Элизабет Блэк Кандера: Милуокидегі әлеуметтік реформатор және «Жатақ үй рецептері» авторы
Lizzie Black Kander
Элизабет Блэк Кандера (1858-1940) – американдық реформатор, филантроп, «The Settlement Cookbook» авторы. Милуокидегі тұрғын үй құрылтайшысы, еврей қауымдастығының мүшесі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Элизабет Блэк Кандер (1858–1940) – американдық прогрессивті реформатор, қайырымдастықшы және жазушы, Милуокидегі әлеуметтік орталықты (қоныс үйін) құрған адам, және осы жерде ол ең белгілі туындысы – "The Settlement Cookbook" кітабын жазған.
Elizabeth Black Kander (1858–1940) was an American progressive reformer, philanthropist and author, founder of a settlement house in Milwaukee, where she originated her best known work, The Settlement Cookbook.
Ерте өмір
Элизабет Блэк 1858 жылғы 28 мамырда Англия мен Бавариядан шыққан еврей отбасыларынан туған Джон мен Мэри (Перлс) Блэк отбасында дүниеге келді. Джон Блэк отбасын асырау үшін құрғақ тауарлар дүкенін ашты. Ол кезде Блэктер Милуоки аймағында саудагерлер болып өмір сүрген екі жүзден астам неміс-еврей отбасыларының бірі еді. Кандердің ата-анасы Temple Emanu El реформалық ғибадатханасының негізін қалаушы мүшелері болды және дінді сол дәуірдің прогрессивті идеяларымен үйлестіруге сенді. Кандер кішкентай кезінде анасынан "үй – ең қасиетті" дегенді естіген. Бітіру сөзінде ол "Америка қалаларында экономикалық жекешелік пен саяси демократияны қайта жаңғырту қажеттігі" туралы айтты. Ол "әлеуметтік құлдыраудың себебі тек қарқынды индустрияландыру, урбанизация немесе капитализм ғана емес, сонымен қатар әйелдердің жеке жауапкершіліктен жалтарып, еркін өмір сүруге бейімділігінде" деп сенді. Кандер прогрессивті идеяларға ие болғанымен, әйелдердің сайлау құқығы қозғалысын қолдамады, оны өнімсіз алаңдатушылық деп есептеді. Сол заманғы басқа да реформатор әйелдер сияқты, Кандер "қалалық шаруашылыққа" сенді. Әйелдер өздерінің үй шаруашылығындағы қабілеттерін қаланың үлкен үйін басқару үшін пайдалана алады. Қоғамның моральдық атмосферасы үй өмірінің орталығына байланысты деген сенім күшейді. Бітіруден кейін ол көп ұзамай "Ladies Relief Sewing Society" қоғамына қосылды, бұл оның болашақ реформалық жұмысының бастауы болды. Ол 1868 жылы Милуокиге көшіп келген Балтимор тумасы Саймон Кандермен мектеп реформасына деген ортақ қызығушылықтары арқылы танысты. Блэк пен Кандер 1881 жылғы 17 мамырда үйленді, олардың балалары болған жоқ.
Elizabeth Black was born on May 28, 1858, to John and Mary (Perles) Black, who were from Jewish families from England and Bavaria. John Black opened a dry goods store to support the family. At this time, the Blacks were one of over two hundred German Jewish families who lived as merchants in the Milwaukee area. Kander's parents were founding members of the Reform temple Temple Emanu El and believed in reconciling religion with the progressive ideas of the age. At a young age, Kander was taught from her mother that "home reigned supreme." In her valedictorian speech, she “spoke of the need to restore economic individualism and political democracy to American cities”. She believed that “social decay could not be entirely blamed on the effects of rapid industrialization, urbanization, or capitalism, but from the general wiliness of women to escape personal responsibility”. Although Kander had progressive ideas, she did not agree with the women's suffrage movement. It had become an unproductive distraction. Like other female reformers of her time, Kander believed in “municipal housekeeping”. Women could use their natural housekeeping ability to manage the larger home of the city. An increasing belief was that the center of home life was responsible for the moral tone of the community. Soon after her graduation, she joined the Ladies Relief Sewing Society. This became the foundation of her future reform work. She met Simon Kander, a native of Baltimore who had moved to Milwaukee in 1868, through their mutual interest in public school reform. Black and Kander were married on May 17, 1881; the couple never had children.
