Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшалық ханшайым және қаһине Венгриялық Виоланта (Йолан; ; lang es; шамамен 1215 – шамамен 1251) – 1235 жылдан 1251 жылға дейін Арагон королевасы, Арагон корольі I Жамес (Хаме) екінші әйелі. Венгрияның Арпад әулетінен шыққан королева Виоланта күйеуінің бағалы және ықпалды кеңесшісі болды. Ол Каталония мен Валенсия халық жадында сақталған.
the Polish princess and nun
Violant of Hungary (Jolán; ; lang es; c. 1215 – c. 1251) was the queen of Aragon from 1235 until 1251 as the second wife of King James I of Aragon. A member of the Hungarian House of Árpád, Queen Violant was a valuable and influential advisor of her husband. She remains in folk memory in Catalonia and Valencia.
Патшалық
Венгрияның Денис басшылығымен көптеген венгр салт аттылары королеваны жаңа отанына қатырып әкелді. Королева Виоланта талантты және мінезі мықты әйел еді. Король I Яковтың жанында, ол Арагон тағы үшін маңызды саяси рөл атқарды. Ол корольдің ең бағалы кеңесшілерінің бірі болды және оған зор ықпал етті. Ол Кастилиямен жасалған Альмизра шарты (1244) сияқты маңызды халықаралық келісімдерге шешімді түрде араласты. Шартқа Зайян ибн Марданиш Валенсия қаласын тапсыру шартымен қол қойылды, және ол күйеуімен бірге 1238 жылдың 9 қазанында қалаға жеңіспен кірді.
A large number of Hungarian knights escorted the queen to her new homeland with the leadership of Denis of Hungary. Queen Violant was a woman of talent and character. Next to King James I, she had an important political role in the Crown of Aragon. She was one of the most valuable advisors of the king, on whom she had a strong influence. She intervened decisively in international agreements as important as the Treaty of Almizra with Castile (1244). It was signed with the condition that Zayyan ibn Mardanish surrender of the city of Valencia, into which she triumphantly entered with her husband on 9 October 1238.
Өлім және жерлеу
Виолант 1251 жылдың қыркүйек айында қайтыс болды деген хабар бар. Жеронимо Зюрита өзінің «Арагон аналдары» еңбегінде осы қайшылықты атап, кейбір жылнамаларда Виолантаның 1251 жылы Санта-Мария-де-Саласта қайтыс болғаны айтылса, ал басқалары оның бірнеше жыл өмір сүргенін (1253 жылғы дереккөздер) және 1251 жылы ғана Уэскада өсиет қалдырғанын көрсетеді. Зюрита оның өсиеті бойынша Валлбонада жерленуін, Позана (Позоны) графлығын ұлдары Петр, Яков және Санчоға қалдырғанын (Позоны оның жартылай ағасы Бела IV Венгрияның иелігінде болған, бірақ анасы королева Иоланда оған қалдырған) және патшадан бес қызы болғанын айтады. Виолант пен оның қызы Санчаның қалдықтары Каталониядағы Валлона-де-лес-Монгес қаласындағы Санта-Мария-де-Валлона монастырында сақталған. Виолант осы монастырда жерленуді өтінген, себебі ол оған демеуші болған. Оның шіркеудің оң жағындағы қабырғаға орналасқан қарапайым қабірі қызыл түсті (гуль) шеңберлерде жазылған жеке алтын айқыштармен әсемделген екі тіреуге орнатылған және ақ тастан жасалған еңкейтілген қақпағы бар. Қақпақтың ортасында тіреулердегідей, бірақ ірі және түссіз айқыш бейнеленген. Қораптың өзінде күйеуінің патшалық гербінің үш суреті бар – біреуі көрінетін жағында, екі қалғаны шеттерінде. Королеваның қалдықтары 1275 жылы қабірге көшірілді, бұл туралы қораптың көрінетін жағындағы жазуда көрсетілген: Fuit translata donna Violán regina Aragonum anno 1275. 2002 жылы Венгрия үкіметі оның қабірін қалпына келтіруге 12 000 евро қаржы жұмсады, бірақ монастырь қауымы оның ішін зерттеуге рұқсат бермеді. Виолант – Арпад әулетінің сүйектері бұзылмаған жалғыз өкілі. Джеймс I бұрынғы сүйіктісі Тереза Гил де Видаурге тағы бір рет үйленді.
Violant reportedly died in September 1251. Jerónimo Zurita, in his Anales de Aragon, mentions this discrepancy, and writes that while some annals state that Violant died in Santa María de Salas in 1251, others report that she lived for a few years after (the probable sources of the 1253 date), and that she only made her will and testament in Huesca in 1251. Zurita continues that her will stipulated her burial at Vallbona, bequeathed the county of Posana (Pozsony) to her sons Peter, James, and Sancho (Pozsony being in the possession of her half brother Béla IV of Hungary, but apparently left to her by her mother Queen Yolanda), and mentioned that she had 5 daughters with the king. Violant and her daughter Sancha's remains are at the Monastery of Santa Maria de Vallbona in Vallbona de les Monges, Catalonia. Violant chose burial in that monastery, as she was a benefactor. Her tomb, placed along the wall on the right of the chancel, is fairly simple. It is raised on two pillars decorated with individual gold crosses inscribed in red (gules) circles, and has a gabled lid of white stone. In the center of the lid is a cross with the same characteristics as those on the pillars, but larger and without color. The only ornamentations on the box itself are three depictions of her husband's royal coat of arms – one on the visible side and one at each end. The Queen's remains were moved to the tomb in 1275, as indicated by the inscription on the visible side of the box: Fuit translata donna | Violán regina | Aragonum | anno 1275. In 2002, the Hungarian government financed a restoration of her tomb, costing 12,000 euros, but the monastic community denied permission to study its interior. Violant is the only member of the Árpád dynasty whose remains are undisturbed. James I remarried one more time, to Teresa Gil de Vidaure, who was previously his mistress.
Ұрпақ
XIX ғасырдан бері Барселона, Сарагоса және бұрынғы Арагон тажының графтықтары мен корольдіктерінің басқа қалаларында Королева Виолантаға арналған көшелер аталды. 9 қазан – Валенсия қауымдастығының ұлттық күні, ол христиандардың қайта басып алуын және I Яков пен Виолантаның қалаға кірген күнін еске түсіреді. Мереке Сант-Дионистің Мокадорадасы деп белгілі, себебі 9 қазан – Париждің Әулие Дени мейрамы. Әдетте, еркектер өз серіктеріне марципаннан жасалған қантталған жемістер мен көкөністері бар шарф (мокадор) сыйлайды; аңыз бойынша, бұл қанттар Валенсиялық мұсылмандар I Яков пен Виоланта қалаға кірген кезде ұсынған жемістер мен көкөністерін көрсетеді.
Since the nineteenth century, streets have been dedicated to Queen Violant in Barcelona, Zaragoza, and other cities in the counties and kingdoms of the former Crown of Aragon. 9 October is the national day of the Valencian Community, which commemorates the Christian reconquest and the day on which James I and Violant entered the city. The celebration is known as the Mocadorada of Sant Dionís, since 9 October is the feast day of Saint Denis of Paris. Men typically give their partners a scarf (mocador) containing candied fruits and vegetables made of marzipan; these candies represent the fruits and vegetables that Valencian Muslims offered James and Violant when they entered the city, according to legend.