Кіріспе

Интегралды дисплейі, схемасы және батареясы бар ұялы компьютер.

Таблет компьютер, көбінесе таблетке қысқартылады, – бұл әдетте ұялы операциялық жүйесі және сенсорлық экранды өңдеу схемасымен, сондай-ақ бір, жұқа және жалпақ корпустағы қайта зарядталатын батареясы бар ұялы құрылғы. Таблеттер компьютерлер болғандықтан, олар ұқсас мүмкіндіктерге ие, бірақ басқа құрылғыларда бар кейбір кіріс/шығыс (I/O) мүмкіндіктерінен мүресіз. Қазіргі заманғы таблеттер көбінесе қазіргі заманғы смартфондарға ұқсайды, ерекшелігі – таблеттер смартфондардан салыстырмалы түрде үлкен, олардың диагональ бойынша өлшенген экраны немесе одан да үлкен, және олар ұялы желіге қол жеткізуді қолдамайтын болуы мүмкін. Ноутбуктерден (әдетте үстелдік компьютерлерге арналған операциялық жүйелерді пайдаланатын) айырмашылығы, таблеттер әдетте смартфондармен бірге мобильді операциялық жүйелерді қолданады. Сенсорлық экранды басқару саусақ немесе цифрлік қалам (стилус) арқылы жасалатын қимылдармен жүзеге асырылады, үлкен компьютерлердегі тышқан, сенсорлық панель және пернетақтаның орнына. Портативті компьютерлерді физикалық пернетақтаның болуы және түріне қарай жіктеуге болады. Слейт және буклет деп аталатын екі түрінде физикалық пернетақта жоқ және олар әдетте мәтін мен басқа да кіріс мәліметтерін сенсорлық экранда көрсетілетін виртуальды пернетақта арқылы қабылдайды. Физикалық пернетақтаның болмауына өтеу ретінде көптеген таблеттер Bluetooth немесе USB арқылы дербес физикалық пернетақталарға қосылуы мүмкін; 2-сі-1 компьютерлерде таблеттен бөлек пернетақта болады. Таблеттің түрі 20 ғасырдың ортасында ұсынылды (Стэнли Кубрик 1968 жылғы «2001: Ғарыш саяхаты» ғылыми-фантастикалық фильмінде ойдан шығарылған таблеттерді көрсетті) және сол ғасырдың соңғы екі онжылдығында прототиптелді және дамытылды. 2010 жылы Apple компаниясы iPad-ты шығарды, ол кең таралған танымалдылыққа қол жеткізген алғашқы жаппай нарықтық таблет болды. Содан кейін таблеттер тез таралып, жеке, білім беру және жұмыс орындарында қолданылатын кең таралған өнім санатына айналды. Таблет компьютерді пайдаланудың танымал мысалдарына презентацияларды қарау, бейнеконференциялар, электрондық кітаптарды оқу, фильмдер көру, фотосуреттермен бөлісу және тағы да басқалар жатады. Statista ұсынған деректерге сәйкес, 2021 жылға қарай әлемде 1,28 миллиард таблет пайдаланушысы бар, ал Apple ең үлкен өндіруші нарықтық үлесіне ие, одан кейін Samsung және Lenovo келеді. Деректерді кірістіру және шығаруға арналған электрлік құрылғылар, жалпақ ақпараттық дисплейде 1888 жылға дейін, telautograph түрінде болған, ол дисплей ретінде қағаз парағын және электромеханикалық актuatorларға қосылған қаламды пайдаланған. 20 ғасыр бойы осы сипаттамаларға ие құрылғылар жобалар, прототиптер немесе коммерциялық өнімдер түрінде ойластырылып, жасалды. Көптеген академиялық және ғылыми-зерттеу жүйелеріне қоса, бірнеше компаниялар 1980-ші жылдары әртүрлі кіріс/шығыс түрлерін сынап көріп, коммерциялық өнімдерді шығарды.