Жетілдіру жұмыстары
1890 жылдан 1893 жылға дейін Кандер Милуокидегі орыс иммигранттарының отбасыларының тұрмыс жағдайын анықтау үшін мектепке келмейтін оқушылар жөніндегі инспектор болып жұмыс істеді. Жағдай "адамдардың моральдық және физикалық денсаулығына қауіп төндіретін қайғылы жағдай" еді. Кандер өз талдауларын әйелдер клубының мүшелерімен бөлісіп, оларды аймақты реформалауға қатысуға шақырды. Ол еріктілердің үйлерге барып, әрбір иммигрант отбасының қажеттілік деңгейін бағалау бағдарламасын әзірледі. Бұл иммигрант аналарды, әсіресе үйлерінде оқшауланғандарын, Америкалық қоғамға бейімдеуге және оларды басқа еврей қайырымдылық ұйымдарына бағыттауға көмектесу үшін жасалды. Кандер әлеуметтік реформаны негізінен христиандық деп санамағандықтан, орыс иммигранттарына тігін, тамақ дайындау және ағылшын тілі сабақтарын ұсыну үшін құрылған Еврей әйелдерінің Ұлттық Кеңесінің (NCJW) Милуоки бөліміне қосылды. Кандер еврей әйелдерінің ата-бабаларының тарихы мен салтын дамытуда белсенді рөл атқаруға міндетті екеніне сенді. Қоныс аудару еврей қауымдастықтарында ең үлкен жетістікке жетті, себебі олар білім арқылы орта тапқа қол жеткізуге ұмтылыс жасады; ал қоныс үйлері оларға осы мақсатқа жетуге көмектесе алатын еді. Қоныс үйі иммигранттар мәдениетін тойлау – бұл Америкалық қоғамға апаратын жолдағы уақытша тоқтау орны болуы керек еді. Кандер осыны Милуокидегі еврей қауымдастығы арасында жүзеге асыруға қол жеткізді. 1895 жылы ол Милуокидегі Б'не Йешурун ғибадатханасында «Тазалық миссиясын» (Keep Clean Mission) құрды. Кандер оны өз қаражатынан 75 доллармен құрды. Миссия бес жастан он жасқа дейінгі жүз балаға қызмет көрсетті. Оларға өмірдің барлық саласында тазалық туралы қысқаша насихат айтылды.
From 1890 to 1893, Kander worked as truancy officer to view the home conditions of Milwaukee's Russian immigrant families. The conditions were ““a deplorable situation, threatening the moral and physical health of the people”. Kander reported her finding to her women club members and challenged them to get involved in reforming the area. She developed a program to have volunteers visit homes and assess the extent of need for each immigrant family. This was done to help “Americanize hard to reach immigrant mothers isolated in their home as well as channel immigrant mother[s] to other Jewish charitable services”. Because Kander refused to accept social reform as essentially Christian, she joined the Milwaukee Chapter of the National Council of Jewish Women (NCJW) which was established to provide sewing, cooking and English classes to Russian immigrants. Kander believed Jewish women had an obligation to have a role in “advancing the history and customs of their forefathers.” Settlement achieved the greatest amount of success with Jewish communities because they oriented towards achieving middle class status through education; and settlement houses could help them “achieve this goal.” Settlement house was “their celebration of immigrant culture was meant to be a temporary way station along the road to eventual Americanization.” Kander was able to target this amongst the Jewish community in Milwaukee. In 1895 she founded the Keep Clean Mission at B'ne Jeshurun Temple in Milwaukee. Kander founded it with $75 of her own money. The Mission served one hundred children from ages five to ten years old. They were given a short sermon on cleanliness in all aspects of their life.
