наурыз айында Гросс Нью-Йорктегі 144-галереяда өзінің алғашқы жеке көрмесін өткізді. Біраз уақыт бойы олар Гросты, сондай-ақ оның достары Милтон Эйвери, Мозес Сойер, Ахрон Бен Шмуэль және басқаларын өкілдік етті. Гросс негізінен тікелей қашау әдісін қолданды, оның көптеген жұмыстары ағаштан қашалған. 20 ғасырдың басындағы американдық өнердегі басқа тікелей қашаушыларға Уильям Зорах, Хосе де Крифт және Роберт Лоран жатады. Хайм Гростың туындыларын АҚШ-тың ірі музейлері мен жеке коллекцияларында кездестіруге болады, Хиршхорн мұражайы мен мүсін бағында (27 мүсін) айрықша жиынтығы бар. Осы дәуірдің маңызды туындысы, қазір Смитсоновтың американдық өнер мұражайында сақталып тұрған, 1932 жылғы құстар көзінен жасалған кленнен жасалған «Акробаттар» мүсіні, қалыңдығы бір және бір ширек дюйм ғана. Оның жұмысы 1932 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының өнер жарысындағы мүсін іс-шарасының бір бөлігі болды.

Gross's studies continued in the United States at the Beaux Arts Institute of Design, where he studied with Elie Nadelman and others, and at the Art Students League of New York, with Robert Laurent. He also attended the Educational Alliance Art School, studying under Abbo Ostrowsky, at the same time as Moses Soyer, Raphael Soyer, Adolph Gottlieb, and Peter Blume. In 1926, Gross began teaching at The Educational Alliance, and continued teaching there for the next 50 years. Louise Nevelson was among his students at the Alliance (in 1934), during the time she was transitioning from painting to sculpture. He also taught Bernard Simon starting in 1938. Gross began exhibiting sculpture in group shows of students at the Educational Alliance, and then at the Jewish Art Center in the Bronx. In the late 1920s and early 1930s he exhibited at the Salons of America exhibitions at the Anderson Galleries and, beginning in 1928, at the Whitney Studio Club (the precursor to the Whitney Museum of American Art). In 1929, Gross experimented with printmaking, and created an important group of 15 linocuts and lithographs of landscapes, New York City streets and parks, women in interiors, the circus, and vaudeville. The entire suite is now in the collection of the Philadelphia Museum of Art. Gross returned to the medium of printmaking in the 1960s, and produced approximately 200 works in the medium over the next two decades. In March 1932, Gross had his first solo exhibition at Gallery 144 in New York City. For a short time they represented Gross, as well as his friends Milton Avery, Moses Soyer, Ahron Ben Shmuel and others. Gross was primarily a practitioner of the direct carving method, with the majority of his work being carved from wood. Other direct carvers in early 20th century American art include William Zorach, Jose de Creeft, and Robert Laurent. Works by Chaim Gross can be found in major museums and private collections throughout the United States, with substantial holdings (27 sculptures) at the Hirshhorn Museum and Sculpture Garden. A key work from this era, now at the Smithsonian American Art Museum, is the 1932 birds eye maple Acrobatic Performers, which is also only one and one quarter inch thick. His work was also part of the sculpture event in the art competition at the 1932 Summer Olympics.

Мерзімі 1933-1957 жылдар

1933 жылы Гросс үкіметтің PWAP (Public Works of Art Project) жобасына қосылды, ол кейін WPA (Works Progress Administration) болып өзгерді, және Гросс 1930 жылдары осы жобада жұмыс істеді. Осы бағдарламалар аясында Гросс өнер сабақтарын берді, өнерді көрсетті, мектептер мен мемлекеттік колледждерде орналастырылған мүсіндер жасады, Федералды сауда комиссиясы ғимараты және 1939 жылғы Нью-Йорк әлемдік көрмесіндегі Францияның теңіз үстіндегі және Финляндия ғимараттары үшін жұмыс жасады. Гросс осы жылдары Парижде өткен 1937 жылғы Әлемдік көрмеде күміс медальмен марапатталды, ал 1942 жылы Метрополитен өнер мұражайының «Жеңіске суретшілер» көрмесінде әйгілі цирк артисі Лилиан Лейцельдің ағаштан жасалған мүсіні үшін сатып алу жүлдесін алды. 1938 жылы кинорежиссер және тарихшы Льюис Джейкобс Гросс ағаш кесетін 30 минуттық «Ағаш түбінен басқа» атты фильм түсірді, онда Гросс Шығыс ауданындағы студиясында әйелі Ренеге қойған портретін жасап жатқанда бейнеленген. 1949 жылы Гросс Нью-Йоркте Израиль Президенті Хаим Вейцманның бірнеше шараларда суретін салды. Гросс саздан портрет жасауға кірісіп, сол жылдың жазында Вейцманмен кездесіп, суретке түсуіне үмітпен Израильге сапарлады. Вейцманның денсаулығы нашар болғандықтан, Гросс сол жылдың соңында қоладан бюст жасап аяқтады. Гросс 1951 жылы үш айға Израильге қайта оралды (соғыстан кейінгі жылдары көптеген сапарлардың екіншісі), онда әртүрлі қалалардағы өмірдің 40 акварель суретін салды. Бұл серия 1953 жылы Манхэттендегі еврей мұражайында көрмеге қойылды. Йозеф Винсент Ломбардоның «Хаим Гросс, мүсінші» атты Гросс туралы алғашқы маңызды кітабы 1949 жылы жарық көрді. Кітапта оның мүсіндерінің толық каталогы да бар. 1950 жылдары Гросс ағаш пен тас бұйымдарымен қатар қоладан мүсіндер жасауды бастады, ал 1957 және 1959 жылдары ол Римге барып, әйгілі қола құю шеберханаларымен, соның ішінде Ниччи шеберханасымен жұмыс істеді. Онжылдықтың соңында Гросс негізінен қоладан жұмыс істеді, бұл оған ашық формалар, ірі көлемді жұмыстар және, әрине, бірнеше көшірмелер жасауға мүмкіндік берді. Гростың ірі қоладан жасалған «Отбасы» мүсіні 1991 жылы Нью-Йорк қаласына мэр Эд Кохтың құрметіне сыйға тартылып, 11-ші көшедегі Бликер-стрит паркіне орнатылды, қазір ол Гринвич-Виллидждің сәндік нысанына айналды.

