Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Малайзияның Далат қаласы – Саравак, Малайзияның Муках бөлімінің Далат ауданының әкімшілік орталығы. Ол Оя өзені жағасында орналасқан.
a Malaysian town
Dalat is the administrative town of the Dalat district in Mukah Division, Sarawak, Malaysia. It is situated by the Oya River.
Этимология
Хайди Мунаның "Далаттың аты қалай пайда болды?" атты кітабында айтылғандай, Далат үш бауырластың арасындағы қанды төгірістен кейін аталды, себебі ауыл әкімі мұрагер тағайындамаған еді. Соғыста көптеген адам қаза тапты. Ауылда қалған мәйіттер шыбықтарды қозғады. "Далат" сөзі меланау тілінде "шыбық" деген мағынаны білдіреді, сондықтан жергілікті халық ауылды Далат деп атады, ол қазір шағын қала.
According to Heidi Munan's book "How Dalat Got Its Name", Dalat was named following a bloodshed among three brothers as the village chief did not name a successor. Many people died in the war. Corpses lying in the village attracted flies. "Dalat" means "fly" in the Melanau language, and therefore, the locals named the village Dalat, which is now a small town.
Үкімет
Далатты Саравақтың Габунган партиясынан Дато Шри Хаджа Фатима Абдулла мемлекеттік заң шығарушы жиналыста өкілдік етеді. Ол 2021 жылғы 19-шы мемлекеттік сайлауда бесінші рет жеңіске жетті. Парламент деңгейінде Далат ауданы Парламент 213-ке: Мукаға қарасты.
Dalat is represented at the State Legislative Assembly by Dato' Sri Hajah Fatimah Abdullah from Gabungan Parti Sarawak. She won the seat in the 19th State Election 2021 for the fifth time. For Parliament, Dalat district is under Parliament 213: Mukah.
География
Ражанг дельтасының көптеген аймақтары сияқты, Далат қаласы және оның жер ауданы 150 см-ден терең торфқа жататын торфты жерде орналасқан.
Similar to most areas in the Rajang Delta, Dalat town and its land district is located on peat land that is categorized as deep peat (more than 150 cm).
Климат
Далаттың тропикалық жаңбырлы орман климаты (Af) бар, және жыл бойы мол жауын-шашын жауады.
Dalat has a tropical rainforest climate (Af) with heavy to very heavy rainfall year round.
Демография
2010 жылғы ұлттық халық санағы бойынша Далат ауданының халқы 619 адамды құрайды. Бұл жерде көпшілік меланау тілінде қарым-қатынас жасайды. Әрбір ауылдың тілінде шамалы айырмашылықтар бар, бірақ олар бір-бірін жақсы түсінеді. Малай, Саравак малайы, ибан, мандарин, хоккиен және ағылшын тілдері де кеңінен қолданылады. Далаттағы басты діндер – ислам, христиандық (рим-католик, методист және SIB), буддизм және малайзиялық қытай діні.
According to the 2010 National Census, Dalat townland has a population of 619. Most of the people use Melanau language to communicate here. There is a slight difference of the language between each villages, yet they can understand each other very well. Other languages such as Malay, Sarawak Malay, Iban, Mandarin, Hokkien and English are also widely spoken. Main religions practised in Dalat are Islam, Christianity (Roman Catholic, Methodist and SIB), Buddhism, and Malaysian Chinese religion.
Экономика
Далат әлемдегі саго ұнының ең ірі өндірушісі деп есептеледі. Ауданның күніне 74 тоннадан астам өнім шығаратын төрт заманауи саго зауыты бар. Саго пальмасының маңыздылығы ауданның ұранынан көрінеді. 2010 жыл шамасында Оя өзені арқылы Сунгай-Кут жолы мен Кампунг-Кекан жолын байланыстыратын Жамбатан Теменггонг Мат Вин аталған көпір салынды. Бұл көпір Кампунг Сунгай Кут Муара, Кампунг Кекан және Кампунг Бару тұрғындарына Пекан Далатқа оңайырақ жетуге, сондай-ақ отын мен уақытты үнемдеуге көмектеседі.
Dalat is reputed to be the largest sago flour producer in the world. The district has four modern sago factories with a total output of more than 74 tonnes per day. The importance of the sago palm tree is evident in the district tagline. In around 2010, a bridge named Jambatan Temenggong Mat Win was built at Oya River to connect Sungai Kut road and Kampung Kekan Road. This bridge help the local from Kampung Sungai Kut Muara, Kampung Kekan and Kampung Baru to reach Pekan Dalat easier and a lot more fuel and time saving.
