Кіріспе

Америкалық фотограф (1895–1989)

Луиза Эмма Огуста Даль Вольф (19 қараша 1895 – 11 желтоқсан 1989) – американдық фотограф. Ол ең көп танымал Harper's Bazaar журналы үшін жасаған жұмыстарымен, әсіресе сән редакторы Диана Врилендпен бірлескен қызметімен. Harper's Bazaar журналында ол түсті фотосуреттегі жаңа стандартты қалыптастырды.

Өмірбаян

Луиза Эмма Огуста Даль 1895 жылдың 19 қарашасында Сан-Франциско, Калифорнияда норвегиялық иммигранттардың отбасында дүниеге келді. Ол үш қыздың ең кішісі болды. 1914 жылы ол Калифорниядағы Көркемөнер мектебінде (қазіргі Сан-Франциско өнер институтында) оқыды, онда Рудольф Шефферден дизайн және түс, ал Франк Ван Слоаннан сурет салуды үйренді. Келесі алты жыл бойы ол өмір суреті, анатомия, фигура композициясы курстарын және басқа да пәндерді оқыды. Бітіргеннен кейін Даль Вольф электр белгілері мен интерьерлерді жобалаумен айналысты. "Сол кезде мен фотосуретке қызығушылық таныттым, себебі қатты жалықтым", - деді ол. 1921 жылы Даль Вольф фотограф Энн Бригманмен танысты, ол оны фотосуретке түсуге шабыттандырды. Оның алғашқы қараңғы бөлмесіндегі ұлғайтқыш – ол өзі жасаған, қалай банка, алма жәшігі және Гирраделли шоколад қорабының бөлігін рефлектор ретінде пайдаланған. 1923 жылы ол Нью-Йорктегі Колумбия университетінде дизайн, сән және сәулет өнері мамандықтарын оқыды. 1926 жылы анасы автокөлік апатында қайтыс болғаннан кейін, 1927-1928 жылдары Даль Вольф фотограф Консуэло Канагамен бірге Еуропа мен Солтүстік Африкаға саяхат жасады, бұл саяхат оның фотосуретке деген қызығушылығын арттырды. Саяхат барысында ол американдық мүсінші Майер Вулфпен танысты, олар 1928 жылы үйленді, ал ол оның көптеген фотосуреттері үшін фон жасады. Ол Вулфтың мүсіндік формаға деген қызығушылығын бөлісті және 1920-шы жылдардан бастап оның фотосуреттері сәулет, ежелгілік және теріс кеңістікке деген қызығушылығын көрсетеді. Оның алғаш рет жарияланған фотосуреті, "Теннесси тау әйелі" деген атпен белгілі, 1933 жылдың қараша айында Vanity Fair (АҚШ журналы 1913–36) журналында "The Smoky Mountaineer" деген атпен жарық көрді.

