Кіріспе

1965 жылғы оқиға және ядролық материалдардың жоғалуына қатысты тергеу
МАЗМҰНСІЗ
Аполлон ісі немесе NUMEC ісі – 1965 жылы Пенсильвания штатының Питтсбург маңындағы Аполлон және Паркс қалашығында орналасқан NUMEC деген АҚШ компаниясы жоғары тотыққан уранды жоғалтқаны үшін тергеуге алынды, және оның Израильдің ядролық қарулар бағдарламасына берілгені күдіктелді.

Тарих

1965 жылдан 1980 жылға дейін Федералдық тергеу бюросы (ФБР) ядролық материалдар мен жабдықтар корпорациясының (NUMEC) президенті Залман Шапироны жоғары байытылған уранның жоғалуына байланысты тергеді. Шапиро ұзақ жылдар бойы сионист болған, Израильдегі жоғары лауазымды мемлекеттік шенеуніктермен іскерлік байланыстары мен мүдделері болды, соның ішінде Израиль үшін ядролық қуатты генераторлар салуға келісімшарт жасасқан. Атом энергиясы жөніндегі комиссия, Орталық барлау агенттігі (ЦРУ), басқа да мемлекеттік органдар мен журналистер де осыған ұқсас тергеулер жүргізді, бірақ ешқандай айып тағылмады. 2010 жылдың мамыр айында жарияланған Бас есептік палатаның тергеу туралы зерттеуінде: «Егер олар осыны қаласа, осы үш агенттіктің уақтылы және бірлескен күш-жігері NUMEC-тің жоғалу мәселесін шешуге көмектесер еді және мүмкін шешер еді» делінген. 1976 жылдың ақпанында ЦРУ Ядролық реттеу комиссиясының (NRC) жоғары лауазымды қызметкерлерін хабардар етіп, жоғалған жоғары байытылған уран Израильге кеткеніне сендірді. NRC Ақ үйге хабарлады, нәтижесінде президенттікке үміткер Картер тергеу туралы хабардар болды. Картер Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісінен бағалау сұрады, оның қызметкерлері «ЦРУ ұсынған дәлелдер сенімді, бірақ толық емес» деген қорытындыға келді. Кейбіреулер Израильдің NUMEC-тен жоғары байытылған уран алғанына сенімді, әсіресе кейіннен Израиль тыңшысы екені анықталған және Джонатан Поллард ісіне қатысқан Рафи Эйтанның сапары ескерілген. 1986 жылдың маусым айында талдаушы Энтони Кордесман United Press International агенттігіне: «Эйтанның [Аполлон зауытына] баруының ядролық материалдан басқа ешқандай себебі болуы мүмкін емес» деді. Ол сондай-ақ Шапироның Израильдің жоғары лауазымды шенеуніктерімен үйінде өткізген кездесулерінің Израильдегі су қорын қорғаумен байланысты екенін, ал емес ядролық материал немесе ақпаратты бұрумен байланысты емес екенін жазды. Кейінірек АҚШ Энергетика министрлігінің деректері NUMEC-тің барлық АҚШ коммерциялық объектілері арасында ең көп жоғалған жоғары байытылған уранға ие екенін көрсетті, 1968 жылға дейін және одан кейін де жоғалған қорлар тіркелді. 2009 жылдың тамызында Залман Шапироның адвокатының өтініші бойынша сенатор Арлен Спектер Ядролық реттеу комиссиясынан (NRC) оны кез келген күдіктен тазалауды сұрады. NRC бас тартты, былай деді: «NRC ядролық материалдарды бұруға нақты дәлел келтіретін ешқандай құжат таппады. Алайда, Комиссияның бұрынғы мәлімдемелеріне сәйкес, NRC-де ядролық материалды сайттан алып тастамағанына, сондай-ақ сайтты жабу кезінде бұрын есептелмеген барлық материал есепке алынғанына толық сенімді болуға мүмкіндік беретін ақпарат жоқ». 2014 жылы тергеу туралы қосымша құжаттар құпиясы алынды, бірақ олар әлі де көп бөлігі өңделген. АҚШ Армиясының Инженерлік корпусы NUMEC қалдықтарын сақтау орнындағы ластанған жерлерді тазалауды қадағалап отыр. Жоба 2015 жылы аяқталуы тиіс еді, бірақ ластанудың күрт артуына байланысты жеті жылға кешіктірілді. Қазба жұмыстары 2021 жылы басталады деп жоспарланған, жобаны аяқтауға 10 жылға дейін уақыт керек.

Танымал мәдениетте

Доминик ЛаПьер және Ларри Коллинз бұл оқиғаны "Бесінші атты" кітабында Израильдің ядролық қарулануы мен Ливияға жоспарланған, бірақ тоқтатылған ядролық шабуылының кең және толыққанды тарихының бір бөлігі ретінде сипаттады. Фильмде ЦРУ деректеріне сәйкес, уранның кем дегенде жартысы Израильге жеткені айтылады. "Барлық қорқыныштың қорытындысы" фильмінде Джек Райан Балтимордағы ядролық бомбаның плутонийінің 1968 жылы Саванна өзенінен алынғанын анықтағаннан кейін, Спиннекерден смартфон арқылы плутонийдің қайда барып тоқтағанын сұрайды. Бұл "Аполлон ісіне" жасалған ойдан шығарылған сілтеме. Фильмде плутоний бомбасын тасымалдап бара жатқан Израильдің А-4 ұшағы атып түсіріледі, бомбасы кейін металл жинаушылар табады, ал плутонийі неонацистерге (кітапта палестиналық террористерге) сатылады.