Кіріспе

Лига Венета Республика (Лига Венета Республика, Венеция Республикасы Лигасы, LVR) – Италияның Венето аймағындағы венециялық саяси партия. Партия жеңіл сепаратистік ұстанымды сақтайды және Венетоның өзін-өзі басқаруын жақтап үгіт жүргізеді. Партияның негізін қалаушысы және ұзақ жылдар бойы басшысы – Фабрицио Коменчини. LVR 1998 жылы Венетодағы Lega Nord-тың «ұлттық бөлімшесі» Liga Veneta (LV) партиясынан бөлініп шықты. Алғашында Лига Венета Республика деп аталған партия, 2000 жылы Future Veneto партиясымен біріккеннен кейін Veneti d'Europa, ал 2001 жылы Fronte Marco Polo партиясымен біріккеннен кейін Лига Фронте Венето деп атауын өзгертті. 2007 жылы партия қайтадан бастапқы атауын алды. 2000 жылы партия құрамында сегіз облыстық кеңес мүшесі, үш депутат және төрт сенатор болды (барлығы LV партиясынан шығып кеткендер).

Құрылтай және алғашқы жылдары

1998 жылдың қыркүйегінде Умберто Боссимен болған бірнеше қақтығыстардан кейін, 1994 жылдан бері Лига Венетаның (LV) ұлттық хатшысы Фабрицио Коменчини партияны аймақтық партиялардың федерациясы – Лига Нордтан (LN) шығаруға тырысты. Бұл қадамға Боссидің жақтастары қарсылық көрсетті, нәтижесінде ол партиядан қуылды және ЛВ төрағасы ретінде оның орнына Джан Паоло Гоббо тағайындалды. Кейіннен, Венето облыстық кеңесіндегі LV–LN тобының сегіз мүшесінің жетісі (Фабрицио Коменчини, Этторе Беггиато, Алессио Моросин, Мариаangelo Фоджиато, Альберто Пойре, Микеле Мунаретто және Франко Роккон) партиядан шығып, бастапқыда LV-нің заңды жалғасы және заңды мұрагері болуы тиіс Liga Veneta Repubblica (LVR) партиясын құрды. Тағы бір кеңесші, Солтүстік-Шығыс одағының Адриано Бертасо, бұрын LN-ден шығып, біраз уақытқа партияға қосылды. Коменчинидің ізбасарлары LV-нің көбірек венетистік және сепаратистік қанатын құрады, ал LN-де қалғандары негізінен фискалдық федералистер мен падандықтар болды. Бұрынғылары президент Жанкарло Галанды қолдап, Венетодағы оңшыл «Еркіндіктер полюсімен» одақтасуға мүдделі болды, осымен байланысты Коменчини 1999 жылдың тамызында келісімге келді. Сайланғандар арасындағы жарылысқа қарамастан, LV сайлаушыларының көп бөлігі Гоббо мен Боссиге адал болды. 1999 жылғы Еуропалық парламент сайлауында LVR Венетода 3,5% дауыс алды: жаңа партия үшін жақсы нәтиже, бірақ LV-нің алған 10,7% -ынан әлдеқайда аз және күтілгеннен кем. Дегенмен, LVR-де бірнеше жергілікті бекіністер болды: Сан-Бонифацио (1998 жылы LV-нің 7,0% -ына қарағанда 20,9%), Скио (1999 жылы 11,1% -ына қарағанда 11,8%), Арколе (1999 жылы 6,0% -ына қарағанда 44,1%), Камисано Висентино (1999 жылы 5,9% -ына қарағанда 21,6%), Креаццо (1999 жылы 14,7% -ына қарағанда 15,5%), Чиуппано (1999 жылы 34,8% және мэр болып сайланды), Монтичелло Конте Отто (1999 жылы 7,2% -ына қарағанда 14,6%), Резана (1999 жылы 7,8% -ына қарағанда 24,6%), Спресяно (1999 жылы 9,1% -ына қарағанда 62,2% және мэр болып сайланды) және Торри ди Квартесоло (1999 жылы 15,8%). 2000 жылғы облыстық сайлауда LV, LVR-ді алып тастаған «Еркіндіктер полюсімен» одақ құрды. Партия атауын Veneti d'Europa (Еуропалық венециялықтар) деп өзгертті, ол 2,4% (қажетті шектен 0,6% кем) дауыс алды, себебі тағы бір венетистік партия, Fronte Marco Polo (1,2%) және LV-нің сайлауда жақсаруы (12,0%) байқалды. Veneti d'Europa атауы LVR, LN-ден бөлінген топтардың федерациясы – Autonomists for Europe мүшесі Future Veneto-мен біріккен кезде таңдалды.

