Кіріспе

Қолда ұсталатын компьютердің ескі түрі, шағын формадағы ПК. Ультра мобильді ПК немесе УМПК – қаламдық компьютердің кіші нұсқасы, бұл ноутбук класы, оның техникалық сипаттамалары 2006 жылдың көктемінде Microsoft және Intel ұсынған. Sony компаниясы 2004 жылы Азияда ғана сатылған Vaio U сериясымен бұл бағытта алғашқы қадам жасады. UMPC-лер әдетте субноутбуктерден кіші, TFT дисплейі (диагональ бойынша) шамамен , сенсорлық экран немесе стилус арқылы планшеттік компьютерлер сияқты басқарылады, сонымен қатар физикалық пернетақтасы да болуы мүмкін. Субноутбуктер мен ультра мобильді компьютерлер арасында нақты шекара жоқ, бірақ UMPC-лерде әдеттегі «кламшелл» ноутбук дизайнында кездеспейтін ерекше мүмкіндіктер бар, мысалы экранның екі жағындағы кішкентай пернелер немесе сығатын пернетақта. UMPC-нің бірінші буыны Linux немесе Microsoft планшеттік компьютерлерінің өңделген нұсқасымен жұмыс істейтін қарапайым компьютерлер болды. UMPC жарияланғаннан кейін Microsoft планшеттік компьютерлердің стилустың жақындығын сезуін міндетті ету лицензиялық талабын алып тастады, бұл мүмкіндікті Microsoft «аспаздық» деп атады. Екінші буын UMPC-лер аз қуатты пайдаланды, сондықтан оларды ұзақ уақыт бойы (бес сағатқа дейін) қолдануға болады және Windows Vista қолдауын қамтамасыз етті. Бастапқыда Project Origami деп аталған жоба 2006 жылы Microsoft, Intel, Samsung және басқа да компаниялардың бірлескен күш-жігерімен іске қосылды. Планшеттік компьютерлер кеңінен таралғаннан кейін, 2010 жылдардың басында ультра мобильді компьютерлерді өндіру тоқтатылды.

Тарих

2006 жылдың ақпан айында UMPC үшін жасырын түрде вирусқа ұқсас маркетингтік науқан басталды, ол әлі де "Оригами жобасы" деп аталатын кодтық атымен таныстырылды. "Оригами деген не?" деген сұрақтар мен күмәнданулар, сондай-ақ шартты прототиптердің суреттері Engadget, Scobleizer, Thatedeguy және басқа да технологиялық сайттарда кеңінен таралды және жарияланды. Origami жобасының аяқталуы CeBIT көрмесіне орай жарияланды. Көптеген болжамдар Origami-ді Nintendo DS және Sony PlayStation Portable құрылғыларымен тікелей бәсекелесетін портативті ойын құрылғысы деп қарастырды. Бұл әңгімеге Halo: Combat Evolved ойыны UMPC-де ойналып жатқан видеолардың жариялануы күш берді. Видео бастапқы көзінен жылдам алынып тасталғанымен, оның көшірмелері көптеген басқа сайттарда сақталды. Апта соңында Associated Press "Оригами" ойын мүмкіндіктері шектеулі кәдімгі компьютер болатынын растады.

Алғашқы құрылғылар

Базардағы алғашқы UMPC-лер AMtek-тің T700 және Samsung-тың Q1 болды. AMtek T700 АҚШ-та TabletKiosk eo v7110, agoPC ago7 және Azentek GB 810, Еуропада PaceBlade EasyBook P7 және оның Label Origami, ал Австралияда TabletKiosk eo v7110, Pioneer DreamBook UMPC 700 және Жапонияда PBJ SmartCaddie деп сатылды. Sony компаниясы 2004 жылы Vaio U сериясымен бұл бағытта алғашқы қадамын жасады. OQO да UMPC-лерді сатты. OQO модель 01 және OQO модель 01+ ультра мобильді компьютерлер дәуірінен бұрын шығарылды, бірақ олардың техникалық сипаттамалары көптеген UMPC модельдеріне өте ұқсас болды.