Ертедегі таблеткалар

Pencept PenPad және CIC Handwriter сияқты бұрынғы планшеттік компьютерлерден кейін, 1989 жылдың қыркүйегінде GRiD Systems компаниясы алғашқы коммерциялық тұрғыдан сәтті планшеттік компьютерді – GRiDPad-ты шығарды. Барлық үш өнім MS DOS операциялық жүйесінің кеңейтілген нұсқаларына негізделген. 1992 жылы IBM (сәуірде) жариялады және әзірлеушілерге (қазанда) ThinkPad 700T (2521) жіберді, ол GO Corporation компаниясының PenPoint OS жүйесінде жұмыс істеді. Сондай-ақ, 1993 жылдан бастап PenPoint негізінде AT&T-нің EO Personal Communicator құрылғысы болды, ол AT&T-нің жеке аппараттық құралдарында, соның ішінде олардың жеке AT&T Hobbit процессорында жұмыс істеді. Apple Computer 1993 жылы Apple Newton жеке цифрлық ассистентын іске қосты. Ол Apple-дің жаңа Newton OS жүйесін пайдаланды, бастапқыда Motorola компаниясы жасаған және ARM процессорын қамтитын, Apple Acorn Computers компаниясымен бірлесіп әзірлеген. Операциялық жүйе мен платформа дизайны кейіннен Sharp және Digital Ocean компанияларына лицензияланды, олар өз нұсқаларын жасауға кірісті. Қаламмен басқару технологиясы 1990 жылдардың басында БАҚ-та кеңінен жарнамалданды. Microsoft, дербес компьютерлерге арналған бағдарламалық қамтамасыз етудің жетекші жеткізушісі, 1992 жылы PenPoint OS жүйесімен бәсекелесу үшін Windows for Pen Computing жүйесін шығарды. Компания WinPad жобасын іске қосты, Compaq сияқты OEM-дермен бірлесіп, Windows сияқты операциялық жүйемен және қолмен жазуды тану мүмкіндігімен жабдықталған кішкентай құрылғы жасады. Алайда, жоба екі жылдан кейін тоқтатылды; оның орнына 1996 жылы Windows CE "Handheld PCs" түрінде шығарылды. Сол жылы Palm, Inc. Palm OS негізіндегі PalmPilot сенсорлық және стилусқа негізделген PDA құрылғысының алғашқы нұсқаларын шығарды, сенсорлық құрылғылар бастапқыда Motorola Dragonball (68000) процессорын қамтыды. Сондай-ақ 1996 жылы Fujitsu 100 МГц AMD486 DX4 процессорында Microsoft Windows 95 жүйесін іске қосатын Stylistic 1000 планшеттік форматтағы компьютерін шығарды, 8 МБ жедел жадымен және стилус енгізу мүмкіндігімен, сонымен қатар дәстүрлі пернетақта мен тышқанды қосу опциясымен жабдықталды. Intel 1999 жылы WebPAD деген атпен StrongARM процессорына негізделген сенсорлық экранды планшеттік компьютерін жариялады. Кейіннен ол "Intel Web Tablet" деп қайта аталды. 2000 жылы норвегиялық Screen Media AS және неміс Dosch & Amand Gmbh компаниялары "FreePad" құрылғысын шығарды. Ол Linux негізінде жасалған және Opera браузерін пайдаланды. Интернетке қосылу DECT DMAP арқылы қамтамасыз етілді, ол тек Еуропада қолжетімді болды және 10 Мбит/с жылдамдықпен жұмыс істеді. Құрылғыда 16 МБ жад, 32 МБ жедел жад және National Semiconductor компаниясының x86 үйлесімді 166 МГц "Geode" микроконтроллері орнатылған. Экранның көлемі 10,4" немесе 12,1" болды және сенсорлық сезімталдыққа ие болды. Теледидарға қосылу мүмкіндігін қамтамасыз ету үшін SIM-карталарға арналған ұялары бар. FreePad Норвегияда және Таяу Шығыста сатылды; бірақ компания 2003 жылы таратылды. Sony компаниясы Airboard планшетін 2000 жылдың соңында Жапонияда толық сымсыз Интернет мүмкіндіктерімен шығарды. 1990 жылдардың соңында Microsoft Windows CE операциялық жүйесін қолдана отырып, Handheld PC платформасын іске қосты; құрылғылардың көпшілігі планшеттер болмаса да, Fujitsu PenCentra 130 немесе Siemens SIMpad сияқты бірнеше сенсорлық экранды планшеттер платформада шығарылды. Microsoft 2002 жылы планшеттерге көбірек мән берді, өйткені ол Microsoft Tablet PC құрылғысын бизнестегі далалық жұмыстар үшін мобильді компьютер ретінде анықтауға тырысты, бірақ олардың құрылғылары, негізінен, баға және пайдаланушылық шешімдеріне байланысты сәтсіз болды, олар оларды бастапқы мақсатына шектеді. Мысалы, қолда бар құрылғылар бір қолмен ұзақ уақыт бойы ұстауға тым ауыр болды және десктоп интерфейсі үшін жасалған және планшеттік форматқа жақсы бейімделмеген ескі бағдарламаларға ие болды. Nokia компаниясы 2000 жылға дейін Интернет-таблет жасауды жоспарлаған. 2001 жылы сынақ үшін Nokia M510 құрылғысы жасалды, ол EPOC жүйесінде жұмыс істеді және Opera браузері, динамиктері және 10 дюймдік 800×600 ажыратымдылығы бар экраны болды, бірақ нарық оған дайын емес деп қорқып, шығарылмады. Nokia 2005 жылдың мамырында Nokia 770 құрылғысымен планшеттер нарығына кірді, ол Maemo жүйесінде жұмыс істеді, олардың Интернет-таблеттері үшін жасалған Debian негізіндегі Linux дистрибутиві. Hildon деп аталатын пайдаланушы интерфейсі мен қолданбалық шеңбер қабаты Интернет-мазмұнын пайдалануға арналған планшеттік құрылғыдағы жалпы есептеулерге арналған бағдарламалық платформаның алғашқы үлгісі болды. Алайда Nokia оны болашақ мобильді құрылғылар үшін жалғыз платформа ретінде қабылдамады және жоба басқа ішкі платформалармен бәсекелесіп, кейіннен Series 60 жүйесімен алмастырылды. Nokia "интернет-таблет" терминін Интернетке қол жеткізу және медиа мазмұнын пайдалануға бағытталған портативті ақпараттық құрылғыны сипаттау үшін пайдаланды, ол жеке цифрлық ассистент (PDA) мен Ultra Mobile PC (UMPC) арасындағы диапазонды қамтиды. Олар екі ұялы телефон жасады: Maemo жүйесінде жұмыс істейтін N900 және Meego жүйесінде жұмыс істейтін N9. iPad құрылғысы шығарылғанға дейін Axiotron компаниясы Mac OS X негізіндегі планшеттік компьютері Modbook құрылғысын жасады, ол Apple MacBook құрылғысын кеңінен өзгертті. Modbook қолмен жазу және ишараттарды тану үшін Apple Inkwell жүйесін пайдаланады және Wacom компаниясының цифрландыру аппараттарын қолданады. Mac OS X жүйесін интеграцияланған планшеттегі цифрландырғышпен байланыстыру үшін Modbook үшін үшінші тарап драйверімен бірге жеткізілді. Ultra mobile PC құрылғысы шығарылғаннан кейін Intel Mobile Internet Device жобасын бастады, ол бірдей аппараттық құралдарды пайдаланды және оларды планшеттік Linux конфигурациясымен біріктірді. Intel сәтті Atom процессорының тізбесін шығарғаннан кейін жеңіл Moblin (мобильді Linux) операциялық жүйесін бірлесіп әзірледі. 2010 жылы Nokia және Intel компаниялары Maemo және Moblin жобаларын біріктіріп, MeeGo құрды, ол нетбуктер мен планшеттерді қолдайтын Linux негізіндегі операциялық жүйе. MeeGo негізіндегі алғашқы планшет 2010 жылдың қыркүйегінде Германияда шығарылған Neofonie WeTab болды. WeTab OS деп аталатын MeeGo операциялық жүйесінің кеңейтілген нұсқасын пайдаланды. WeTab OS Android және Adobe AIR орталарын қосты және WeTab құрылғысы үшін баптаулы пайдаланушы интерфейсін ұсынады. 2011 жылдың 27 қыркүйегінде Linux Foundation 2012 жылы MeeGo жүйесінің орнына Tizen жүйесі келетінін жариялады.