Лига Фронте Венето және бөлініп

2001 жылы партия, сол кезде венетист тарихшы Беггиато басқарған, Фронте Марко Поломен бірігіп, жаңа Лига Фронте Венето партиясын құрды. Джорджио Видо ұлттық хатшы, ал Коменчини ұлттық президент болып сайланды. 2001 жылғы жалпы сайлауда Италияның ұлттық біртүтастығына қарсы шыққандықтан түрмеде отырған сепаратист белсенді Бепин Сегато партияның Сенатқа үміткері болды. Венетода 5,6%-дан астам дауыс жинағанына қарамастан (көбінесе Сильвио Берлусконидің Forza Italia партиясымен одақтасқаннан кейін LN-нің наразы дауыс берушілері) және бірнеше бір мандатты округтерде 10%-дан астам дауыс алғанына қарамастан, партия Италия Парламентіне ешбір өкілді сайлай алмады. 2003 жылы Беггиато партия институттарда өкілдігі жоқ және халық қолдауы төмендеп бара жатқан кезде Видоның орнын ұлттық хатшы ретінде басты. 2004 жылы Беггиато партияны Солтүстік-Шығыс жобасына (PNE) қатыстыруға тырысты, тіпті PNE жетекшісі Джорджио Панто LFV мүшелерінің партия ретінде емес, жеке тұлғалар ретінде қосылуын қалағанмен. Коменчини бұл идеяны қабылдамады, себебі бұл партияның өзіндік ерекшелігінен бас тартуды білдіретін еді. Ылғалды съезден кейін Беггиато, Фоггиато және Мунаретто басқаратын топ PNE-ге өтті, ал Коменчини ұлттық хатшы, ал Моросин ұлттық президент болып сайланды. Осы кезеңде партия кейде жергілікті сайлауларда LV-ден жақсы нәтижелер көрсетті. Мысалы, 2002 жылы Цитаделлада (5,5%-дан 14,9%-ға дейін) және 2004 жылы Сан-Бонифасиода (4,7%-дан 17,8%-ға дейін) осындай жағдай болды: екі жағдайда да LFV кандидаттары, тиісінше Массимо Битончи және Сильвано Поло, екінші турда қала әкімі болып сайланды. LV партиясына қайта оралған Битончи 2007 жылы қайта сайланды, ал Поло қайта сайлануға түспеді және LFV жеңілген орталық-солшыл кандидатты қолдады.