2006 жыл

2006 жылдың шілдесінде Sony компаниясы VAIO UX-ті шығарды, оның ішінде қатты күйдегі жеке жад (SSD) бар модель болды. Осы себепті VAIO UX флеш-жадына негізделген алғашқы қолжетімді компьютер атанды. Sony VAIO UX модельдерін шығаруды және сатуды 2009 жылдың басына дейін жалғастырды. 2006 жылдың тамыз айының соңында TabletKiosk Intel негізіндегі UMPC құрылғыларының – eo i7210 және i7209 – желісін ұсынды. 2007 жылдың наурыз айында VIA негізіндегі, қорғалған UMPC – eo TufTab v7112XT құрылғысы пайда болды. 2006 жылдың қыркүйегінде Raon Digital AMD Geode LX800 процессорымен, 256 МБ жедел жадымен және 30 ГБ қатты дискімен жұмыс істейтін Vega құрылғысын ұсынды. Ол экранға, 500 МГц процессорға және 5,5 сағаттық батареяның қызмет ету мерзіміне ие болды. Құрылғы Microsoft Windows XP Home Edition жүйесінде жұмыс істеді және 680 000 корей вонына (700-750 АҚШ доллары) сатылды. Бірақ, оның Wi-Fi мүмкіндігі болмады. 2006 жылдың қазан айының басында Samsung компаниясы Q1B құрылғысын сырттай ұсынды, бұл ультрамобильді платформаны Microsoft жасаған түсінікке жақындатты. Q1b құрылғысында 1 ГГц жиілікте жұмыс істейтін VIA C7 M ULV процессоры, 5 сағатқа дейін батареяның қызмет ету мерзімі және Samsung Q1 құрылғысына қарағанда төмен баға болды. Сондай-ақ, құрылғыда әлемнің ірі қалаларында кең таралған интернет байланысын қамтамасыз ету үшін HSDPA немесе WiBro модульдері де болды. AMtek өздерінің T770 құрылғысын да ұсынды, ол Windows Vista жүйесінде жұмыс істейтін, 1200 МГц процессормен және 1024 МБ жедел жадымен жабдықталған құрылғы еді. Ол 40 ГБ қатты дискіге (немесе тағы бір арзан брендтің 60 ГБ дискісіне, бірақ бұл да сол құрылғы болды) және экранға ие болды. Оның құны 899 евроны құрады (арзан брендтің құны 849 евро).

2007 жыл

Wibrain өзінің алғашқы UMPC модельдерін, B1E және B1H, 2007 жылдың желтоқсанында шығарды. 2007 жылы Билл Гейтс CES 2007 көрмесіндегі негізгі баяндамасында OQO модель 02-ні таныстырды. OQO модель 02 экранымен, EV-DO WWAN, Bluetooth, 802.11 a/b/g Wi-Fi, Windows XP және Vista жүйелерімен бірге сатылымға түсті. OQO өзінің 02 моделімен әлемдегі толыққанды жұмыс істейтін ең кішкентай компьютер (мұнда "компьютер" Windows-ты іске қосу мүмкіндігін білдіреді) ретінде Гиннес рекордтарына енді. 2007 жылдың тамызында Raon Digital Wi-Fi және HSDPA қолдауы бар екінші UMPC – "Everun" құрылғысын ұсынды. Ол AMD Geode LX900 процессорын пайдаланды. Кейін Everun ұзаққа созылатын батареясымен танымал болды – стандартты батареясымен 6-7 сағатқа, ал үлкен батареясымен 12 сағатқа дейін жұмыс істеді. Алдыңғы модельдерден айырмашылығы, Everun толық QWERTY пернетақтасына ие болды, сыртқы түрі сол кездегі смартфондарға ұқсас еді. 2007 жылдың 17 қыркүйегінде OQO еуропалық нарық үшін локальді пернетақтасы, 1,6 ГГц VIA C7 M процессоры, 120 ГБ қатты дискісі немесе 32 ГБ SSD нұсқасы бар e2 моделін шығарды. 2007 жылдың қазан айында Asus Eee PC (701 моделі) пайда болды. 7 дюймдік экраны, толық пернетақтасы және Wi-Fi мүмкіндігімен, Linux жүйесінде жұмыс істейтін бұл құрылғы нетбуктер революциясын бастады.