Қазіргі заманғы планшеттер

Android 2000-шы жылдардағы планшет компьютерлерінің нарыққа алғаш шыққан платформасы болды. 2008 жылы Android негізіндегі планшеттерге қатысты алғашқы жоспарлар пайда болды. Алғашқы өнімдер 2009 жылы шықты. Олардың арасында 5 дюймдік сенсорлық экраны бар, кішігірім Archos 5 моделі болды, ол алғаш рет өзіндік операциялық жүйемен, кейіннен (2009 жылы) Android 1.4 нұсқасымен шығарылды. Camangi WebStation 2009 жылдың екінші тоқсанында нарыққа ұсынылды. Алғашқы LTE Android планшеті 2009 жылдың соңында пайда болды, оны ICD компаниясы Verizon үшін жасады. Бұл құрылғы Ultra деп аталды, бірақ сол кезде Vega деп аталатын нұсқасы да шығарылды. Ultra құрылғысында 7 дюймдік дисплей болса, Vega-да 15 дюймдік дисплей орнатылған. 2010 жылы тағы да көптеген өнімдер пайда болды. Бірнеше өндірушілер Android Honeycomb-ты күтті, ол 2011 жылдың ақпан айында пайда болған және планшеттерде пайдалануға арнайы бейімделген жүйе болды. Apple компаниясы iPad арқылы тұтынушыларға жаңа құрылғы класын ұсынғаны үшін жиі құрметке ие болады, ол келесі жылдары планшеттердің коммерциялық нарығын қалыптастырды және шығарылған кезде ең табысты планшет болып танылды. 2011 жылы АҚШ әскері iPad және оның бәсекелестерін сынақтан өткізіп, 2013 жылы қауіпсіз пайдалануға рұқсат берді. 2010 жылы оның таныстырылысы планшеттерді кеңінен танымал етті. Samsung Galaxy Tab және басқа да өндірушілер жоғарыда аталған мүмкіндіктерге сәйкес үрдісті жалғастырды. 2012 жылдың наурызында PC Magazine АҚШ интернет қолданушыларының 31%-ы планшетке ие екенін, оны негізінен бейне және жаңалықтар сияқты жарияланған контентті көру үшін қолданатынын хабарлады. 2010 жылдың сәуірінен 2012 жылдың қазан айының ортасына дейін 100 миллионнан астам құрылғы сатылған Apple-дің iPad-ы ең көп сатылған желі болып табылды, бірақ iPad-тың нарықтық үлесі (саны бойынша) 2013 жылы 36%-ға дейін төмендеді, ал Android планшеттері 62%-ға дейін өсті. Android планшеттерінің сатылым көлемі 2012 және 2013 жылдар аралығында тиісінше 121 миллион және 52 миллион құрылғыны құрады. Android операциялық жүйесінде жұмыс істейтін құрылғылардың жеке брендтері немесе олармен үйлесімді құрылғылар 7 миллион данамен Amazon Kindle Fire және 5 миллион данамен Barnes & Noble's Nook құрылғыларымен бәсекелесті. BlackBerry PlayBook 2010 жылдың қыркүйек айында BlackBerry Tablet OS жүйесінде жұмыс істейтіні жарияланды. BlackBerry PlayBook АҚШ және Канада тұтынушыларына 2011 жылдың 19 сәуірінде ресми түрде ұсынылды. Hewlett Packard 2011 жылдың маусым айында 1.2 ГГц Qualcomm Snapdragon процессорында WebOS 3.0 жүйесімен жұмыс істейтін TouchPad құрылғысын шығаратынын хабарлады. 2011 жылдың 18 тамызында HP нашар сату көрсеткіштеріне байланысты TouchPad өндірісін тоқтату туралы мәлімдеді. 2013 жылы Mozilla Foundation Foxconn компаниясымен бірлесіп Firefox OS жүйесінде жұмыс істейтін планшет прототипін жариялады. Firefox OS 2016 жылы қолдаусыз қалды. Canonical компаниясы Ubuntu жүйесінің 2014 жылға қарай планшеттерде қолжетімді болатынын мәлімдеді. 2016 жылдың ақпан айында Ubuntu Touch операциялық жүйесінде жұмыс істейтін BQ Aquaris Ubuntu планшеті коммерциялық өндіріске шығарылды. Canonical 2017 жылдың 5 сәуірінде нарықтың жеткіліксіз қызығушылығына байланысты жобаны қолдауды тоқтатты, содан кейін оны UBports қоғамдық жоба ретінде қабылдады. 2014 жылдың ақпанына қарай мобильді қосымшаларды әзірлейтін әзірлеушілердің 83%-ы планшеттерді, ал 93%-ы смартфондарды мақсат еткен. Corporate Visions компаниясының 2014 жылғы зерттеу есебіне сәйкес, B2B компанияларының шамамен 23%-ы сатумен байланысты қызметтер үшін планшеттерді пайдаланған. iPad Солтүстік Америкада, Батыс Еуропада, Жапонияда, Австралияда және Американың көп бөлігінде басымдыққа ие болды. Android планшеттері Азияның көп бөлігінде (Қытай және Ресейден басқа), Африка және Шығыс Еуропада танымал болды. 2015 жылы планшет сату өспеді. Apple ең көп сатушы болып қала берді, бірақ оның нарықтық үлесі 25%-дан төмендеді. Samsung компаниясының вице-президенті Гэри Райдинг 2016 жылдың басында планшеттер тек жұмыс үшін пайдаланатындар арасында жақсы сатылып жатқанын айтты. Жаңа модельдері қымбатқа түсті және пернетақта мен стилусқа арналған, бұл пайдаланудың өзгеруін көрсетеді. 2016 жылдың басында Android нарықта 65%-ға ие болды. Apple 26% үлесімен екінші орынды, ал Windows қалған 9% үлесімен үшінші орынды иеленді. 2018 жылы 4,4 миллиард компьютерлік құрылғының ішінде Android 2 миллиардын, iOS 1 миллиардын құрады, ал қалғандары әртүрлі операциялық жүйелерді (Windows, macOS, ChromeOS, Linux және т.б.) қолдайтын түрлі форматтағы (үстелдік, ноутбук немесе планшет) компьютерлер болды. 2020 жылдардың басынан бастап Samsung сияқты әртүрлі компаниялар өз планшеттеріне икемді технологияны енгізе бастады.

Түрлері

Планшеттерді физикалық көлеміне, орнатылған операциялық жүйенің түріне, кіріс-шығыс технологиясына және қолданылу мақсатына қарай шартты түрде бірнеше санатқа жіктеуге болады.

Скрипка

Слайдтың мөлшері әртүрлі, бірақ слайдтар 6 дюймнен (шамамен 15 см) басталады. 10 дюймнен (25 см) үлкен санаттағы кейбір модельдерге 12,2 дюймдік (31 см) Samsung Galaxy Tab Pro 12.2, 13,3 дюймдік (33 см) Toshiba Excite және 18,4 дюймдік (47 см) Dell XPS 18 кіреді. 2013 жылдың наурыз айына қарай, нарықтағы ең жұқа планшет – 0,27 дюйм (6,9 мм) қалыңдығы бар Sony Xperia Tablet Z болды. 2015 жылдың 9 қыркүйегінде Apple, әдеттегі iPad-тан үлкен экранды iPad Pro-ны шығарды.

Мини таблетка

Мини-планшеттер тақташалардан кішірек және жеңілірек, экран мөлшері әдетте шамамен 7 дюймдік болады. 2011 жылы Amazon.com (Kindle Fire), Barnes & Noble (Nook Tablet) және Samsung (Galaxy Tab) компаниялары, ал 2012 жылы Google (Nexus 7) компаниясы алғашқы коммерциялық сәтті мини-планшеттерін ұсынды. Олар қалыпты планшеттер сияқты жұмыс істейді, бірақ олардан техникалық сипаттамалары төмен. 2012 жылдың 14 қыркүйегінде Amazon, Inc. Kindle Fire HD-нің жаңартылған нұсқасын шығарды, ол бұрынғы нұсқасына қарағанда жоғары экран ажыратымдылығына және көбірек мүмкіндіктерге ие болды, бірақ экран мөлшері 7 дюймді құрады. 2012 жылдың қазан айында Apple компаниясы 7,9 дюймдік экранды iPad Mini-ді ұсынды, ол стандартты iPad-тен шамамен 2 дюймге кіші, бірақ сол кездегі iPad 3-тен әлсіз болды. 2013 жылдың 24 шілдесінде Google FHD дисплейі, екі камерасы, стерео динамиктері, жақсартылған түс дәлдігі, өнімділік, кіріктірілген сымсыз зарядтау және AT&T, T Mobile және Verizon желілері үшін 4G LTE қолдауы бар Nexus 7-нің жаңартылған нұсқасын шығарды. 2013 жылдың қыркүйегінде Amazon Kindle Fire HDX арқылы Fire планшетін жаңартты. 2013 жылдың қарашасында Apple 7,9 дюймдік iPad Mini 2-ні ұсынды, ол iPad Air-дың техникалық құрамына жақын болды.

Фаблет

Смартфондар мен планшеттер ұқсас құрылғылар, бірақ смартфондар әдетте кішірек экранға ие, ал көптеген планшеттерде ұялы желіге қосылу мүмкіндігі жоқ. 2010 жылдан бері 5 дюймнен үлкен экранды сенсорлық смартфондар пайда болды. Бұл өлшем дәстүрлі смартфоннан үлкен саналады, соның нәтижесінде Forbes және басқа басылымдар «фаблет» деген гибридтік санатты құрды. «Фаблет» сөзі «телефон» және «планшет» сөздерінің қосындысынан жасалған. Алғашқы фаблеттердің экрандары 5,3-тен 5,5 дюймға дейін болды, бірақ 2017 жылдан бастап 5,5 дюймға дейінгі экран өлшемдері қалыпты саналады. 2017 жылдан бергі фаблеттердің мысалдары: Samsung Galaxy Note сериясы (жаңа үлгілер 5,7 дюйм), LG V10/V20 (5,7 дюйм), Sony Xperia XA Ultra (6 дюйм), Huawei Mate 9 (5,9 дюйм) және Huawei Honor (MediaPad) X2 (7 дюйм).