Елді мекен үйі мен аспаздық кітабы
Әйелдер тігіншілігінің миссиясы – "кедейлер мен мұқтаждардың азаптарын жеңілдету, оларға киім-кешекпен қамтамасыз ету". 1894 жылы ол қоғамның президенті болып сайланды. Көбінесе көмекке мұқтаж болғандар – Шығыс Еуропадан көбейген иммиграцияның нәтижесінде саны артып, кедейленіп қалған еврейлер еді. Әйелдер тез арада киіммен ғана көмектесу жеткіліксіз екенін түсінді. Олар санитарлық жағдайды жақсартуға, иммигрант балаларының мектепке қатысуын қамтамасыз етуге және тігіс, тоқыма, жөндеу, тізбелеу, кестелеу, сурет салу және бояу сияқты шеберлік сабақтары арқылы олардың жаңа өмірге бейімделуіне көмектесуге бел буды. Кейіннен бұл Милуоки еврей миссиясы деп аталды. 1900 жылдың 27 наурызында Кандердің Милуоки еврей миссиясы Жеке қызмет көрсету әйелдер қауымдастығымен бірігіп, Солтүстік 5-ші көшеде тұрақты орын құрды. Бұл орынға қаржылық қолдауды Милуокидің іскер элитасы көрсетті. Оның күйеуі Саймон, жылжымайтын мүлікпен айналысатын бизнесі және республикалық штат өкілі ретіндегі қысқа мерзімді қызметі арқасында көптеген байланыстарға ие болды, бұл оған осы тұрақты орынға қаржы жинауға мүмкіндік берді. Кандер президент болып сайланды; әкімшілік жұмыстарынан өзге, ол тамақ дайындау сабақтарын да өткізді. Бұл сабақтар отбасыларды американдық өмір салтына бейімдеуге және иммигранттарды дұрыс тамақтану туралы біліммен қамтамасыз етуге көмектесті. Иммигрант қыздары тұрақты орыннан алған американдық тәжірибелер мен құндылықтарды үйлеріне әкелді. Тамақ дайындау сабақтары жас әйелдердің дұрыс тамақтану арқылы нашар мәдени диеталарын өзгертуге көмектесті. Тұрақты орынның жұмысын жалғастыру үшін, оған қаржының тұрақты көзін табу қажет болды. Кандер өзінің тамақ дайындау сабақтарының рецепттерін және әріптес клуб мүшелерінің рецепттерін жинап, аспаздық кітап шығаруды ұсынды. Алайда, тұрақты орынның директорлар кеңесі кітапты басып шығару үшін қажетті 18 долларды беруден бас тартты. Кандер кітапты басып шығаруға көмектесу үшін Милуокидегі баспагер Мерон Юддлэйлге жүгінді, ол жарнама сату арқылы қаржыландырылатын жұмысты қабылдауға келісті. Кітаптың толық атауы "Ер адамның жүрегіне жол" – "Тұрақты орынның аспаздық кітабы" болғанымен, ол көбінесе "Тұрақты орынның аспаздық кітабы" деп танылды. Ол 174 беттен тұратын рецепттер, шаруашылық кеңестері және үй шаруасын жүргізу туралы нұсқаулықтар жинағын құрастырды. Кітап сонымен қатар оқырмандарына американдық өмір салтына жақсырақ бейімделуге көмектесетін құрал болды. Кейіннен ол Милуоки университетінің орта мектебінің ғимаратын сатып алып, еврей қауымдық орталығын кеңейтуге қаражат жинауға көмектесті. 1917 жылға дейін әйелдердің ешқайсысына жалақы төленбеді, осы жылы тұрақты орында қызметкерлерді жұмысқа алуға жеткілікті қаражат болды. Тек 1921 жылы ғана Кандер әр кітап үшін 20 цент авторлық төлем алуға келісті. Осы кезде "Тұрақты орынның аспаздық кітабына" деген сұраныс ұсынысты басып озғандықтан, Кандер мен оның комитеті "Тұрақты орынның аспаздық кітабы" компаниясын құрды, бұл компания кітаптың қырық басылымын шығаруға көмектесетін қайырымдылық ұйым болды. Бірінші "Тұрақты орынның аспаздық кітабы" 1901 жылы жарық көрді және оның 1000 данасы бір жылдың ішінде сатылып кетті. Кітаптың танымалдығы соншалық, алғашқы басылымнан кейін 34 қосымша басылым шығарылып, барлығы 2 миллион дана таралымға жетті.
