Кіріспе
1965 жылғы оқиға және ядролық материалдардың жоғалуына қатысты тергеу
МАЗМҰНСІЗ
Аполлон ісі немесе NUMEC ісі – 1965 жылы Пенсильвания штатының Питтсбург маңындағы Аполлон және Паркс қалашығында орналасқан NUMEC деген АҚШ компаниясы жоғары тотыққан уранды жоғалтқаны үшін тергеуге алынды, және оның Израильдің ядролық қарулар бағдарламасына берілгені күдіктелді.
NOTOC
The Apollo affair or NUMEC affair was a 1965 incident in which a US company, NUMEC, in the Pittsburgh suburbs of Apollo and Parks Township, Pennsylvania was investigated for losing of highly enriched uranium, with suspicions that it had gone to Israel's nuclear weapons program.
Тарих
1965 жылдан 1980 жылға дейін Федералдық тергеу бюросы (ФБР) ядролық материалдар мен жабдықтар корпорациясының (NUMEC) президенті Залман Шапироны жоғары байытылған уранның жоғалуына байланысты тергеді. Шапиро ұзақ жылдар бойы сионист болған, Израильдегі жоғары лауазымды мемлекеттік шенеуніктермен іскерлік байланыстары мен мүдделері болды, соның ішінде Израиль үшін ядролық қуатты генераторлар салуға келісімшарт жасасқан. Атом энергиясы жөніндегі комиссия, Орталық барлау агенттігі (ЦРУ), басқа да мемлекеттік органдар мен журналистер де осыған ұқсас тергеулер жүргізді, бірақ ешқандай айып тағылмады. 2010 жылдың мамыр айында жарияланған Бас есептік палатаның тергеу туралы зерттеуінде: «Егер олар осыны қаласа, осы үш агенттіктің уақтылы және бірлескен күш-жігері NUMEC-тің жоғалу мәселесін шешуге көмектесер еді және мүмкін шешер еді» делінген. 1976 жылдың ақпанында ЦРУ Ядролық реттеу комиссиясының (NRC) жоғары лауазымды қызметкерлерін хабардар етіп, жоғалған жоғары байытылған уран Израильге кеткеніне сендірді. NRC Ақ үйге хабарлады, нәтижесінде президенттікке үміткер Картер тергеу туралы хабардар болды. Картер Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісінен бағалау сұрады, оның қызметкерлері «ЦРУ ұсынған дәлелдер сенімді, бірақ толық емес» деген қорытындыға келді. Кейбіреулер Израильдің NUMEC-тен жоғары байытылған уран алғанына сенімді, әсіресе кейіннен Израиль тыңшысы екені анықталған және Джонатан Поллард ісіне қатысқан Рафи Эйтанның сапары ескерілген. 1986 жылдың маусым айында талдаушы Энтони Кордесман United Press International агенттігіне: «Эйтанның [Аполлон зауытына] баруының ядролық материалдан басқа ешқандай себебі болуы мүмкін емес» деді. Ол сондай-ақ Шапироның Израильдің жоғары лауазымды шенеуніктерімен үйінде өткізген кездесулерінің Израильдегі су қорын қорғаумен байланысты екенін, ал емес ядролық материал немесе ақпаратты бұрумен байланысты емес екенін жазды. Кейінірек АҚШ Энергетика министрлігінің деректері NUMEC-тің барлық АҚШ коммерциялық объектілері арасында ең көп жоғалған жоғары байытылған уранға ие екенін көрсетті, 1968 жылға дейін және одан кейін де жоғалған қорлар тіркелді. 2009 жылдың тамызында Залман Шапироның адвокатының өтініші бойынша сенатор Арлен Спектер Ядролық реттеу комиссиясынан (NRC) оны кез келген күдіктен тазалауды сұрады. NRC бас тартты, былай деді: «NRC ядролық материалдарды бұруға нақты дәлел келтіретін ешқандай құжат таппады. Алайда, Комиссияның бұрынғы мәлімдемелеріне сәйкес, NRC-де ядролық материалды сайттан алып тастамағанына, сондай-ақ сайтты жабу кезінде бұрын есептелмеген барлық материал есепке алынғанына толық сенімді болуға мүмкіндік беретін ақпарат жоқ». 2014 жылы тергеу туралы қосымша құжаттар құпиясы алынды, бірақ олар әлі де көп бөлігі өңделген. АҚШ Армиясының Инженерлік корпусы NUMEC қалдықтарын сақтау орнындағы ластанған жерлерді тазалауды қадағалап отыр. Жоба 2015 жылы аяқталуы тиіс еді, бірақ ластанудың күрт артуына байланысты жеті жылға кешіктірілді. Қазба жұмыстары 2021 жылы басталады деп жоспарланған, жобаны аяқтауға 10 жылға дейін уақыт керек.
There is no conceivable reason for Eitan to have gone [to the Apollo plant] but for the nuclear material.” He also wrote that Shapiro's meetings with senior Israeli officials in his home were related to protecting the water supply in Israel rather than any diversion of nuclear material or information. Later U. S. Department of Energy records show that NUMEC had the largest highly enriched uranium inventory loss of all U. S. commercial sites, with a inventory loss before 1968, and thereafter. At the prompting of Zalman Shapiro's lawyer, senator Arlen Specter asked the Nuclear Regulatory Commission (NRC) to clear him of any suspicion of diversion in August 2009. The NRC refused, stating:
NRC found no documents that provided specific evidence that the diversion of nuclear materials occurred. However, consistent with previous Commission statements, NRC does not have information that would allow it to unequivocally conclude that nuclear material was not diverted from the site, nor that all previously unaccounted for material was accounted for during the decommissioning of the site. In 2014, further documents about the investigation were declassified, though still heavily redacted. The U. S. Army Corps of Engineers is overseeing a cleanup of contaminated land at the site of NUMEC's waste disposal. The project was scheduled to be completed in 2015, but the discovery of a substantially larger amount of contamination resulted in a seven year delay. Excavation is now scheduled to begin in 2021, with an estimated project time of 10 years.
Танымал мәдениетте
Доминик ЛаПьер және Ларри Коллинз бұл оқиғаны "Бесінші атты" кітабында Израильдің ядролық қарулануы мен Ливияға жоспарланған, бірақ тоқтатылған ядролық шабуылының кең және толыққанды тарихының бір бөлігі ретінде сипаттады. Фильмде ЦРУ деректеріне сәйкес, уранның кем дегенде жартысы Израильге жеткені айтылады. "Барлық қорқыныштың қорытындысы" фильмінде Джек Райан Балтимордағы ядролық бомбаның плутонийінің 1968 жылы Саванна өзенінен алынғанын анықтағаннан кейін, Спиннекерден смартфон арқылы плутонийдің қайда барып тоқтағанын сұрайды. Бұл "Аполлон ісіне" жасалған ойдан шығарылған сілтеме. Фильмде плутоний бомбасын тасымалдап бара жатқан Израильдің А-4 ұшағы атып түсіріледі, бомбасы кейін металл жинаушылар табады, ал плутонийі неонацистерге (кітапта палестиналық террористерге) сатылады.