Ойын планшеті

Кейбір планшеттерге D-пад және саусақ таяқшалары сияқты физикалық геймпад түймелері қосылады, бұл сенсорлық экранмен және әдеттегі планшет компьютерлерінің барлық мүмкіндіктерімен үйлесімде ойын тәжірибесін жақсартады. Мұндай планшеттердің көпшілігі негізгі операциялық жүйедегі (ОЖ) және эмулятор ойындарында жұмыс істеуге бағытталған. Мысалы, Nvidia Shield Tablet – дисплейімен және Android жүйесінде жұмыс істейтін құрылғы. Ол Google Play дүкенінен сатып алынған Android ойындарын іске қосады. Nvidia компаниясының жоғары деңгейлі бейнекарталары бар компьютерлерден ПК ойындарын да осы планшетке трансляциялауға болады. Nintendo Switch гибридтік консолі – бұл өз жүйелік бағдарламалық жасақтамасында жұмыс істейтін, алынып-қойылатын Joy-Con контроллерлерімен және үш ойын режимімен жабдықталған ойын планшеті: тіреуішті пайдаланатын үстел үстіндегі режим, дәстүрлі док/телевизор режимі және қолда ұстау режимі. Олардың өлшемдеріне байланысты толыққанды планшет формасы болмаса да, Nintendo Switch-тің кіші нұсқасы Nintendo Switch Lite және PlayStation Vita сияқты басқа да қолға ұсталатын консольдар, интернетте шолу және мультимедиялық мүмкіндіктерінің арқасында қауымдастық пен рецензенттер/баспагерлер тарапынан ойын планшеті немесе планшеттің орны ретінде қарастырылады.

Кітапша

Booklets – екі сенсорлық экранды планшет компьютерлер, ноутбук сияқты жұмылдырылатын қақпақша (clamshell) дизайнымен. Мысалдарға 2010 жылы өндірілімі тоқтатылған Microsoft Courier, сәтсіз деп есептелген Sony Tablet P және Toshiba Libretto W100 жатады.

Өзіндік бизнес планшеті

Кәсіптік планшеттер нақты бизнес клиенттің қажеттіліктеріне қарай аппараттық және бағдарламалық тұрғысынан жасалады және бизнес-бизнес операциясы арқылы жеткізіледі. Мысалы, аппараттық жабдықтарда көлік компаниясы стандартты планшеттегі GPS модулінің жеткіліксіз дәлдігін анықтаса, онда планшетті кәсіби деңгейдегі антеннамен жабдырып, жақсырақ GPS сигналын қамтамасыз етуге болады. Мұндай планшеттер дала жағдайында қолдану үшін берік болуы мүмкін. Бағдарламалық жағынан алғанда, сол көлік компаниясы Android жүйесіндегі интернет-браузер сияқты қажетсіз бағдарламалық функцияларды алып тастап, қызметкерлердің ұялы желі деректерін артық пайдалануынан туындайтын шығындарды азайтуы, сондай-ақ арнайы пакеттерді басқару бағдарламасын қосуы мүмкін. Кейбір жағдайларда резистивті сенсорлық экран және басқа да арнайы аппараттық және бағдарламалық жабдықтар қажет болуы мүмкін. Үстелге тапсырыс беруге арналған планшет – бұл аспаптық мейрамханаларда қолдануға арналған сенсорлық экранды компьютер. Бұл құрылғылар пайдаланушыларға тамақ және сусынға тапсырыс беруге, ойын ойнауға және есеп төлеуге мүмкіндік береді. 2013 жылдан бері Chili's, Olive Garden және Red Robin сияқты мейрамханалар желілері оларды пайдалануда. 2014 жылғы мәліметтер бойынша, ең танымал брендтер Ziosk және Presto болды. Серверлер бұл құрылғыларды сынға алды, кейбір мейрамханалар қызмет көрсетумен байланысы жоқ мәселелер бойынша клиенттердің пікірлеріне сүйене отырып жұмыс уақытын белгілейтінін мәлімдеді.

Электрондық оқу құралы

Мәтінді экранға шығаратын кез келген құрылғы электрондық кітап оқу құрылымы (E reader) ретінде жұмыс істей алады. Дәстүрлі түрде электрондық кітап оқу құрылымдары негізінен цифрлық электрондық кітаптар мен мерзімді басылымдарды оқу үшін жасалған. Бірақ, Android сияқты мобильді операциялық жүйелерді қолданатын заманауи электрондық кітап оқу құрылымдары интернетке кіру және мультимедиа мүмкіндіктері сияқты қосымша функцияларды да қамтиды. Мысалы, Huawei MatePad Paper – бұл дәстүрлі LCD немесе LED экранының орнына электрондық қағазды (e-ink) қолданатын планшет, сондықтан ол интернет пен мультимедиа мүмкіндіктерін сақтай отырып, цифрлық контентті оқуға баса назар аударады. PocketBook InkPad Color және ONYX BOOX NOVA 3 Color сияқты кейбір электрондық кітап оқу құрылымдары түсті электрондық қағаз экранымен және динамикпен бірге келеді, бұл мультимедианы көбірек пайдалануға және бейнелерді ойнатуға мүмкіндік береді. Amazon компаниясының Kindle желісі бастапқыда тек электрондық кітап оқу мүмкіндіктерімен шектелген. Алайда, Kindle бағдарламалық құралына жаңарту енгізілгеннен кейін интернетке кіру және аудио ойнату мүмкіндігі қосылды, бұл Kindle құрылғыларын кейбір жағдайларда дәстүрлі планшеттерге балама ретінде пайдалануға мүмкіндік берді, олар көбірек оқуға ыңғайлы электрондық қағаз экранымен және ұзақ қызмет ететін батареямен жабдықталған, сонымен қатар пайдаланушыға ескі модельдерге қарағанда кеңейтілген мультимедиа мүмкіндіктеріне қол жеткізуді қамтамасыз етеді.

Жүйелік архитектура

Планшеттер нарығында екі басты архитектура үстемдік танытады: ARM Ltd-нің ARM архитектурасы және Intel мен AMD-нің x86 архитектурасы. Intel-дің x86 жүйесі, соның ішінде x86 64 1981 жылдан бері «IBM-мен үйлесімді» дербес компьютерлерге (PC), ал 2006 жылдан бастап Apple-дің Macintosh компьютерлеріне қуат береді. Бұл процессорлар (CPU) жылдар бойы планшеттік компьютерлерге енгізіліп келеді және әдетте Microsoft Windows-тың толық нұсқаларын, Windows десктоптық және кәсіптік қолданбаларын іске асыру мүмкіндігімен қатар, жоғары өнімділік ұсынады. Windows-қа негізделмеген x86 планшеттерінің қатарында JooJoo бар. Intel компаниясы 2010 жылы Atom процессорлары арқылы планшеттер нарығына ену жоспарларын жариялады. 2013 жылдың қазан айында Intel-дің өндіріс бөлімі ARM және x86 процессорлары үшін FPGA негізіндегі төрт ядролы чиптерді жасау жоспарларын жариялады. ARM смартфондардың (95% ARM), жеке цифрлық ассистенттердің (PDA), цифрлық камералардың (80% ARM), спутниктік теледидар приставкаларының, DSL маршрутизаторлардың, смарт-телевизорлардың (70% ARM), сақтау құрылғыларының және планшеттік компьютерлердің (95% ARM) өндірушілері үшін таңдаулы CPU архитектурасы болып табылады. Бұл үстемдік 1993 жылы Apple Newton үшін әзірленген 32-биттік ARM610 процессордың және 1992 жылы Acorn A4 ноутбугінде қолданылған ARM3 процессордың шығарылуымен басталды. Бұл чиптер Psion, Palm және Nokia компанияларымен PDA-лар және кейіннен смартфондар, камералы телефондар, камералар және т.б. үшін қабылданып алынды. ARM-ның лицензиялау моделі құрылғы өндірушілеріне өз өнімдеріне бейімделген SoC туындыларын лицензиялауға, өзгертуге және жасауға мүмкіндік бергендіктен, бұл табысқа қол жеткізуге көмектесті. Бұл өндірушілерге батареяның қызмет ету мерзімін ұзартуға және құрылғылардың мөлшерімен қатар, компоненттердің санын азайтуға мүмкіндік берді. Көптеген лицензия иелері бірнеше өндірушілердің дерлік бірдей өнімдерді ұсынуын қамтамасыз етті, сонымен қатар бағалық бәсекелестікті ынталандырды. Бұл бірлік бағасын x86 баламаларынан әлдеқайда төмендетті. Архитектура тарихи тұрғыдан Microsoft-тан шектеулі қолдау алды, тек Windows CE қол жетімді болды, бірақ 2012 жылы Windows 8-дің шығуымен Microsoft архитектураны қолдауды кеңейтті, өз ARM негізіндегі планшеттік компьютерін Microsoft Surface брендімен, сондай-ақ x86 64 Intel Core i5 нұсқасын Microsoft Surface Pro брендімен шығарды. Intel планшеттік чиптерінің сатылымы 2012 жылы 1 миллион дананы, ал 2013 жылы 12 миллион дананы құрады. Intel компаниясының төрағасы Энди Брайант 2014 жылғы мақсаты – 2015 жылға инвестиция ретінде сол жылдың соңына дейін планшеттік чиптерін сатуды 40 миллион данаға дейін төрт есеге арттыру екенін мәлімдеді.