In 1933 Gross joined the government's PWAP (Public Works of Art Project), which transitioned into the WPA (Works Progress Administration), which Gross worked for later in the 1930s. Under these programs Gross taught and demonstrated art, made sculptures that were placed in schools and public colleges, made work for Federal buildings including the Federal Trade Commission Building, and for the France Overseas and Finnish Buildings at the 1939 New York World's Fair. Gross was also recognized during these years with a silver medal at the Exposition universelle de 1937 in Paris, and in 1942, with a purchase prize at the Metropolitan Museum of Art's "Artists for Victory" exhibition for his wood sculpture of famed circus performer Lillian Leitzel. In 1938 filmmaker and historian Lewis Jacobs made a 30 minute feature of Gross carving, called Tree Trunk to Head, showing Gross at work in his East Village studio on a portrait of his wife Renee, who models in the film. In 1949 Gross sketched Chaim Weizmann, President of Israel, at several functions in New York City where Weizmann was speaking. Gross began a portrait in clay and then traveled to Israel in the summer of that year hoping to be able to meet Weizmann and have him sit for a portrait. Weizmann was too ill, but Gross completed the bust in bronze later that year. Gross returned to Israel for three months in 1951 (the second of many trips there in the postwar years) to paint a series of 40 watercolors of life in various cities. This series was exhibited at the Jewish Museum (Manhattan) in 1953. Chaim Gross, Sculptor by Josef Vincent Lombardo, the first major book on Gross, came out in 1949. It included a catalogue raisonne of his sculpture. In the 1950s Gross began to make more bronze sculptures alongside his wood and stone pieces, and in 1957 and 1959 he traveled to Rome to work with famed bronze foundries including the Nicci foundry. At the end of the decade Gross was working primarily in bronze, which allowed him to create open forms, large scale works and of course, multiple casts. Gross's large scale bronze The Family, donated to New York City in 1991 in honor of Mayor Ed Koch, and installed at the Bleecker Street Park at 11th street, is now a fixture of Greenwich Village.

Кейінгі мансабы 1957-1991

1957 жылы Гросс танымал фотограф Элиот Элисофонның жұмыс кезінде түсірген суреттерімен бірге «Ағаш мүсінділігінің техникасы» атты ықпалды оқулық жариялады. 1959 жылы Гростың ағаш, тас және қоладан жасалған мүсіндерінің шолуы Уитни Америка өнері мұражайында Ллойд Гудричтің жетекшілігімен ұйымдастырылған «Төрт американдық экспрессионист» көрмесінде ұсынылды, онда Абрахам Раттнер, Дорис Цезар және Карл Кнатстың туындылары да көрсетілді. 1963 жылы Гросс және оның отбасы 30 W. 105th Street мекенжайындағы ұзақ жылдар бойы тұрған үйлерінен Гринвич Виллиджге көшіп, 526 LaGuardia Place мекенжайындағы төрт қабатты тарихи қалалық үйді сатып алды. Бұл қалалық үй қазір Рене және Хайм Гросс қоры болып табылады, ол Гринвич Виллидж тарихи сақтау қоғамының 2015 жылғы сыйлығының иегері және жұртшылыққа ашық. 1974 жылы Смитсоновтың американдық өнер мұражайы Жанет А. Флинт ұйымдастырған «Хайм Гросс: Мүсіндер және суреттер» көрмесін өткізді, ал Жанет А. Флинт – Смитсониялық музейдің суреттер мен графика бойынша кураторы. 1976 жылы Гростың 1930 жылдардың соңынан бастап қалыптасқан тарихи африкалық мүсіндер жинағының іріктемесі Вурчестер өнер мұражайында «Шебердің көзі: Мырза және ханым Хайм Гростың африкалық өнер жинағы» көрмесінде көрсетілді. 1977 жылы Гростың үш ретроспективті көрмесі өтті: Майами университетінің Лоу өнер мұражайында, одан кейін Монтклэр өнер мұражайында және Манхэттендегі еврей мұражайында. Еврей мұражайының көрме каталогында Рутгерс университетінің эмерит профессоры Роберта К. Тарбеллдің Гросс туралы маңызды эссесі жарияланды. Гросс 1970 және 80 жылдары бірнеше құрметті докторлық дәрежесін алды: Франклин және Маршалл колледжінен (1970); Ешива университетінен (1978); Адельфи университетінен (1980); Еврей одағы колледжінен (1984); және Бруклин колледжінен (1986). 1979 жылы Гросс Ұлттық дизайн академиясына қауымдасқан мүше болып сайланды және 1981 жылы толық академик атағын алды. 1984 жылы ол Джейкоб Лоуренс және Лукас Фосспен бірге Америка өнер және әдебиет академиясына қабылданды. Гросс 1991 жылдың мамыр айында Бет Израил ауруханасында қайтыс болды және Нью-Йорк штатының Куинс аймағындағы Маунт Ливан зиратына жерленді. 1991 жылдың күзінде Аллен Гинзберг Америка өнер және әдебиет академиясында Гроссқа арналған маңызды құрмет көрсетті, ол академияның басылымдарында жарияланды. 1994 жылы Forum Gallery, қазір Хайм Гросс мұралық құқығын өкілдік етеді, Гростың алпыс жылдық шығармашылығына арналған мемориалдық көрме өткізді.