Төмендеу және бөліну

2005 жылғы аймақтық сайлауда партия орталық-солшыл үміткер, президенттікке талапкер Массимо Каррароны қолдады, ол дауыстардың бар болғаны 1,2%-ын ғана жинады, ал PNE 5,4% (Тревизо провинциясында 16,1%) алып, тағы да аймақтық кеңеске кіре алмады. 2006 жылғы жалпы сайлауда Коменчини Романо Проди басқаратын «Одақ» коалициясымен одақ құрды, бірақ сайлаушылар бұл идеяны қабылдамағандай болды, нәтижесінде партия 0,7%-да тоқталды. 2007 жылғы Виченца провинциялық сайлауында LFV Джорджо Карольоны қолдады, оған орталық-сол және орталық-оң партиялары да қолдау көрсетті: ЕХП үшін «Венето», «Италияның құндылықтары», UDEUR, Христиандық демократия. Карольо 9,9% дауыс алды, ал LFV – 1,6%, PNE – 2,3%, ал LV – 19,0% (оның үміткері Аттилио Шнек президент болып сайланды). Сайлаудан кейін партия өзінің бастапқы атауына – «Лига Венета Республика» деп қайта аталды және 2008 жылғы жалпы сайлауға осы атпен қатысты. 2008 жылдың қазан айында LVR «Солтүстік-Шығыс жобасы» (PNE) және «Венеция келісімі» (IV) ұйымдарымен келесі муниципалдық, провинциялық және аймақтық сайлаулар үшін коалициялық келісімге қол қойды, «Еуропадағы Шотландиядан Каталонияға дейін, Уэльстен Бретаньге дейін федералистік, автономиялық және тәуелсіздікші партиялар өз аймақтарына жауапты және халықтың қолдауы артып келе жатқан жерлерде, венециялықтарға тиісті өкілдік беру мақсатында». Алайда, 2009 жылғы провинциялық және муниципалдық сайлауда LVR Христиандық және Орталық Демократтар одағының (UDC) үміткерлерін қолдады және Падуа провинциясында ең жақсы нәтижеге (1,6%) қол жеткізді. 2010 жылғы аймақтық сайлауда, басқа венетистік партиялармен бірігіп «Венето еркіндігі» (VL) құрғаннан кейін, партия ақыры «Солтүстік-Шығыс одағы» (UNE) туы астында Антонио Де Полиді (UDC) президенттікке қолдау көрсетуге шешім қабылдады, бұл шешімге UNE, PNE және IV да қолдау білдірді. Бұл шешім партия ішінде екіге бөлінуге әкелді: тәуелсіздікке бағытталған қанат, Сильвано Поло басшылығымен, жаңа «Венеция партиясына» (PdV) қосылды, ал солшыл фракцияның азшылық бөлігі, Бортолино Сарторе мен Джорджио Видо басшылығымен, орталық-сол үміткер Джузеппе Бортолуссині қолдап, «Лига Венето Автономо» (LVA) атты жаңа партия құрды. Сайлауда тізім 1,5% дауыс жинады, Тревизо және Беллуно провинцияларында 1,9% және 1,8% көрсетті, ал Марианжело Фоггиато (PNE) кеңеске сайланды. LVR-дің бекіністерінің бірі болған Виченца провинциясында ғана тізімін ұсына алған LVA онда 1,1% дауыс жинады, бұл 2005 жылы LVR алған дауыстардың (1,6%) үлкен бөлігін құрады. 2013 жылғы жалпы сайлауда LVR аймақтық деңгейде 0,7% дауыс алды, ал өзінің бекінісі саналатын Виченцада 1,2% дауыс жинады.