Қолжазбаны тану

Көптеген планшеттер стилусты қолдайды және қолжазбаны тану мүмкіндігіне ие. Wacom және N trig цифрлық қаламдары қолжазба үшін шамамен 2500 DPI ажыратымдылықты қамтамасыз етеді, бұл сыйымдылық сенсорлық экрандардың ажыратымдылығынан 10 есе артық. Бұл қаламдар сонымен қатар қысымға сезімталдықты қолдайды, қытай/жапон/корей жазуы сияқты "енді өзгеріп отыратын сызықтарға негізделген" символдарды жасауға мүмкіндік береді, осының арқасында "қысымды сезу" қабілетіне ие. Қысым Autodesk Sketchbook сияқты цифрлық өнер бағдарламаларында да қолданылады. iOS және Android платформаларында қолжазбаны тануға арналған қосымшалар бар, ал 2015 жылы Google 82 тілді қолдайтын жеке қолжазба енгізуін ұсынды.

Басқа ерекшеліктері

2007 жылдан кейін, сыйымды экрандарға қол жеткізу және iPhone-ның табысымен бірге, көптеген басқа мүмкіндіктер де кеңінен таралды, мысалы, көп сенсорлық мүмкіндіктер (пайдаланушы экранға бірнеше нүктеде тиісіп, әрекеттерді және басқа да табиғи пайдаланушы интерфейсі мүмкіндіктерін іске қоса алады, сондай-ақ флэш-жадтың қатты күйдегі сақталуы және «жедел» жылы жүктеу); сыртқы USB және Bluetooth пернетақталары планшеттерді анықтады. 2010 жылдың ортасынан бері шығарылған көптеген планшеттер ұзақ батарея өмірі үшін ARM процессорының нұсқасын қолданады. ARM Cortex отбасы интернетте шолу, жеңіл шығармашылық және өндірістік жұмыс, сондай-ақ мобильді ойындар сияқты тапсырмалар үшін жеткілікті қуатты. Басқа мүмкіндіктер: жоғары ажыратымдылық, жарықтандыруға қарсы дисплей, сенсорлық экран, салыстырмалы өлшемдегі ноутбукке қарағанда салмағы аз және батареясы ұзақ, сымсыз жергілікті желі және интернет байланысы (әдетте Wi-Fi стандартымен және қосымша мобильді кеңжолақты байланыспен), сыртқы құрылғыларды қосу және жергілікті құрылғылармен байланысу үшін Bluetooth, сымды қосылымдар мен зарядтау порттары, мысалы USB порттары. Алғашқы құрылғыларда IR қолдауы болды және олар теледидар пульті, док станциясы, пернетақта және қосымша байланыс құрылымы ретінде жұмыс істей алатын. Борттағы флэш-жад, ауыстырылатын жад порттары, құрылғылар арасында деректерді сақтық көшірмелеу және синхрондау үшін әртүрлі бұлтты сақтау қызметтері, жергілікті желідегі (LAN) жергілікті сақтау мүмкіндіктері болды. Дауысты тану: Google 2009 жылы Android 2.1-де дауыстық енгізуді және 2010 жылы 2.2-де дауыстық командаларды енгізді, бастапқыда бес тілде (қазір 40-қа жуық). Siri 2011 жылы iPhone 4S-те жүйелік жеке көмекші ретінде ұсынылды және қазір 20-ға жуық тілді қолдайды. Екі жағдайда да, дауыстық енгізу жалпы дауысты тану үшін орталық серверлерге жіберіледі, сондықтан қарапайым командалардан басқа, желілік қосылым қажет. ISO/IEC 14443 RFID тегтерін қоса алғанда, басқа да үйлесімді құрылғылармен жақын өріс байланысы.

Android құрылғысы

Android – Google компаниясы Apache лицензиясы бойынша ашық кодты жүйе ретінде ұсынатын Linux негізіндегі операциялық жүйе. Ол негізінен смартфондар және планшеттер сияқты мобильді құрылғылар үшін жасалған. Android төмен құнға ие ARM жүйелерін және басқаларын қолдайды. Android-та жұмыс істейтін алғашқы планшеттер 2009 жылы шықты. Motorola және Lenovo сияқты өндірушілер Android планшеттеріне арналған қосымша мүмкіндіктер енгізіліп, қайта жаңартылғаннан кейін, 2011 жылға дейін оларды шығаруды кейінге шегерді. 2011 жылы шыққан Android 3.0 (Honeycomb) және одан кейінгі нұсқалары үлкен экрандарды, әсіресе планшеттерді қолдайды және Google Play сервисіне қол жеткізеді. Android операциялық жүйе, аралық бағдарламалық қамтамасы және негізгі қосымшаларды қамтиды. Басқа сатушылар өздерінің қосымшалар дүкенін ұсынып, мобильді контентті пайдалануға арналған Kindle Fire және Nook сияқты жекелендірілген Android планшеттерін сатады, бұл Google Play жүйесін пайдаланудың орнына Android нарығын фрагменттеуге (бөлшектеуге) әкеледі. 2022 жылы Google Android планшеттерін өндіруге қайта көңіл бөлді, бұл көп жылдық міндеттеме.

Android Go құрылғысы

Бірнеше планшеттік компьютерлер Android Go жүйесімен бірге келеді.

Fire OS жүйесі

Жоғарыда айтылғандай, Amazon Fire OS – Amazon компаниясының Fire планшеттері үшін жасалған, Android негізіндегі мобильді операциялық жүйе. Ол Android-тен туындаған. Fire OS негізгі назарын контентті пайдалануға шоғырландырады, сонымен қатар жекелендірілген пайдаланушы интерфейсіне және Amazon-ның өзінің дүкендері мен қызметтеріндегі контентке тікелей байланысқа ие.

ChromeOS- тің

2017–2019 жылдары ChromeOS жүйесінде жұмыс істейтін бірнеше құрылғылар нарыққа планшеттер түрінде немесе сенсорлық экранмен және 360 градусқа бұрылатын білігі бар 2-де-1 құрылғылар ретінде шықты.