In 1957, Gross published The Techniques of Wood Sculpture, an influential how to book with photographs of him at work by famed photographer Eliot Elisofon. In 1959, a survey of Gross's sculpture in wood, stone, and bronze was featured in the exhibit Four American Expressionists curated by Lloyd Goodrich at the Whitney Museum of American Art, with work by Abraham Rattner, Doris Caesar, and Karl Knaths. In 1963, Gross and his family moved from their longtime residence at 30 W. 105th Street to Greenwich Village, following the purchase of a four story historic townhouse and studio at 526 LaGuardia Place. The townhouse is now the Renee and Chaim Gross Foundation, winner of a 2015 Village Award from the Greenwich Village Society for Historic Preservation, and open to the public. In 1974, the Smithsonian American Art Museum held the exhibition, Chaim Gross: Sculpture and Drawings, organized by Janet A. Flint, Smithsonian Curator of Prints and Drawings. In 1976, a selection from Gross's important collection of historic African sculpture, formed since the late 1930s, was exhibited at the Worcester Art Museum in the show The Sculptor's Eye: The African Art Collection of Mr. and Mrs. Chaim Gross. In 1977, Gross had three retrospective exhibitions: at the Lowe Art Museum at the University of Miami, followed by the Montclair Art Museum; and the Jewish Museum (Manhattan). The Jewish Museum's exhibition catalog featured an important essay on Gross by art historian and modern American sculpture specialist Roberta K. Tarbell, Professor Emeritus at Rutgers University. Gross received multiple honorary doctorates in the 1970s and 80s: from Franklin and Marshall College (1970); Yeshiva University (1978); Adelphi University (1980); Hebrew Union College (1984); and Brooklyn College (1986). In 1979 Gross was elected into the National Academy of Design as an Associate member, and became a full Academician in 1981. In 1984, he was inducted into the American Academy of Arts and Letters, with Jacob Lawrence and Lukas Foss. Gross died at Beth Israel Hospital in May 1991 and was buried at Mount Lebanon Cemetery in Queens, New York. In the fall of 1991, Allen Ginsberg gave an important tribute to Gross at the American Academy of Arts and Letters, which is published in their Proceedings. In 1994, Forum Gallery, which now represents the Chaim Gross estate, held a memorial exhibition featuring a sixty year survey of Gross's work.

Оқыту

Гросс Нью-Йорктегі Educational Alliance және New School for Social Research, сондай-ақ Бруклин мұражайының өнер мектебінде, MoMA өнер мектебінде, Суретшілер лигасы мен New Art School-да (Гросс Александр Добкинмен, Рафаэль Сойермен және Мозес Сойермен бірге қысқа мерзімге басқарды) гравюра және мүсін жасау профессоры болды. Гросс Нью-Йорк суретшілер акциясы қауымдастығының және Заманауи суретшілер мен мүсіншілер федерациясының мүшесі болды. Ол Мүсіншілер гильдиясын құрған және оның алғашқы президенті болды.

Жеке өмір

1932 жылы Гросс Рене Нечинге үйленді (2005 жылы қайтыс болды) және олардың екі баласы болды: Иегуда мен Мими. Мими Гросс – Нью-Йорк қаласында тұратын суретші. Ол 1963 жылдан 1976 жылға дейін суретші Red Grooms-қа үйленген. 1991 жылы Гросс қайтыс болғанда, Аллен Гинзберг оның өміріне арналған естелік жазды, ол мынадай сөздермен аяқталды: "Енді ол [Гросс] көктегі ескі таныстары, Марк Шагал, Пабло Пикассо және Сойер ағайындарымен немесе олардың рухтары баратын синагогта шай ішуде".