Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тропикалық Шығыс Африкадағы солтүстік-шығыс Танзаниядағы Усамбара таулары Шығыс Арка тауларының ең шығыс сілемдерін құрайды. Шамамен ұзындығы және ені жартысына жуық болатын бұл сілемдер Тана облысының Лушото ауданында орналасқан. Олар екі миллион жыл бұрын геологиялық жарылыстар мен көтерілулер нәтижесінде пайда болған және Прекамбрий метаморфты жыныстардан тұрады. Таулар екі кіші сілемге бөлінеді; Батыс Усамбаралары Шығыс Усамбараларынан биік, ал Шығыс Усамбаралары жағалауға жақын орналасқан және көбірек жауын алады. Таулар ұзақ жылдар бойы оқшауланған табиғи тропикалық жаңбыр ормандарымен жабылған және эндемизм орталығы болып табылады. Тарихи тұрғысынан банту, шамба және масаи тайпалары осы аймақта қоныстанған, бірақ XVIII ғасырда Мбега шамба патшалығын құрды. 1862 жылы билік үшін күрестен кейін патшалық ыдырады. Аймаққа неміс отаршылары қоныстанды, ол Германияның Шығыс Африкасы болып өзгерді, ал Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ұлыбританияның мандатына бағынған Танганьиканың бір бөлігіне айналды.
The Usambara Mountains of northeastern Tanzania in tropical East Africa, comprise the easternmost ranges of the Eastern Arc Mountains. The ranges of approximately long and about half that wide, are situated in the Lushoto District of the Tanga Region. They were formed nearly two million years ago by faulting and uplifting, and are composed of Precambrian metamorphic rocks. They are split into two sub ranges; the West Usambaras being higher than the East Usambaras, which are nearer the coast and receive more rainfall. The mountains are clad in virgin tropical rainforest which has been isolated for a long period and they are a centre of endemism. Historically they were inhabited by Bantu, Shambaa, and Maasai people but in the eighteenth century, a Shambaa kingdom was founded by Mbegha. The kingdom eventually fell apart after a succession struggle in 1862. German colonists settled in the area which was to become German East Africa, and after World War I it became part of the British mandated territory of Tanganyika.
География
Усамбаралар шамамен ұзын және ені шамамен 2 метрден 2 метрге дейін. Олар Кениядан Танзанияға дейін созылып жатқан Шығыс арка тауларының бір бөлігін құрайды. Бұл аймақ – әлемдегі биоәртүрліліктің ең жоғары деңгейде сақталатын орындарының бірі. Ең биік нүктесі – теңіз деңгейінен 2289 метр биіктіктегі Чамболо шыңы. Бұл тауларға батыстағы Лушото және шығыстағы Амани қалаларынан қол жеткізуге болады. Усамбаралар көбінесе екі тау тізбегіне бөлінеді: Батыс Усамбара таулары және Шығыс Усамбара таулары. Шығыс Усамбара жағалауға жақын орналасқан, көбірек жауын-шашын алады және Батыс Усамбарадан әлдеқайда кішідірек.
The Usambaras are approximately long and ranging from in width. They form part of the Eastern Arc Mountains, which stretch from Kenya through Tanzania. The range is one of the world's Biodiversity hotspots. The highest point being Chambolo peak at 2,289 meters above sea level. The range is accessible from the towns of Lushoto in the west, and Amani in the east. The Usambaras are commonly split into two sub ranges, the West Usambara Mountains and the East Usambara Mountains. The East Usambara are closer to the coast, receive more rainfall, and are significantly smaller than the West Usambara.
Геология
Тау тізбегі шамамен екі миллион жыл бұрын қалыптасқан. Мұздықтардың болмауы және салыстырмалы тұрақты климаттың нәтижесінде жаңбырлы орман ұзақ мерзімді және ерекше эволюциядан өтті, осының ішінде эндемиктердің көп саны мен ежелгі бұлтты жаңбырлы орман пайда болды. Батыс және Шығыс Усамбаралар – қышқыл гнейстер, пироксендер және амфиболдардан тұратын прекамбрий метаморфты геологиялық құрылымдардың ірі аумақтары. Бұл таулар жарылыстар мен көтерілулер арқылы қалыптасты, көптеген су алаптарын құрайтын су желісін жасады, ол солтүстік-шығыс Танзания халқының көп бөлігін сумен қамтамасыз етеді.