2008 жыл

HTC Shift-ты 2008 жылдың қаңтар айында шығарды. Ол бір уақытта Windows Vista және SnapVUE деп аталатын PDA режимін қолданды. Windows Vista бөлігі Intel A110 Stealey процессорында 800 МГц жылдамдықпен, 2 ГБ жедел жадпен, Intel GMA 950 және 40/60 ГБ қатты дискімен жұмыс істеді. PDA режимі 64 МБ жедел жады бар ARM11 процессорында жұмыс істеді. Екі операциялық жүйе төрт диапазонды GSM, үш диапазонды UMTS, Wi Fi 802.11 b/g және Bluetooth 2.0 радиоларын, сондай-ақ 800 x 480 ажыратымдылығы бар сенсорлық дисплейді ортақ пайдаланды. Кірістіру бір аппараттық түйме арқылы таңдауға болады, Windows Mobile бөлігі 640 x 480 ажыратымдылығымен шектелді. Дисплейдің артында HTC TyTN II-дегідей жылғатын және еңкейтілетін механизм орналасқан, ол толық QWERTY пернетақтасын ашты. Wibrain 2008 жылдың 27 ақпанында Ubuntu Linux-пен бірге B1L сериясының екінші модельдерін шығарды. Бастапқы баға шамамен 500 доллар болды. Wibrain UMPC 1024x600 ажыратымдылығы бар сенсорлық ЖК-экранымен, 1.0 ГГц немесе 1.2 ГГц VIA C7M процессорымен, 512 МБ немесе 1 ГБ жадымен, 30 ГБ немесе 60 ГБ қатты дискімен, толық QWERTY пернетақтасымен және WiFi (802.11b/g) мүмкіндігімен жабдықталған. Сол күні ЧИП. DE журналында ASUS-тің R2H және R50A модельдері туралы мақала жарияланды, олар Intel Celeron жүйесінде Windows Tablet PC баламасы OS-ты қолданды. Оларда VGA теледидар шығысы, GPS, 3 USB порты, 60 ГБ қатты дискі және 512 МБ жедел жад болды. Сондай-ақ сымды және сымсыз желіге қосылу мүмкіндігі ұсынылды. 2008 жылдың қыркүйегінде Nova Mobility екінші буын Side Arm 2 Industrial UMPC-ін жариялады. Ол Intel Atom процессоры негізінде жасалған және осы платформадағы алғашқы өнеркәсіптік UMPC болды. GPS, WiFi және Bluetooth стандартты жабдыққа кірді, ал 3G қосымша опция ретінде ұсынылды. EVDO құрылғының үстіңгі жағындағы PCI Express карта ұясы арқылы қолжетімді болды. Екі USB порты, сенсорлық экран және QWERTY пернетақтасы бар. Құрылғының салмағы 800 граммнан аз, ал батареясының заряды он сағатқа дейін сақталады.

2009-2010 жылдар

Yukyung 2009 жылдың ортасында Viliv S5 моделін, одан кейін Viliv X70 моделін таныстырды. 2010 жылдың шілдесінде Viliv N5 моделі ұсынылды. N5 – кішкентай дәптерша стиліндегі UMPC болса, S5 және X70 – планшеттер еді. Олар GPS, Wifi, Bluetooth, 3G мүмкіндігі, Intel Z520 процессорларымен SSD опциялары және H264 HD бейнесін аппараттық жеделдетумен ойнатуға арналған GMA500 графикалық процессорын қамтыды. Бастапқы бағасы шамамен 599 доллар тұрды, ал батареяның қызмет ету мерзімі 5 сағаттан асты. 2009 жылы Panasonic Toughbook U1 UMPC-ді де ұсынды, ол сол кезде нарықтағы алғашқы толық қорғалған UMPC болды.