Ауа
Ең жақын әуежай – Мука әуежайы. Бірақ жергілікті тұрғындар көбінесе Куала-Лумпурға, әсіресе, Бинтулу немесе Сибу әуежайларынан ұшуды ұнатады.
The nearest airport is Mukah Airport. The locals however prefer to use either Bintulu Airport or Sibu Airport to fly to Kuala Lumpur particularly.
Білім
Далат қаласында төрт орта мектеп бар: SMK Далат, SMK Оя, SMK Батанг Иган және SMK Агам Иган. Қаланың өзінде тоғыз бастауыш мектеп бар, атап айтқанда, SJK (C) Chin Hua, SK Saint Bernard, SK Kampung Sungai Ud, SK Kampung Tanam, SK Kampung Medong, SK Kampung Sg Kut Tengah, SK Saint Kevin, SJK (C) Poi Yuk, SK Kampung Kebuaw. 2018 жылдың қаңтар айында Дато Шри Фатима Абдулла Саравактағы техникалық шеберлік орталығының (CENTEXS) уақытша кампусын ресми түрде ашты, ол алғашқы топқа Текстиль және Қонақжайлылық курстарын ұсынды. Сондай-ақ, ол Далат әл-ауқат кешенінің жанында 50 миллион ринггит сомасына жаңа CENTEXS кампусын салу жоспарланып отырғанын хабарлады.
Dalat town has four secondary schools namely SMK Dalat, SMK Oya, SMK Batang Igan and SMK Agama Igan. In the town proper, there are nine primary schools namely SJK (C) Chin Hua, SK Saint Bernard, SK Kampung Sungai Ud, SK Kampung Tanam, SK Kampung Medong, SK Kampung Sg Kut Tengah, SK Saint Kevin, SJK (C) Poi Yuk, SK Kampung Kebuaw. In January 2018, Centre Of Technical Excellence Sarawak (CENTEXS) Temporary Campus was officially launched by Dato Sri Fatimah Abdullah offering Textile & Hospitality courses for the first intake. She also announced the plan to build a new CENTEXS campus costing RM 50 million will be built near Dalat Welfare Complex.
Денсаулық сақтау
Қалаға сегіз төсектік мемлекеттік Далат ауруханасы қызмет көрсетеді. Саравактағы 22 мемлекеттік аурухананың арасында ең аз төсегі бар болғанына қарамастан, ол рентген зертханасы және диализ орталығы сияқты жабдықтармен жабдықталған. Көлік жүйесі жақсы болғандықтан, Далат ауруханасы шеше алмайтын жағдайлар Муках ауруханасына, тіпті Сибу ауруханасына жіберіледі. 2017 жылдың маусым айында ерікті өрт сөндіру станциясы ашылды. Бұл станция өртке жылдам жауап беру үшін уақытша шара, себебі ең жақын станция Мукахта, ол жерге көлікпен шамамен 40 минуттық жол. 2020 жылдың желтоқсан айында Саравақтың бас министрі Датук Патинги Абанг Абдул Рахман Жохари бин Аль Мархум Тун Абанг Хажи Опенг «Базарнита Фатима» және Далат су жағалауының 2-ші кезеңін ресми түрде ашты. Далатта RHB банкінің бір ғана филиалы бар.
The town is served by an eight bedded public hospital, Dalat Hospital. Despite having the fewest beds among 22 public hospitals in Sarawak, it is equipped with facilities such as X ray laboratory and a dialysis centre. Since there is a good system of transportation, any needs which Dalat Hospital could not handle would be referred to Mukah Hospital or even Sibu Hospital. In June 2017, a voluntary fire station was launched. The fire station is an interim measure to respond swiftly to fires as the nearest facility is in Mukah, some 40 minutes’ drive away. In December 2020,'Bazaarnita Fatima' and Phase 2 of Dalat Waterfront were officially opened by the Chief Minister of Sarawak, Datuk Patinggi Abang Abdul Rahman Johari bin Al Marhum Tun Abang Haji Openg. There is only one bank in Dalat which is a branch of RHB Bank.
