Кіріспе

Саңырауқұлақтың түрі

Metarhizium robertsii – бүкіл әлемдегі топырақта табиғи түрде өсетін және паразитоид ретінде әрекет ете отырып, әртүрлі жәндіктерде ауру тудыратын саңырауқұлақ. Бұл митоспоралық саңырауқұлақ, жыныссыз көбейеді және бұрын Deuteromycota (көбінесе толық емес саңырауқұлақтар деп те аталады) бөлімінің Hyphomycetes класына жатқызылған. Көптеген изоляттар ұзақ уақыттан бері ерекше деп танылған және оларға түрше мәртебесі берілген, бірақ жаңа молекулалық деректерге сүйене отырып, жаңа Metarhizium түрлері ретінде жіктелді; олардың бірі – M. robertsii. Басқа мысалдар – M. majus және M. acridum (бұл M. anisopliae var. acridum болған және сараншаларды бақылауға қолданылатын изоляттарды қамтыған). Metarhizium taii M. anisopliae var. anisopliae-ге жатқызылған, бірақ қазір M. guizhouense синонимі ретінде сипатталған (Metarhizium қараңыз). Коммерциялық маңызы бар M. a. 43 изоляты (немесе F52, Met52 және т.б.), Coleoptera және басқа жәндіктер тобын қоздытады, қазір Metarhizium brunneum деп аталады.

Маңызды оқшауланған заттар

M. robertsii профессор Дональд В. Робертс есімімен аталған, оның PhD диссертациясы жәндіктерге патогенді саңырауқұлақ "Metarhizium anisopliae" деструксиндеріне арналған болатын; Дон зерттеу профессоры ретінде энтомопатогендік саңырауқұлақтармен жұмысын жалғастырды, әсіресе ARSEF 23 деп аталатын изолятпен жұмыс істеді, ол ақырында осы түрдің типіне айналды.

Биология

Бұл туысқа жататын саңырауқұлақтар тудыратын жәндік аурулары кейде жасыл мускардин ауруы деп аталады, себебі олардың споралары жасыл түсті болады. Бұл митоздық (жыныссыз) споралар (кондиялар деп аталады) саңырауқұлақтың денесімен жанасқанда, өне бастайды және пайда болған гифтер қабықшадан өтеді. Содан кейін саңырауқұлақ дене ішінде дамиды, біраз уақыттан соң жәндікті өлтіреді; бұл өлімге әкелетін әсерге инсектицидтік циклді пептидтердің (деструксиндер) өндірілуі көмектеседі. Өлген жәндіктің қабықшасы көбінесе қызыл түске боялады. Айналадағы ылғалдылық жеткілікті болса, өлік үстінде ақ қалып өседі, ол тез арада жасыл түске өзгереді, споралар пайда болады. Топыраққа жақын өмір сүретін көптеген жәндіктер M. robertsii сияқты энтомопатогенді саңырауқұлақтарға қарсы табиғи қорғаныс қалыптастырған. Сондықтан бұл саңырауқұлақ осы қорғаныстарды жеңу үшін эволюциялық күресте болып, нәтижесінде жәндіктердің белгілі бір түрлеріне бейімделген көптеген изоляттар (немесе штаммдар) пайда болды.

Экономикалық маңызы

Микрокапсуляциялаудың оңайлатылған әдісі, зиянкес жәндіктерді биологиялық бақылау үшін саудаға шығарылған M. robertsii спораларының сақталу мерзімін ұзартуға мүмкіндік береді, бұл қызыл импортталған отты құмырсқаларға қарсы оның тиімділігін арттыруы мүмкін. M. robertsii өте улы сынапты, одан азырақ улы сынап түрлеріне ыдырату қабілетіне ие екені көрсетілген. Бұл саңырауқұлақтың осы міндетті орындау мүмкіндігін жақсарту үшін генетикалық түрлендіру жүргізілген.