Кіріспе

Дания ханшайымы (1789–1864)

Дания ханшайымы Луиза Шарлотта (Charlotte af Danmark; 30 қазан 1789 – 28 наурыз 1864) – Дания ханшайымы және Гессен-Кассель ханшайымы, Гессен-Кассель ханзадасы Вильгельмге тұрмысқа шыққан. Ханшайым Шарлотта өз заманындағы маңызды тұлға болды. Ол елдегі көрнекті әйелдердің бірі еді, ал 1839 жылы ағасы Кристиан VIII патша болғанда, таққа жақын тұрды. Ол 19 ғасырдың бірінші жартысында Даниядағы мұрагерлік дағдарысында елеулі рөл атқарды.

Ерте өмір

Принцесса Шарлотта 1789 жылғы 30 қазанда Дания монархиясының негізгі резиденциясы – Кристиансборг сарайында дүниеге келді. Ол Дания және Норвегияның мұрагерлік князі Фредерик пен Мекленбург-Швериннің София Фредерикасының қызы болды. Оның әкесі Дания және Норвегия королі Фредерик V-нің кіші ұлы, ал анасы Мекленбург герцогы Людвигтің қызы еді. Ол туған кезде оның екі үлкен бауырлары болды: князь Кристиан Фредерик (кейіннен 1814 жылы Норвегия королі болды және 1839 жылдан бастап Дания королі Кристиан VIII атанды) және принцесса Юлиана София. Кейіннен оның кіші інісі, князь Фредерик Фердинанд дүниеге келді. Принцесса Шарлотта туған кезде оның әйелі Кристиан VII Дания және Норвегияның монархы болды. Алайда корольдің психикалық ауруына байланысты, нақты билік оның туысы, мұрагер ханзада Фредерик (кейін король Фредерик VI) қолында болды. Шарлоттаның отбасы корольдің психикалық жағдайынан туған билік күресіне байланысты мұрагер ханзада Фредерикпен және оның отбасымен шиеленіскен қарым-қатынаста болды, бірақ уақыт өте келе король отбасының екі тармағы арасындағы қарым-қатынас жақсарды. Принцесса Шарлотта өмірінің алғашқы жылдарын Кристиансборг сарайының үлкен және сәнді барокко стиліндегі ғимаратында өткізді. Жазғы резиденция ретінде отбасы Копенгагеннің солтүстігіндегі Конгенс Лингбиде орналасқан, шағын Мёллеоен өзенінің жағасындағы Соргенфри сарайына ие болды. 1794 жыл жас ханшайым мен оның отбасы үшін маңызды оқиғаларға толы жыл болды. 1794 жылғы ақпанда өрт Кристиансборг сарайын қиратты, соның салдарынан отбасы Левезау сарайына көшуге мәжбүр болды. Бұл сарай Копенгагеннің орталық ауданындағы Фредериксстаденде орналасқан Амалиенборг сарайының кешенінің бір бөлігі болып табылады және рококо стилінде салынған. 1794 жылғы қарашада, ханшайым Шарлотта бес жасқа толғанда, денсаулығы нашар болған анасы 36 жасында қайтыс болды. Принцесса Шарлотта 1803 жылғы 22 мамырда Фредериксберг сарайының капелласында ағасы Кристиан Фредерик пен әпкесі Юлиана Софиямен бірге қабылданды.

Неке

1810 жылы 10 қарашада Амалиенборг сарайында Гессен-Кассель принці Вильгельмге тұрмысқа шықты. Оның күйеуі жастығынан бастап Дания қызметінде болды, ал отбасы Данияда тұрды. Жұбайлар бастапқыда Копенгагеннің орталық аймағындағы Санкт-Аннае алаңындағы «Принц Вильгельм сарайы» деп аталатын жерге қоныстанды. Кейін жұбайлар Амалиенборгтағы Брокдорф сарайына көшіп өтті. Олардың елдік резиденциясы ретінде Копенгагеннен солтүстікке қарай 10 шақырым жерде, Оресунд бұғазының жағасында орналасқан Шарлоттенлунд сарайы берілді.

Кейінгі өмірі

Принцесса Шарлотта дана, тәжірибелі және ұқыпты деп сипатталды, ол үй шаруашылығының қаржысын қатаң бақылауда ұстады. Ол өнер мен поэзияға қызығушылық танытты және өзін даниялық патриот сезінді. Шарлоттаның жарты туысы, Дания королі Фредерик VI-ның еркек мұрагері болмағандықтан, мұрагерлік дағдарысында белгілі бір рөл атқарды. Ол отбасысының тармағы таққа отыруы керек деген шешімді қолдады және осы себепті Шлезвиг-Гольштейн мәселесіне қарсы болды. 1839 жылы оның бауыры Кристиан VIII Дания тағына отырды, және оның билігі кезінде Шарлотта Копенгагендегі Дания корольдік сарайында маңызды лауазымға ие болды, өйткені оның бауыры оның отбасының желісі оның еркек желісі тоқталғаннан кейін таққа ие болуы керек деп ойлады. 1848 жылы оның бауыры қайтыс болды және оның баласыз ұлы, оның жүрегіне жақын немере інісі, Дания королі Фредерик VII таққа отырды. 1850 жылы Дания үкіметі Ресей империясының қысымына ұшырап, оның мұрагерлік құқығын тоқтатып, оның күйеу баласы Ольденбург герцогының пайдасына шешім қабылдады. Ольденбургтік Кристиан соңғы соғыс кезінде Данияға қарсы көзқарасын көрсеткен, және үкімет атынан геймерэд Ф. С. Данкварт одан, оның ұлынан және үлкен қызынан бас тартуды талап еткенде, оның екінші қызы мен күйеуінің пайдасына, ол былай деп жауап берді: "Бұл мүмкін емес: Дания халқы Данияға қарсы соғыс жариялаған және бізге жаулық танытқан үйден ханзаданы патша ретінде қабылдамайды". Ол өзінің шарты ретінде Ольденбург әулеті Гессен герцогтігін сатып алып, оны патшалық деп жариялауын талап етті, осылайша оның ұлы Фридрих "бір патшалықты екіншісімен ауыстыра алады". 1851 жылдың 18 шілдесінде Шарлоттаның талаптары орындалмайтынына және Ольденбургтік Кристианның талабына қолдау бар екеніне көндірілгеннен кейін, Шарлотта өзінің, ұлы Фредериктің және үлкен қызы Мари Луиза Шарлоттаның таққа деген құқықтарынан бас тартып, екінші қызы Луизаның пайдасына келісім берді, ол өз кезегінде оның күйеуі Кристианның пайдасына өз құқығынан бас тартты. Шарлотта 1864 жылы Кристиансборг сарайында қайтыс болды.