HarmonyOS (жақсылық)

HarmonyOS (HMOS) – Huawei компаниясымен әзірленген, заттар интернеті экожүйесіндегі көптеген смарт құрылғылармен бірлесіп жұмыс істеуге және байланыс құруға арналған үлестірілген операциялық жүйе. Қазіргі көп ядролы дизайнында операциялық жүйе әртүрлі ресурстарға ие құрылғылар үшін абстракциялық қабаттан тиісті ядроларды таңдайды. IoT құрылғылары үшін жүйе LiteOS ядросы негізінде жұмыс істейді; ал смартфондар мен планшеттер үшін ол AOSP кітапханаларымен Linux ядросының қабатына негізделген, бұл ARK компиляторы арқылы ART қолданатын APK қосымшаларын қолдауға мүмкіндік береді, сонымен қатар DevEco Studio IDE арқылы құрастырылған HarmonyOS қосымшаларын да қамтиды.

iPadOS

iPad iPadOS жүйесінде жұмыс істейді. 2019 жылы iPadOS пайдалануға енгізілгенге дейін iPad iOS жүйесінде жұмыс істеді, ол iPhone және iPod Touch үшін жасалған еді. Алғашқы iPad 2010 жылы шықты. macOS-пен бірдей Unix негізінде құрылғанмен, оның пайдаланушы интерфейсі түбегейлі түрде өзгеше. iPadOS пайдаланушының саусақтарымен сенсорлық енгізу үшін арналған және бұрынғы планшеттерде стилус қажет болған мүмкіндіктердің ешқайсысы жоқ. Apple көптеген сенсорлық қимылдарды енгізді, мысалы, екі саусақты бір-бірінен ажырату немесе жақындату арқылы үлкейту немесе кішірейту, бұл сонымен қатар «қысу арқылы үлкейту» деп те аталады. iPadOS және iOS ARM архитектурасы үшін құрылған.

Kindle бағдарламалық жасақтамасы

Kindle бағдарламалық жасақтамасы – Amazon Kindle электрондық кітап оқырмандары үшін жасалған арнайы мобильді операциялық жүйе. Ол өзгертілген Linux ядросына негізделген, бірақ толығымен жабық кодты және эксклюзивті, ал Amazon брендімен шығарылған Kindle құрылғыларында ғана жұмыс істейді.

Nintendo Switch жүйелік бағдарламалық жасақтамасы

Nintendo Switch жүйелік бағдарламалық жасақтамасы (әдеттегі атауы Horizon) – жаңартылатын микробағдарлама және операциялық жүйе, ол Nintendo Switch гибридті ойын консолі/планшеті мен Nintendo Switch Lite қолға ұсталатын ойын консолінде қолданылады. Ол өзгеше микроядроға негізделген. Ара интерфейсінде HOME экраны бар, ол жоғарғы панель, скриншоттарды қарау құралы ("Album") және Nintendo eShop, Жаңалықтар мен Параметрлерге жылдам кіру жолдарынан тұрады.

PlayStation Vita жүйелік бағдарламалық жасақтамасы

PlayStation Vita жүйелік бағдарламалық қамтамасыз етуі – PlayStation Vita және PlayStation TV бейне ойын консольдарының ресми микробағдарламасы және операциялық жүйесі. Ол графикалық интерфейсі ретінде LiveArea-ны пайдаланады. PlayStation Vita жүйелік бағдарламалық жасақтамасының қосымша құралы – PlayStation Mobile Runtime Package. Жүйе FreeBSD және NetBSD негізінде құрылған Unix базасында салынған. Оның интернетке кіру және мультимедиялық мүмкіндіктерінің арқасында, қауымдастық және сыншылар/баспагерлер оны ойын планшеті немесе планшеттің орнына қарастырады.

Ubuntu Touch-пен жұмыс істеу

Ubuntu Touch – Ubuntu операциялық жүйесінің ашық кодты (GPL) мобильдік нұсқасы. Ubuntu Touch, қажетті драйверлері бар Librem 5 және PinePhone сияқты телефондарда таза GNU/Linux негізінде жұмыс істей алады. Android-пен бірге келген аппараттық құралды қолдау үшін Ubuntu Touch Android Linux ядросын пайдаланады, Android драйверлері мен қызметтерін LXC контейнері арқылы қолданады, бірақ Android-тің Java сияқты кодтарын пайдаланбайды. 2022 жылғы ақпан айының мәліметі бойынша, Ubuntu Touch 78 телефон мен планшетте қолжетімді. UBports Installer – тәжірибесіз пайдаланушыларға үшінші тарап құрылғыларына операциялық жүйені орнатуға, аппараттық құралға зақым келтірмейтін оңай құрал болып табылады.

Терезелер

1991 жылы Windows 3.1 үшін Windows Pen Computing-тен кейін Microsoft, Windows XP-мен жұмыс істейтін планшеттерді Microsoft Tablet PC деген атпен қолдады. Microsoft Tablet PC – қаламға негізделген, толық функционалды x86 компьютерлері, қолжазбаны және дауысты тану мүмкіндіктерімен жабдықталған. Windows XP Tablet PC Edition қаламды қолдауды қамтамасыз етті. Windows Vista және Windows 7 жүйелерінің үй және бизнес нұсқаларына планшеттерді қолдау мүмкіндігі қосылды. Windows жүйесінде жұмыс істейтін планшеттер сенсорлық экранды тышқанмен басқару, қолжазбаны тану және жестіктерді қолдау үшін пайдалана алды. Tablet PC-ден кейін, 2006 жылы Microsoft Ultra Mobile PC жобасын жариялады, ол Windows планшеттерін кішірек, сенсорлық басқаруға бағытталған форматқа әкелді. 2008 жылы Microsoft Microsoft Courier деп аталған екі экранды планшет прототипін көрсетті, бірақ жобаны тоқтатты. 2012 жылы Microsoft Windows 8 операциялық жүйесін шығарды, ол планшеттер сияқты сенсорлық құрылғыларға арналған операциялық жүйенің пайдаланушы интерфейсі мен платформасының көптеген аспектілерінде маңызды өзгерістер енгізді. Операциялық жүйе сонымен қатар қосымшалар дүкенін және негізінен планшеттерде пайдалануға оңтайландырылған жаңа стильдегі қосымшаны ұсынды. Microsoft Windows RT-ді де ұсынды, ол ARM негізіндегі құрылғыларда пайдалануға арналған Windows 8 нұсқасы. Windows 8 және RT-нің іске қосылуымен бірге, әртүрлі өндірушілер (Microsoft-тың өзі Surface құрылғысын шығарғаннан кейін) екі операциялық жүйеге арналған құрылғыларды – мысалы, планшеттерді, гибридтік құрылғыларды және түрлендірілетін құрылғыларды шығарды. 2015 жылдың шілдесінде жарық көрген Windows 10 Microsoft "әмбебап қосымшалар" деп атаған жаңа мүмкіндікті ұсынады; Metro стильіндегі қосымшаларды кеңейте отырып, бұл қосымшалар дерлік бірдей кодты пайдаланып, бірнеше Microsoft өнімдері отбасыларында – ПК, планшеттер, смартфондар, кіріктірілген жүйелер, Xbox One, Surface Hub және Windows Holographic сияқты платформаларда жұмыс істеуге арналған. Windows пайдаланушы интерфейсі қол жетімді енгізу құрылғыларына негізделген, тышқанға бағытталған және сенсорлық экранға оңтайландырылған интерфейстер арасындағы ауысуларды басқару үшін жаңартылды – әсіресе 2-де-1 компьютерлерде; екі интерфейс те жаңартылған «Бастау» мәзірін қамтиды. Windows 10 Windows-тың барлық бұрынғы нұсқаларын алмастырды.