Мансап

1930 жылдардың басында Даль Вулф пен Вулф қысқа мерзімге Теннесси штатына көшіп, онда жергілікті тұрғындарды, соның ішінде «Теннесси тау әйелі» атты туындысында бейнеленген көршісінің суретін түсіріп, фотосурет шеберлігін жетілдірді. Бірнеше ай Шығыс Теннессидегі Түтінді тауларда өткеннен кейін, 1933 жылы олар Нью-Йоркке көшіп барды. 1933 жылдан 1960 жылға дейін Даль Вулф 6-шы авеню мен 57-ші көшесінің бұрышында Нью-Йорк қаласындағы фотостудияны басқарды. Ол Bonwit Teller және Saks Fifth Avenue сияқты дүкендер үшін тәуелсіз жарнама және сән жұмыстарын орындады. 1936 жылдан 1958 жылға дейін Harper’s Bazaar журналының штаттық сән фотографы болды. Ол 86 мұқаба, 600 түрлі-түсті бет және көптеген қара-ақ суреттерден тұратын портреттік және сән суреттерін жасады. Ол сән суретіне қарағанда портреттік суреттерді артық көреді. Есімдері танымал портреттер: Мэй Уэст, Вивьен Ли, Сесил Битон, Эудора Велти, В. Х. Ауден, Кристофер Ишервуд, Орсон Уэллс, Карсон МакКуллерс, Эдвард Хоппер, Колетт және Жозефина Бейкер. Ол 1943 жылғы наурыз айында Harper's Bazaar журналының мұқабасына түсірген жасөспірім Лорен Баколлды ашқандығымен де танымал. Оның сүйікті модельдерінің бірі – Мэри Джейн Расселл, ол Даль Вулфтың фотосуреттерінің шамамен отыз пайызында пайда болған. Ол Ирвинг Пенн мен Ричард Аведон сияқты фотографтарға зор ықпал етті. Оның ассистенттерінің бірі – сән және жұлдыздарды суретке түсіретін Милтон Грин. 1950 жылы ол Foto журналының қыркүйек айындағы санында «Американың үздік әйел фотографтары» тізіміне енді. 1958 жылдан 1960 жылғы зейнеткерлікке шыққанға дейін Даль Вулф Vogue, Sports Illustrated және басқа да мерзімді басылымдар үшін тәуелсіз фотограф ретінде жұмыс істеді. Даль Вулф өмірінің көп бөлігін Теннесси штатының Нэшвилл қаласында өткізді. Ол 1989 жылы Нью-Джерси штатында пневмониядан қайтыс болды. Даль Вулфтың барлық туындылары Аризона университетінің Тусон қаласындағы Шығармашылық фотосурет орталығында (CCP) сақталады, сонымен қатар оның туындыларының авторлық құқығын осы орталық басқарады. 1999 жылы оның туындылары «Луиза Даль Вулф: Жарықпен сурет салу» атты деректі фильмнің тақырыбы болды. Фильмде Даль Вулфтың қазіргі кезде сақталған жалғыз видеоматериалдары, соның ішінде жанды сұхбаттары көрсетілді. Фильмнің авторы және режиссері – Том Нефф, монтаждаушысы – Барри Рубинов, ал продюсерлері – Том Нефф пен Мадлен Белл.

Стиль

ХХ ғасырдың танымал сән фотографтарының бірі Луиза Даль Вольф – инноватор және ықпалды тұлға, ол сән әлеміне зор үлес қосты. Ол ең көп танылғаны «Харперс Базар» журналымен жасаған жұмыстары арқылы болды. Даль Вольф сән индустриясында «әйел көзінің» алғашқы өкілі саналды және Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде күшті, тәуелсіз американдық әйелдердің жаңа бейнесін жасауға атсалысты. 1943 жылдан бастап Даль Вольф сән фотосуретіне «Жаңа американдық стильді» енгізді, оны Вики Голдберг «таза шаштар, жарқыраған тері және икемді әрі күшті дене бітімі» деп сипаттады. Оның фотосуреттері бұрынғы қатаң және мақтаншыл «Еуропалық» немесе «Германдық» студиялық стильге қарсы жаңа табиғаттылықты әкелді. Даль Вольф оны «барлығының өте ұялмаған түрде көрінетін, ауыр көзқарас» деп сипаттады. Оның табиғи күн сәулесін пайдалану және ашық ауада түсіру әдістемесі бүгінгі күнге дейін индустрия стандартына айналды. Оның модельдері шынайы көрінеді, тіпті Даль Вольф оларды кездейсоқ тапқандай. Шындығында, бұл поздар жоғары дәрежеде құрылған, «шамалы абстрактілі формальды кемелділікпен», ол оның ішінара Дягилевтің «Ресей балеттерінің» ықпалынан туындағанын айтты. Сол кездегі басқа фотографтар қызыл түстерді қолданғанмен салыстырғанда, Даль Вольф салқын түстерді таңдады және тіпті өзінің фотоларын өңдеді, мысалы, диванның түсін жасылдан қою қызғылт түске өзгерту үшін бірнеше рет қайта түсірді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1940 жылы 14 маусымда Парижде нацистік оккупация басталғанда, Нью-Йорк қаласындағы Мода тобы сән бизнесін қолдады және қорғады, сондай-ақ американдық саудаға тиетін әсерді талқылау үшін жиналыс өткізді. Ұлы депрессияның экономикалық құлдырауынан әрең еңсергеннен кейін, сән өндірушілері француздық үлгілерден үзіліп қалды. Кейбіреулер еуропалық бағытсыз жалғастыруға тартынды, бірақ көптегендер соғыстан аман қалу үшін бірегей «Америкалық стильді» насихаттауға бекінді. Луиза Даль Вулф «Америкалық стильдің» жарқын өкілі болды, ол сән индустриясында әдемілік стандартын және бағыттарды белгіледі. Фотосурет сарапшысы Терренс Пеппер оны «20 ғасырдың бірінші жартысындағы ең маңызды әйел, сән фотографы» деп сипаттайды, ал Валерия Стил үшін Даль Вулфтың жұмысындағы жантық күш пен динамика «Америкалық стильдің қалыптасуына үлкен үлес қосты». 1943 жылы президент Франклин Д. Рузвельт наурыз айын «Қызыл Крест айы» деп жариялады, бұл науқан 125 миллион долларлық соғыс қорын жинады. Бұл науқан АҚШ тарихындағы ең көп қаржы жинаған науқан болды. Ауыр жағдайлармен қатар, заманауи американдық әйелдер мен сән индустриясының мамандары бірігіп, жаңа стиль құрды.

