Кіріспе

Британ Колумбиясының провинциялық паркі, Канада

Браутон архипелагы провинциялық паркі – Канаданың Британ Колумбиясында орналасқан ең ірі теңіз провинциялық паркі. Парк Порт Макнилл қаласынан шамамен 30 км шығысқа қарай, Ванкувер аралының маңында орналасқан. Парк туризмді дамытуға, мысалы, каякинг пен киттерді қадағалауға мүмкіндік береді, сонымен қатар көптеген жабайы жануарларды, оның ішінде жоғалу қаупі төніп тұрған түрлерді сақтайды және бұл жерді ежелгі халықтар ұзақ жылдар бойы пайдаланып келген.

География

Браутон архипелаг паркі Королева Шарлотта бұғазының оңтүстік-шығыс шетінде және Найт шығанағының аузында орналасқан. Парктің шекарасы оның орналасқан архипелагымен анықталады, ол аталған архипелагтағы кішігірім аралдардың көпшілігін қамтиды. Дегенмен, шекара Криз, Мидсаммер және Суонсон аралдарының айналасында өзгешеленіп, Бэрри және Бейкер аралдарының тек бір бөлігін ғана қамтиды, сондықтан парктің аумағының көп бөлігі шағын аралдар мен мұхит арасында жатыр. Сондай-ақ, паркте теңіз сүтқоректілерінің көптеген түрлері қоныстанды, олардың ішінде порттық тұяқтар, теңіз арыстандары, дельфиндер, киттер және түрлі киттер бар. Сонымен қатар, тарихи тұрғыдан сирек кездесетін Тынық мұхитының ақ бүйірлі дельфиндері де кездеседі. Теңіз жануарларынан басқа, аймақта мекендейтін құрлық жануарларының арасында қара аюлар, гризли аюлары, норкалар және еноттар бар. Теңіз паркінің аумағына кіретін аймақтарда қорғауға алынған түрлерге солтүстік абулон, мраморлы кайра, қасқыр кит және теңіз суыры бар. Солтүстік популяциясы 1973 жылдан 2021 жылға дейін өсті, бірақ 1990 мен 2003 жылдар аралығында шағын ауытқулар болды. Бұл түрлерді және жалпы экожүйені сақтау парктің басты мақсаттарының бірі болып табылады. 1992 жылдың 16 қыркүйегінде Браутон архипелагы теңіз паркі №1489 бұйрық бойынша корольдік жерді А класындағы провинциялық паркке айналдыру арқылы құрылды. Парк Британдық Колумбия Премьер-министрі Майк Харкорттың үкіметімен Британдық Колумбия Жер заңы және Британдық Колумбия Парк заңына сәйкес құрылды. Паркті құрудың басты мақсаты табиғи экожүйені қорғау болды, өйткені ол Британдық Колумбия жағалауының үш экожүйелік бөлігінің үлкен бөлігін қамтиды және бірнеше сирек кездесетін түрлерге мекен болып табылады. Архипелаг Солтүстік-Батыс жағалауының Кваквакаʼвак халқының атамекендік жерлерінде орналасқан. Бұрын біртұтас топ болған Кваквакаʼвак ұлты уақыт өте келе бөлініп кетті. Бұл топтар ежелден бері Браутон архипелагын күтіп-сақтап келеді және осы аймақты мекендейтін көптеген жануарлар түрлерімен бірге өмір сүрді. Аймақта мекендеген түрлердің ішінде бес түрлі Тынық мұхиты лососі ең маңыздысы болып саналады. Кваквакаʼвак халқы үшін лосось тек тағамдық көз ғана емес, сонымен қатар олардың мәдениетінің ажырамас бөлігі болды. Facebook сияқты медиа платформалар мен The Tyee сияқты журналдар да осы мәселелер туралы халықты хабардар етуде және олардың алаңдаушылықтарын мойындап, шешуға көмектесуде маңызды рөл атқарады. 2018 жылы Британдық Колумбия үкіметі мен MTTC арасындағы түсіністік туралы хат (LOU) жүзеге асты. Бұл хат архипелагтың экожүйелеріне қатысты барлық болашақ шешімдерге келісімге негізделген тәсілді қалыптастырды. Бүгінгі күнге дейін бұл шаралар сақтау жұмыстарына үлкен әсер етіп, тіпті Британдық Колумбия үкіметі кеңес мақұлдамаған барлық балық шаруашылықтарын біртіндеп тоқтатуға келісті.

Аквакультура

Архипелагта бірнеше лосось шаруашылықтары орналасқан. Браутон архипелагында алғашқы лосось шаруашылығы 1987 жылы құрылды, ал өндіріс 1999 жылға қарай 17 Гг (гигаграмм) дейін өсті. Дегенмен, ашық торлы қаптарда лосось өсірудің ерекшелігіне байланысты, тар кеңістік теңіз бітесіне қолайлы ортаға айналды. Теңіз бітесі жабайы және шаруашылық лососьтарының ересек дараларында кең таралған, олар иесінің тінінен қоректенеді, бұл жұқпалы аурулардың жоғары деңгейінде өлімге алып келеді. 1970 жылдары балық шаруашылықтары Күн шолағының жағалауында орналасқан, бірақ су температурасының жоғарылауы салдарынан балдырлардың гүлдеуі мен ауруларға байланысты өнімнің көп бөлігі жоғалды. Сондықтан олар солтүстікке қарай, суы салқын аймаққа көшіп, Браутон архипелагында орналасты. Паразиттердің таралуы жылы температурада күшейеді, ал температураның өсуі жарылыстардың жиілеуіне әкелуі мүмкін. Жылынудың салдарынан паразиттер мен патогендердің географиялық таралуы өзгеруі күтілуде. Бастапқыда балық шаруашылықтарынан иттіктерді қорғау үшін жасалған, бірақ оларға ұқсас есту қабілетіне ие басқа да түрлер бұл шудан зардап шегуі мүмкін. Алғашқы акустикалық құрылғы 1993 жылдың басында орнатылды, содан кейін олардың саны көбейді. Жоғары қуатты акустикалық құрылғылар теңіз сүтқоректілеріне физикалық ауырсыну тудыру үшін жасалған. Олар теңізде балық аулау құралдарында, аквакультурада және бұзылған суағаш жартастарында қолданылады. Бұл құрылғылар теңіз сүтқоректілерін балық шаруашылықтарынан алшақтатса да, олардың ұзақ мерзімді қоныс аударуына себеп болады.

Туризм

Брутон архипелагы көптеген қызығушылық тудыратын орынға айналды. Архипелагтың географиялық ерекшелігі – ондаған аралдар, шығанақтар мен бұғаздардың болуының арқасында каякпен және каноэмен жүзу ең танымал әрекеттердің қатарында. Бұдан өзге, жыл сайын мұнда қызыл буридың көптеп шағылысуына байланысты, демалыспен балық аулау да кең таралған. Аймақта киттерді қадағалауға да мүмкіндік бар. Оңтүстік тұрғын қасқыр киттері жыл бойы осы аймақта тіршілік етеді, ал кекіреген киттер жазда осы жерге қайта оралады. Сонымен қатар, кемпинг жасауға да жағдай жасалған. Арнайы кемпинг алаңдары болмаса да, каякпен жүзушілер кейбір аймақтарды жыл бойы пайдаланады. Білім алуға құштар туристер үшін, алғашқы халықтар қауымдастықтарынан мәдениетін үйренуге мүмкіндік бар.