The Ladies Relief Sewing Society's mission was to “alleviate the suffering of the poor and needy by furnishing them with clothing.” The women would collect clothing and repair them from needy families. She was elected President of the Society in 1894. The particular poor in mind were the increasing number of Jews from the increased immigration from Eastern Europe particularly. The women soon realized providing clothing was not enough. They set to “improve sanitary conditions, maintain school attendance among immigrant children, and help speed acculturation through recreation and skills class in sewing, darning, mending, crocheting, embroidery, painting, and drawing.” This was later renamed Milwaukee Jewish Mission at Emanu El Guild Hall. On March 27, 1900, Kander's Milwaukee Jewish Mission was combined with the Sisterhood of Personal Service to establish a settlement house on North 5th Street. The Settlement was financially supported by Milwaukee's business elite. Her husband, Simon, with his real estate business and short tenure as a Republican State Representative, had many connections which gave her the opportunity to solicit contributions for her settlement work. Kander was elected president; in addition to her administrative duties, she taught cooking classes. These cooking classes were used to help Americanize the family and educate immigrants on nutrition. The immigrant girls would bring “American practices and values back from the settlement house into their homes.” These cooking classes helped break poor cultural diets through nutritional education of the young women. To keep the Settlement House in operation longer, it had to find a more stable source of funding. Kander suggested creating a cookbook with her cooking class’ recipes supplemented with recipes by her fellow club women. However the Settlement's Board of Directors refused to provide the $18 needed to publish the book. Kander approached Metron Yewdlale, a Milwaukee printer, to help publish the cookbook, and he agreed to undertake the work, which was supported by selling advertisements. Although the complete title of the book was The Way to A Man's Heart The Settlement Cook Book, it is generally known as The Settlement Cook Book. She compiled a 174 page collection of recipes, household hints, and advice on housekeeping. The book also served as a tool for its audience to better assimilate into the American way of life. It later help provide the funds to expand the Jewish Community Center through the purchase of the Milwaukee University High School building. None of the women were paid until 1917 when Settlement House had sufficient funds to begin hiring a staff. Only in 1921 did Kander agree to accept a royalty of 20 cents per book. At this point when demand for The Settlement Cook Book outgrew supply, Kander and her committee formed the Settlement Cook Book Company, a philanthropic company which guided the book to forty editions. The first Settlement Cook Book was published in 1901 and its 1,000 copies sold out within one year. The book proved so popular that 34 subsequent editions—totaling 2 million copies—followed the original edition.
Басқа жұмыстар
1907 жылы сәуірде Кандер Милуоки мектеп кеңесіне (Висконсин штатының әйелдері) сайланған алғашқы әйелдердің бірі болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кандер Милуоки қаласының азық-түлік сақтау кеңесіне жетекшілік етті және елдегі алғашқылардың бірі болып, халыққа минималды бағада тамақ беру үшін азық-түлік алмасу жүйесін құрды.
In April 1907, Kander was one of the first women to win election to the Milwaukee School Board (Wisconsin's Women). During World War I, Kander led Milwaukee's Food Conservation Council, and established a food exchange to provide meals to folks at minimal cost among the first in the country.