Гибридті ОЖ-ның жұмысы

Бірнеше аппараттық компаниялар Android және Windows Phone операциялық жүйелерімен жұмыс істеу мүмкіндігі бар гибридтік құрылғылар жасады (немесе сирек жағдайларда, қазір тоқтатылған Asus Transformer Book Duet сияқты, Windows 8.1), ал Ars Technica былай деді: "Екі операциялық жүйеде жұмыс істейтін құрылғылар әрқашан нашар өнімдер болып келеді. Windows пен Android көбінесе бір-бірімен байланыспайды, сондықтан мұндай құрылғыны пайдалануда бөлек қолданбалар, деректер, сақтау орындары және мүлдем басқа интерфейс үлгілерімен жұмыс істеуге тура келеді. Демек, тұтынушылар үшін Microsoft пен Google өндірушілерді ешкімге қажет емес, көптеген қолайсыз құрылғыларды жасаудан сақтап қалған болып тұр".

BlackBerry 10 құрылғысы

BlackBerry 10 (QNX ОС-ке негізделген) – BlackBerry компаниясының өнімі. Ол смартфон операциялық жүйесі ретінде жабық кодты және эксклюзивті, тек BlackBerry өндірген телефондар мен планшеттерде ғана жұмыс істейді. 2000 жылдардың соңында әлемдегі жетекші платформалардың бірі болған оның әлемдік нарықтағы үлесі 2010 жылдардың ортасында күрт төмендеді. 2016 жылдың соңында BlackBerry, 10.3.3 нұсқасын шығаруға уәде беріп, операциялық жүйені қолдауын жалғастыратынын хабарлады. Сондықтан BlackBerry 10 негізгі жаңарулар алмайды, себебі BlackBerry және оның серіктестері Android платформасын дамытуға көбірек күш салатын болады.

BlackBerry планшеттік операциялық жүйесі

BlackBerry Tablet OS – BlackBerry Ltd компаниясының QNX Neutrino нақты уақыт операциялық жүйесіне негізделген операциялық жүйесі. Ол Adobe AIR және BlackBerry WebWorks қолданбаларын іске қосуға арналған, қазіргі уақытта BlackBerry PlayBook планшеттік компьютері үшін қолжетімді. BlackBerry Tablet OS – QNX (қазір RIM еншілес компаниясы) операциялық жүйесінде жұмыс істейтін алғашқы планшет. BlackBerry Tablet OS стандартты BlackBerry Java қолданбаларын қолдайды. Әзірлеушілермен портталатын немесе пайдаланушылармен қосымша орнату арқылы қолжетімді болатын "қолданба ойнатқыштары" арқылы Android қолданбаларын қолдау туралы да хабарланды. GNU құралдар жинағымен жергілікті қолданбаларды жасауға арналған BlackBerry Tablet OS Native Development Kit қазіргі уақытта жабық бета-тестілеуде. BlackBerry Tablet OS-ті алғаш іске қосқан құрылғы – BlackBerry PlayBook планшеттік компьютері.

Қолданбалар дүкені

Жүйеге алдын ала орнатылмаған қосымшалар онлайн тарату арқылы ұсынылады. Бұл көздер, қосымша дүкендері деп аталады, бағдарламалық қамтамасыз етудің орталықтандырылған каталогтарын ұсынады және құрылғыға бағдарламалық қамтамасыз етуді сатып алуға, орнатуға және жаңартуға "бір түртумен" мүмкіндік береді. Мобильді құрылғы жеткізушілер "қоршалған бақ" тәсілін қабылдай алады, онда жеткізуші қандай бағдарламалық қолданбалардың ("қосымшалардың") қолжетімді екенін бақылайды. Бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу жиынтықтары тек мақұлданған бағдарламалық жасақтаманы әзірлейтін адамдарға ғана шектеледі. Бұл қауқырап жүретін бағдарламалардың зиянын азайтуға, бағдарламалық қамтамасыз етуге мақұлданған контенттік рейтинг беруге, қолданба сапасын бақылауға және бәсекелес жеткізушілерді жоюға мүмкіндік береді. Apple, Google, Amazon, Microsoft және Barnes & Noble компаниялары осы стратегияны қабылдады. B&N бастапқыда кез келген қосымшаны орнатуға рұқсат берді, бірақ 2011 жылдың желтоқсанында үшінші тараптарды алып тастады. Apple және IBM компаниялары корпоративтік деңгейдегі шоттарда IBM-нің iPad және iPhone үшін әзірлеген қосымшаларын өзара сату үшін ынтымақтастыққа келісті. Ашық кодты бағдарламалық қамтамасыз етуді қолдаушылар iPad (немесе осындай "қоршалған бақ" қосымша дүкені тәсілі) дәстүрлі жеке компьютерлер әрқашан қамтамасыз еткен жеке бақылау рухын бұзады дейді.

Сатылымдар

2010 жылы компаниялар планшеттерді пайдалануды кеңейтті, өйткені бизнес оларды конференцияларға, іс-шараларға және сауда көрмелеріне қолдана бастады. 2012 жылы Intel компаниясы планшеттік бағдарламасының 19 мың қызметкерінің өнімділігін күніне 57 минутқа арттырғанын хабарлады. 2012 жылдың қазан айында планшеттерге арналған дисплей экрандарының жіберу көлемі ноутбук дисплей экрандарының жіберу көлемін басып өтті. Құрылыс саласында планшеттер көбінесе үлкен көлемдегі қағазды алып жүрудің орнына, құрылғыдағы жобаларды, еңбек құжаттамасын және басқа да қажетті ақпаратты қарау үшін қолданылды. Time журналы 2012 жылдың қараша айындағы мақаласында өнімнің танымалдылығын «жаһандық планшеттік қызу» деп сипаттады. 2014 жылдың басында АҚШ-тағы онлайн тұтынушылардың 44%-ы планшеттерге ие болды, бұл 2011 жылы 5%-дан айтарлықтай өсім. Планшеттерді балалардың арасында қолдану да жиі кездесе бастады. 2014 жылы жасалған сауалнамада 12 жасқа дейінгі американдық балалардың арасында ұялы телефондар ең көп қолданылатын ойыншық екені анықталды. Ойын кезінде ұялы телефондар бейне ойын консольдарынан, үстел ойындарынан, жұмбақтардан, ойын көліктерінен, құбырлардан және қуыршақтардан/әрекеттік фигуралардан жиі пайдаланылды. Дегенмен, ата-аналардың көп бөлігі ұялы телефонды «ешқашан» немесе «кейде ғана» ойыншық деп санайтынын айтты. 2014 жылы американдық 2-10 жастағы балалардың үштен екісі планшетке немесе электрондық кітап оқу құралына қол жеткізді. Ересектер планшеттерді көбінесе жеке интернетке қосылған теледидар ретінде пайдаланады. 2015 жылы жасалған зерттеуде бес жасқа дейінгі балалардың үштен бірінің өзіне жеке планшеті бар екені анықталды. 2010 жылдардың басында сатудың қарқынды өсуінен кейін, планшет нарығы 2015 жылы тұрақтап, 2018 жылдың үшінші тоқсанында сату 2014 жылдың үшінші тоқсанындағы ең жоғары көрсеткіштен 35%-ға төмендеді. Осыған қарамастан, 2017 жылы планшеттердің жаһандық сатылымы үстелдік компьютерлердің сатылымын басып өтті, ал 2018 жылдың бірінші тоқсанында жаһандық жеке компьютерлердің сатылымы өзгеріссіз қалды. 2020 жылы планшет нарығында үлкен өсім болды, әлем бойынша 164 миллион планшеттік құрылғы жіберілді, бұл үйде жұмыс істеуге және онлайн оқуға жоғары сұранысқа байланысты болды. + Бірлік сатылымы – жаһандық планшет нарығы 2010 2011 2012 2013 2015 2016 2017 2018 2019 2021 2022 Бірлік (млн) 17.6 60.0 116.3 195.4 216.0 (Gartner бағалауы) 230.1 (IDC бағалауы) 206.8 174.8 163.5 146.2 144.1 164.1 168.8 162.8 Өсім (%) 240.9 93.8 68.0 10.5 −10.1 (IDC бағалауы) −15.6 −6.5 2010-2014 жылдардағы көрсеткіштерді Gartner бағалауы бойынша. 2014-2021 жылдар аралығындағы көрсеткіштер IDC бағалауы бойынша.