The mountain range was formed nearly two million years ago. Due to a lack of glaciations and a relatively consistent climate, the rainforest has gone through a long term and unique evolution resulting in an impressive amount of endemism and an old growth cloud rainforests. The West and East Usambaras are large ranges of Precambrian metamorphic geologic formations of acid gneisses, pyroxenes, and amphiboles. These mountains were formed by faulting and uplifting creating the drainage system of troughs that form many watersheds, which provide water to a majority of the population of northeast Tanzania.
Экология
Усамбара таулары Шығыс Африкадағы ерекше аймақтардың бірі болып есептеледі, олардың табиғи аймақтары әлі де тропикалық ормандармен жабылған. Әйтпесе, континенттік деңгейде мұндай ормандар негізінен Батыс Африкада ғана кездеседі. Бұл аймақ экологиялық тұрғыдан зор маңызға ие және биологиялық әртүрліліктің орталығы саналады. Таулардың барлық бөлігінде көптеген қорғалатын аймақтар бар, оларды Танзания үкіметі, қатысты үкіметтік емес ұйымдар, зерттеу топтары және Норвегия сияқты донор елдер кеңейтіп, дамытуға үлес қосуда. Усамбара ормандарына тән бірнеше түрлер бар, олардың ішінде Усамбара бүркітқұйрығы (Bubo vosseleri), Усамбара акалаты (Sheppardia montana), Усамбара тоқымашысы (Ploceus nicolli), Африка фиалкасы (Saintpaulia ionantha) және Calodendrum eickii ағаш түрі бар.
The Usambara Mountains are fairly unusual in East Africa with their natural regions still covered in tropical forests, which otherwise continentally remain primarily in Western Africa. Considered tremendously significant ecologically and a Biodiversity hotspot. There are many protected zones throughout the range, which are being expanded and contributed to by the Tanzanian government, associated NGO's and research teams, and donor countries such as Norway. Several species are endemic to the Usambara forests, including the Usambara eagle owl (Bubo vosseleri), the Usambara akalat (Sheppardia montana), the Usambara weaver (Ploceus nicolli), the African violet (Saintpaulia ionantha), the tree species Calodendrum eickii.
Адамзат тарихы
Тарихи тұрғыдан алғанда, Усамбара таулары банту, шамба және масай халықтарының мекені болған. Бұл халықтар егіншілікпен және мал шаруашылығымен айналысқан. 18 ғасырдың бірінші жартысында Мбега Вуга негізінде Шамбаа патшалығын құрды. Оның немересі Киняси Муанга Ике патшалыққа берік саяси және әскери құрылым сыйлады. Киняшидің ұлы Кимвери е Ньиимбайдың тұсында патшалық батыс және шығыс Усамбараны, жағалауды және оңтүстікке қарай Пангани өзені аңғарын қамтыды. 1862 жылы Кимвери қайтыс болғаннан кейін патшалық мұрагерлік талас салдарынан ыдырады. 19 ғасырдың соңында, Германияның Шығыс Африкасындағы Усамбара округіне неміс отаршылдары келді. Олармен бірге ағаш, кофе, шай және хинин сияқты ақшалай дақылдар әкелді, сондай-ақ орманды суды сақтау немесе ағаш өңдеу үшін резерваттар ретінде белгіледі. Олар дәстүрлі сенімдерге қайшы келетін көптеген жаңа батыстық идеяларды да әкелді, мысалы, орманмен үйлесімде өмір сүруге қарсы орманды "жабайы дала" ретінде қарастыру. Отаршылдықтың нәтижесінде орманға қатысты қоғамдық көзқарас өзгерді және дәстүрлі егіншілік хинин, қарағай, банан, жүгері, шай және кофе сияқты ақшалай дақылдарды өсіруге ауысты. 1882 жылы Германияның Шығыс Африкасындағы Усамбара округінің губернаторы Адалберт Эмиль Вальтер Редлифф ле Таннекс фон Сент-Пол Илайр (барон Вальтер деп танылған) тұқымдар мен өсімдіктерді жинап, Берлин Корольдік ботаникалық бағының директоры Герман Вендландқа жіберді. Вендланд өсімдіктерді өсіріп, оларды жаңа туысқа жататын жаңа түр деп таныды – Saintpaulia ionantha, ағылшын тілінде африкалық фиолетка деп аталады. Туыс атауында Сент-Паулиа фон Сент-Пол Илайрді еске алады, ал түр атауы "фиолетовый" (гр. ion) гүл (гр. anthos) дегенді білдіреді. Өздерінің туған Усамбара тауларының бұлтты ормандарында бұл өсімдіктердің жойылу қаупі бар. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Танганьика Британдық мандаттық аумағының бір бөлігіне айналды. Британдық әкімшілік орманды пайдалануды жалғастырды. Көптеген тұрғындар өмірлену үшін орманға, дәрілік өсімдіктерге, егістік жерге және отынға тәуелді. Батыс және Шығыс Усамбараның бастапқы орман жамылғысының 70%-ы жойылды. 1950 жылдардан бастап шетелдік компаниялардың ірі ауқымды орман кесуі экожүйеге елеулі зиян келтірді. Тангадағы ағаш кесу зауыты Шығыс Усамбара ағаштарын өңдеді, ал 1970 жылдары фин қаржысымен оның өндірісі артты. Жер мен орманның нашарлауы маңызды мәселе болып қала береді. Дамыған туристік аймақтардан тыс жаңа тәжірибелер іздейтін келушілерді тартатын көптеген орындар бар. Оларға сауда қаласы Лушото (неміс отаршылдық дәуірінде Вильгельмсталь), бұрынғы танымал неміс курорты Амани табиғи қорығы және фермасы, сондай-ақ Шығыс Усамбараның таза тропикалық орманның соңғы мысалы саналатын Мазумбай университетінің орман жатады.
Historically the Usambara Mountains have been inhabited by the Bantu, Shambaa, and Maasai people who were a mix of agriculturalists and pastoralists. A Shambaa kingdom based on Vugu was founded by Mbegha in the first half of the 18th century. His grandson Kinyashi Muanga Ike gave the kingdom a stronger political and military structure. Under Kinyashi's son Kimweri ye Nyumbai the kingdom grew to cover both the west and east Usambaras, extending down to the coast and into the Pangani River valley to the south. After Kimweri died in 1862 the kingdom fell apart in a succession struggle. In the late 19th century when within the Usambara District of German East Africa, German colonialists came into the area bringing with them a mix of cash crops like lumber trees, coffee, tea, and quinine, and also designated forests as reserves for either water conservation or timber use. They also brought many new Western concepts, which often were diametrically opposed to traditional beliefs, such as coexistence with the forest versus forest as a "separate wilderness". The result of colonialism was a massive change in the way forests were perceived in the community, and conversion of traditional agriculture to cultivating cash crops such as quinine, pine trees, bananas, maize, tea, and coffee. In 1882 Adalbert Emil Walter Redliffe le Tanneux von St. Paul Ilaire (known as Baron Walter), the Governor of the Usambara District of German East Africa, collected seed and plants of a small herb which were sent to Hermann Wendland, Director of the Berlin Royal Botanic Garden. Wendland cultivated the plants and recognized them as representing a new species in a new genus, Saintpaulia ionantha, with the English common name African violet. In the generic name. Saintpaulia he recognized von St. Paul Ilaire; the specific name he assigned means violet (Gr. ion) flower (Gr. anthos). In their native Usambara Mountains cloudforests, the plants are threatened with extinction. Following World War I, it became part of the British mandate territory of Tanganyika. The British administration continued to reserve and exploit forests. Most of the inhabitants are subsistence farmers who rely heavily on the forests around them for timber, medicinal plants, clearing for agriculture, and fuelwood. 70% of the original forest cover of the West and East Usambaras has been lost. Its ecosystems were significantly disrupted by foreign controlled logging companies that carried out large scale deforestation from the 1950s onwards. A sawmill at Tanga processed East Usambara timber, and its output was increased in the 1970s with Finnish development funding. Major land and forest degradation remains a pressing issue. There are still many places that attract visitors looking for experiences beyond developed tourist resorts. These include the trade town of Lushoto (German colonial era Wilhelmsthal), the once popular German resort Amani Nature Reserve and farm, and the Mazumbai University Forest, which is considered the last example of pristine tropical forest in the East Usambaras.