Тәуелсіздік Біз Венето

2013 жылдың шілдесінде LVR Венетоның тәуелсіздігі туралы референдум өткізу үшін құрылған, партиялық бағыты жоқ комитетке қосылды (Венетолық национализм#Жаңа дамулар тармағын қараңыз), сондай-ақ Стефано Вальдегамбери (референдум туралы 342/2013 заң жобасын ұсынған аймақтық кеңесші), Венето тәуелсіздігі (IV, науқанды жоспарлаған партия), Венето штаты (VS), Raixe Venete, Veneto First, басқа венетолық топтар мен жеке тұлғалар да қатысты. 2014 жылдың наурызында партия, VS, Тәуелсіз венетолықтар (VI) және Вальдегамберидің Халықтық болашағы (FP) сияқты венетолық және сепаратистік партиялардың құрылтайшы мүшесі болып табылатын, құрылымдырақ федерация – Біріккен тәуелсіз Венетоға (United for Independent Veneto) қосылды. 2014 жылдың шілдесінде коалиция, Солтүстік-Шығыс жобасы және Чиавегатоның Тәуелсіздік үшін (Chiavegato for Independence) партияларының қосылуынан кейін «Біз – тәуелсіз Венето» (NVI) болып қайта құрылды. Чиавегато және оның тобы одақтан шығып, Алессио Моросиннің IV партиясымен біріккеннен кейін, NVI-дің қалған партиялары 2015 жылғы аймақтық сайлауға «Independence We Veneto» (INV) деген бірлескен тізімді құрды, бұл 2010 жылғы Солтүстік-Шығыс одағының (North East Union) жаңа басылымы болды, бірақ сепаратистік платформамен және Венетоның қазіргі президенті, LV–LN партиясының үміткері Лука Заиаға қолдау көрсетті. Сайлауда тізім 2,7% дауыс алды (IV-тен 0,2% артық), ал VS-тен Антонио Гуадагни Виченца провинциялық сайлау округінен аймақтық кеңесші болып сайланды. 2017 жылдың мамырында Коменчини және басқа да INV жетекшілері қысқа мерзімге либералды және федералистік бағыттағы Ұлы Солтүстік (GN) партиясының мүшелері болды. 2018 жылы Коменчини хатшы лауазымынан кетіп, оның орнына Джанлуиджи Сетте президент болды. 2019 жылғы жергілікті сайлауда LVR Сан-Бонифасио, Неграр және Арциньянода өз тізімдерімен қатысты.

Венета лигасына оралды

2020 жылғы аймақтық сайлауда партия 1998 жылғы бөліністен кейін алғаш рет ЛВ-мен одақ құрды. Сайлауда ЛВ үш тізімді қолдады: өзінің тізімі, Лука Заяның жеке тізімі және "Венеция автономиясы тізімі". Осы тізімнің логотипі LVR логотипінен еңбектеп өзгертілген, атап айтқанда "Лига" деген орнына "Тізім" деп жазылған, сондай-ақ төменгі бөлігінде LVR аббревиатурасымен бірге "Автономия" деген баннер орналасқан. LVR дауыс берушілердің 2,4%-ын алып, Томас Пичининиді Аймақтық Кеңеске сайлады.

Халықтың қолдауы

1999 жылдан бері Венето аймағында Сенатқа өткізілген аймақтық және жалпы сайлауларда партияның нәтижелері төмендегі кестеде көрсетілген. 1999 Еуропалық2000 аймақтық2001 жалпы2004 Еуропалық2005 аймақтық2006 жалпы2008 жалпы2009 Еуропалық2010 аймақтық2013 жалпы2014 Еуропалық2015 аймақтық2018 жалпы3.53.62.40.61.20.61.7–1.5%0.7–––

Венето аймақтық кеңесі

Сайлау жылы Дауыс саны % Орындықтар+/–200056,4482.46–200527,5241.19–201034,697 1.55–201549,929 2.70–202048,932 2.38

Италия Парламенті

Депутаттар ПалатасыСайлау жылыДауыс саны%Орын саны+/–Лидер200174,3530.20–Этторе Беггиато200621,9990.06–Фабрицио Коменчини200831,3530.09–Фабрицио Коменчини201315,8380.05–Фабрицио Коменчини Республика СенатыСайлау жылыДауыс саны%Орын саны+/–Лидер2001138,1340.41–Этторе Беггиато200623,2140.07–Фабрицио Коменчини200847,6470.15–Фабрицио Коменчини201320,3610.07–Фабрицио Коменчини

Еуропалық Парламент

Сайлау жылыДауыс саны%Орын+/–Лидер1999117,979 (ҰСБ – ФГ)0,38 (ҰСБ – ФГ)–Фабрицио Коменчини2004159,098 (ЛАЛ – ПСД'АЗ – ҰСБ)0,49 (ЛАЛ – ПСД'АЗ – ҰСБ)–Этторе Беггиато