Өндіруші бойынша

Жалпы планшет нарығының бірлік сату көлемі бойынша үлесі, пайыздық көрсеткішQ3 2011Q3 2012Q3 2013Q3 2014Q3 2015Q3 2016Q3 2017Q3 2018Q3 2019Q3 2020Q3 2021Q3 20221Apple61.5Apple50.4Apple29.6Apple22.8Apple20.3Apple21.5Apple25.8Apple26.6Apple31.4Apple29.2Apple34.6Apple37.52Samsung5.6Samsung18.4Samsung20.4Samsung18.3Samsung16.5Samsung15.1Samsung15.0Samsung14.6Amazon14.5Samsung19.8Samsung17.7Samsung18.43HP5.0Amazon9.0Asus7.4Asus6.5Lenovo6.3Amazon7.3Amazon10.9Amazon12.0Samsung12.3Amazon11.4Amazon11.1Amazon11.14Barnes & Noble4.5Asus8.6Lenovo4.8Lenovo5.7Asus4.0Lenovo6.3Huawei7.5Huawei8.9Huawei9.5Huawei10.2Lenovo10.1Lenovo7.05Asus4.0Lenovo1.4Acer2.5RCA6.9Huawei3.7Huawei5.6Lenovo7.4Lenovo6.3Lenovo6.7Lenovo8.6Huawei5.4Huawei6.2Others12.235.341.849.144.233.331.625.520.921.119.7

Операциялық жүйе бойынша

2012 жылдың наурыз айында Online Publishers Association (OPA) (қазір Digital Content Next (DCN) деп аталатын) онлайн-баспагерлер қауымдастығы жүргізген сауалнама бойынша, планшет иелерінің 72% iPad-қа, ал 32% Android планшетіне ие екені анықталды. 2012 жылға қарай Android планшеттерін пайдалану артты. Планшет иелерінің 52% iPad-қа, ал 51% Android-та жұмыс істейтін планшетке ие болды (пайыздардың қосындысы 100%-ды құрамайды, себебі кейбір планшет иелері бірнеше түрлі планшеттерге ие). 2013 жылдың соңына қарай Android-тің нарықтық үлесі 61,9%-ға дейін өсті, ал iOS 36% құрады. 2014 жылдың соңында Android-тің нарықтық үлесі 72%-ға дейін өсті, iOS 22,3%-ды, Windows 5,7%-ды құрады. 2016 жылдың басына қарай Android-тің нарықтағы үлесі 65%-ды, Apple-тің 26%-ды, ал Windows-тың 9%-ын құрады.

Ұйқы

Артқы жарықпен жабдықталған планшеттерден шығатын көк түсті жарық толқындары мелатонин өндірісін төмендету арқылы түнде оқығанда ұйықтау қиындығын тудыруы мүмкін. Гарвард медицина мектебінің мамандары кешкі уақытта оқу үшін планшеттерді пайдалануды шектеуді ұсынады. Дене сағаты бұзылған, мысалы, жасөспірімдер, кешке жатып, таңертең кеш көтерілетін жағдайға бейім, олар ұйқы жетіспеушілігіне ұшырау қаупі жоғары. F. lux сияқты компьютерлік бағдарламалар және CF. lumen және Twilight сияқты Android қолданбалары дисплейдегі көк түсті жарық толқындарын сүзу арқылы ұйқыға тигізетін әсерді азайтуға тырысады. iOS 9.3 құрылымындағы Night Shift функциясы құрылғы дисплейінің түстерін кешкі уақытта жылырақ етуіне мүмкіндік береді.

Ұшақпен

Осы құрылғылардың электромагниттік толқындарының, басқа да себептердің ішінде, әсерінен коммерциялық рейстерде ұшу мен қону кезеңдерінде кез келген электрондық құрылғыны пайдалануға толыққанды тыйым салынды. 2013 жылдың 13 қарашасында Еуропалық авиациялық қауіпсіздік агенттігі (EASA) 2014 жылдан бастап еуропалық әуе компанияларының рейстерінде осы кезеңдерде ұялы терминалдарды пайдалануға рұқсат етуге болады деп хабарлады, егер ұялы байланыс функциялары өшірілген болса (ұшақ режимі қосылған). 2014 жылдың қыркүйегінде EASA ЕО әуе компанияларына ЕО рейстерінің барлық кезеңдерінде ұшақ режиміне қоймастан планшеттерді, электрондық кітап оқырмандары, смартфондар және басқа да портативті электрондық құрылғыларды пайдалануға рұқсат беруге мүмкіндік беретін нұсқаулық жариялады; алайда, әрбір әуе компаниясы осыған рұқсат беру туралы шешімді өзі қабылдауы керек. АҚШ-та Федералдық авиациялық басқарма 2013 жылдың соңында ұшақ режимінде рейстің барлық кезеңдерінде портативті электрондық құрылғыларды пайдалануға рұқсат берді.

Туризм

Кейбір француз тарихи ескерткіштері "HistoPad" деп аталатын цифрлық сенсорлық планшеттермен жабдықталған. Бұл iPad Mini-ге енгізілген қосымша, саяхаттың бірнеше бөлігімен толықтырылған және виртуалды шындық арқылы өзара әрекеттесу мүмкіндігін ұсынады, соның арқасында келушілер саяхатын интерактивті және жекелендірілген түрде өздері басқара алады.

Арнайы секторлар үшін кәсіби пайдалану

Кейбір мамандар – мысалы, құрылыс саласындағы жұмысшылар, сақтандыру сарапшылары, құтқарушылар немесе жер өлшеушілер – өте ыстық немесе суыққа төтеп бере алатын, сондай-ақ ауқымды климаттық жағдайларға арналған, «қатты конструкциялы» деп аталатын модельдерді пайдаланады. Кейбір түбіртектер құлаудан және экранның зақымдануынан қорғалған. Мысалы, Thorium X сияқты спутниктік байланысқа ие планшеттерді басқа ешқандай байланыс жоқ аймақтарда қолдануға болады. Бұл авиация және әскери сала үшін аса құнды мүмкіндік. Мысалы, АҚШ Армиясының тікұшақ пилоттары электрондық ұшу құжаттары ретінде планшеттерге көшуде, бұл көптеген пайдаланушыларды жылдам және ыңғайлы синхрондауға, сондай-ақ ақпаратты үздіксіз жаңартуға мүмкіндік береді. Әскермен бірге далаға аттанған АҚШ Армиясының дін қызметкерлері өз қызметтеріне көмектесу үшін Армия ережелеріне, далалық нұсқаулықтарға және басқа да маңызды ақпаратқа қолжетімділіктің маңыздылығын айтады; алайда, дін қызметкерлеріне қуат генераторы, динамиктер және планшет салынған рюкзак та қажет.