Мәдениет және демалыс
Меланаулар өздерінің дәстүрлі тағамдарымен, мысалы, умай, саго құрттары және саго жемшөптерімен әйгілі. Саго пальмасының Меланау мәдениетіндегі маңызы 2005 жылдан бері екі жылда бір рет «Карнавал Балау Далат» фестивалімен тойланады. Фестиваль 2020 жылғы Саравақ туризм күнтізбесіне қосылды. 2008 жылдан бері «Далат регаттасы» (жергілікті жерде «Песта Бесауг Далат» деп белгілі) «Балау Далат» карнавалымен кезектесіп өткізіледі. Басқа да маңызды мерекелер – Рождество, Хари Рая Айдлфитри, Қытай жаңа жылы және Каул фестивалі. Каул фестивалі – Меланаулардың жыл сайынғы «тазару» фестивалі, дәстүр бойынша онда шақырылмаған рухтар мен басқа да жаман ықпалдар қайықтар флотилиясымен ауылдан шығарылып, тамақ, темекі және бетель жаңғағынан жасалған құрбандықтар безендірілген бағанаға (серахенг) қойылады. Әр ауыл Мукадағы фестивальге дейін әртүрлі күндері мерекелейді, ол сәуір айының үшінші аптасында өтетін «Барлық Каул фестивальдерінің анасы» деп есептеледі.
The Melanaus are famous for their traditional food such as umai, sago worms and the sago pearls. The importance of sago palm to Melanau culture is celebrated biennially since 2005 in a festival called Karnival Balau Dalat(Balau Dalat Carnival). The festival was included in the 2020 Sarawak tourism calendar. Since 2008, Dalat Regatta (known locally Pesta Besaug Dalat) is held alternately with the Balau Dalat Carnival. Other major celebrations are Christmas, Hari Raya Aidilfitri, Chinese New Year and Kaul Festival. Kaul Festival is a Melanau annual "cleansing" when traditionally, uninvited spirits and other bad influences were escorted out of the village by a flotilla of boats, and ceremonial offerings of food, cigarettes and betel nut were set on the seraheng (decorated pole). Each village celebrates the festival on different dates prior to the festival in Mukah — touted as the ‘Mother of All Kaul Festivals’ in third week of April.
Қауымдастықтар/клубтар
Далат Меланау қауымдастығы 2010 жылдың 9 қыркүйегінде 1966 жылғы 33-ші заңға сәйкес Ассоциациялар заңы бойынша Қоғамдар тіркеушісінде PPM 002 13 09092010 нөмірімен тіркелді. Бұл қауымдастықтың мақсаты – Далат ауданындағы меланау халқын белсенділікке шақыру және жергілікті меланау халқының дамуына көмектесу. Сондай-ақ, клуб Меланау Далаттың мұрасын және мәдениетін қорғауды көздейді. Далат фотосурет клубын белгілі тәуелсіз фотограф Найсинг Бега құрды, ол өзінің туындыларымен танымал. Найсинг сонымен қатар осы клубтағы оқытушылардың бірі болып табылады. Клуб 2012 жылдың 6 қарашасында ROS PPM014 13 06112012 нөмірімен тіркелді. Клуб бастапқыда Меланау Далат фотосурет клубы деп аталды және 2010 жылдың қазан айында Pesta Bersaug Dalat іс-шарасында алғашқы рет қатысты. Кейіннен клуб Далат фотосурет клубы деп қайта аталды, бұл көбірек адамдарды клубқа қосылуға ынталандыру үшін жасалды. Клубтың бас меценаты – Далат штатының депутаты Датук Хаджа Фатима Абдулла @ Тинг Сай Минг.
The Dalat Melanau Association was registered on 9 September 2010 under Association Act 1966–33 with Registrar Of Societies Number PPM 002 13 09092010. The association aims to encourage Melanau at Dalat district to be more proactive and while helping to promote progress for local Melanau people. The club also aims to protect Melanau Dalat heritage and culture. Dalat Photography Club Co founded by well known freelance photographer Naising Bega who is famous for his artwork. Naising also acts as one of the instructors in this club. The club was registered on 6 November 2012 with ROS PPM014 13 06112012. The club initially known as Melanau Dalat Photography Club which made it early present on Pesta Bersaug Dalat in October 2010. It later renamed to Dalat Photography Club to encourage more people enter the club. The Patron of the club is Dalat state assembly woman Datuk Hajah Fatimah Abdullah @ Ting Sai Ming.