"Харпер Базар" журналының мұқабасы, 1943 жылдың наурызы

Даль Вольф Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде сән арқылы патриотизмді насихаттауға арналды. Оның фотосуреттері Екінші дүниежүзілік соғыстың американдық сән индустриясына тигізген әсерін көрсетеді. 1943 жылғы наурыз айындағы «Харперс Базар» журналының мұқабасы Луиза Даль Вулфтың ең танымал фотосуреттерінің бірі болды. Мұқабада Америка Қызыл Крестінің қан донорын қабылдау орталығының алдында тұрған жас әйел бейнеленген. Ол теңізшіл көк түсті костюм, ақ блузка, қара қолғап, шашында ұзын толқындармен кесілген шляпа киген, қолында қызыл сөмке және түсіне сәйкес ерінген қызыл еріндікпен суреттелген. Жас әйел қан тапсыруға кіруге немесе Қызыл Кресттің қан доноры бөлмесінен шығуға дайын тұрғандай көрінеді. Оның бет-әлпеті бейжай, бірақ ол қан тапсыру орталығына жиі бармайтынын көрсетеді. Көзі сөнген. Ол басқа американдық әйелдер сияқты көңілі тоңған, қайғылы немесе әлсіз сезінуі мүмкін, өйткені шындықты білгенде ешкім құтыла алмайтынын түсінеді. Көрермендер оның бет-әлпетінен сол кездегі белгісіздікті сезіне алады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ер адамдар соғысқа жіберілгеннен кейін әйелдер үйде қалды. Мұқабадағы әйел соғысқа өз үлесін қосуға бел буған барлық американдық әйелдерді бейнелейді. Екінші дүниежүзілік соғыстағы американдық әйелдер бұрынғы мұқабалардағыдай гүлдермен оралып, нәзік жаратылыстар емес, өздерінен келген көмекті көрсетуге қабілетті жауапты тұлғаларға айналды. «Харперс Базар» журналының 1943 жылғы наурыз айындағы мұқабасы, әйелдердің қоғамдағы күшінің артуын көрсетеді. Мұқабасы – көрерменге арналған айна, жұмысқа бірінші рет шыққан, солдатқа үйленген соғыс кезіндегі қалыңдық, отбасын күтіп, жақындарынан келген хаттарға көңіл аударатын әйелдердің бейнесі. Мұқабадағы модель – 18 жасар Лорен Баколл, ол Голливудтағы сәтті актриса болды. Дэвид Томсонның сөзіне сүйенсек, Диана Вриленд, «Харперс Базар» және «Vogue» журналдарында жұмыс істеген, Лорен Баколлды тауып, оны «Харперс Базар» журналының мұқабасына шығарды.