Microsoft-тан кейін

Бірнеше компаниялар Microsoft 2010 жылдардың басында UMPC маркетингтік күшін тоқтатқаннан кейін өте кішкентай өлшемдегі қолға ұсталатын дербес компьютерлерді жасады. 2010 жылы Ocosmos OCS1 құрылғысын жариялады, ол Intel-дің соңғы процессорымен, Windows 7 Home Premium жүйесімен және алдыңғы және артқы камераларымен жабдықталған ойынға арналған UMPC болды. Ол, Ocosmos компаниясы ұсынған бірнеше басқа модельдермен бірге, ешқашан шығарылмады. 2015 жылдың басында Ockel Computers Ockel Sirius B-ді әзірледі. Ockel 2016 жылдың қарашасында оның ізбасары Ockel Sirius B Black Cherry-ді ұсынды. Ockel сонымен қатар 6 дюймдік сенсорлық экраны бар UMPC-де жұмыс істеді. Ockel Sirius A 2016 жылдың ортасында Indiegogo платформасында жаппай қаржыландыру науқаны ретінде іске қосылды. 2017 жылы компания құрылғыны демеушілерге жеткізуді бастады. GamePad Digital (GPD) 2016 жылдың қазан айында Windows 10 x64 жүйесінде жұмыс істейтін GPD Win қолға ұсталатын ойын компьютерін шығарды. 2018 жылдың мамыр айында GPD GPD Win-нің ізбасары GPD Win 2 құрылғысын шығарды. 2021 жылдың қаңтарында GPD GPD Win 3 құрылғысын жариялады. Алдыңғы модельдерден айырмашылығы, Intel Atom немесе Intel Core M процессорларына сүйенген Win 3, Intel Iris Xe Graphics графикалық процессорымен бірге жоғары қуатты Core i5 және Core i7 процессорларымен қол жетімді болды. Win 3 сонымен қатар жылғырғыш экран пайдасына clamshell конструкциясын тоқтатты. GPD сонымен қатар алюминий корпусы және толық пернетақтасы бар 7 дюймдік GPD Pocket компьютерін шығарды. Ол 2017 жылдың ортасында жаппай қаржыландырудан 3 миллион доллардан астам қаражат жинағаннан кейін жарық көрді. UMPC деп таңбаланбағанмен, 2014 және 2016 жылдар аралығында Intel Atom SoC процессорларымен жұмыс істейтін, Windows 8.1 немесе Windows 10 жүйелерін қолдайтын бірнеше 7–8 дюймдік Windows планшеттері шығарылды.

Ерекшеліктері

Origami жобасы 20 см (8 дюйм) немесе одан кіші өлшемді, сенсорлық экраны бар, ең төменгі ажыратымдылығы 800 × 480 пиксельді компьютерлерге қатысты техникалық талаптарды анықтады. Кішкентай корпусына сәйкес ету үшін Windows XP Tablet PC Edition бастапқыда интерфейске шағын өзгерістер енгізіліп, стилустың және қолмен басқаруға ыңғайлы болуы үшін Touch Pack Interface деп аталатын қосымша бағдарламалық жасақтамамен жабдықталды. 2006 жылы CeBIT көрмесінде UMPC ұсынылған кезде Samsung, Asus және Founder компанияларының дайын үлгілері көрсетілді. UMPC жобасы Windows операциялық жүйесінің кейінгі нұсқаларын да қамтыды. Windows XP орнатылған UMPC құрылғылары Windows XP платформасы үшін жазылған кез келген бағдарламаны іске қоса алады, бірақ кішкентай корпусы интерфейске кейбір түзетулер енгізуді қажет етеді. Стандартты Windows XP интерфейсі әдепкі параметр ретінде орнатылған, бірақ Touch Pack Interface арқылы кішкентай экранға арналған интерфейсті таңдауға болады. Өте кішкентай болғандықтан көптеген UMPC құрылғыларында физикалық пернетақта болмайды, бірақ Touch Pack Interface-те экрандық виртуалды пернетақта (мысалы, төменде көрсетілген DialKeys) қарастырылған. Құрылғылар стандартты USB 2.0 портына ие болғандықтан, сыртқы пернетақта мен тышқанды қосуға болады. UMPC құрылғылары Intel немесе VIA процессорларын, 256 МБ-тан 2 ГБ-қа дейін жедел жадты және өндірушіге байланысты 30 ГБ-тан 160 ГБ-қа дейін қатты дискіні қамтиды. Басқа ультрамобильді құрылғыларда AMD немесе Transmeta Crusoe процессорлары қолданылған. Кейбір ультрамобильді компьютерлерде GPS модульдері, веб-камералар, саусақ іздерін сканерлейтін құрылғылар, стерео динамиктер, теледидар тюнерлері және жад картасын оқитын құрылғылар орнатылған. Bluetooth, Wi-Fi, Ethernet және WWAN қосылымдары да қолдау көрсетілген. UMPC құрылғылары аудио, бейне және ойынды қолдауға жеткілікті өнімділікке ие болды, сонымен қатар интернетке кіруге, байланыс және желілік қосымшаларды пайдалануға мүмкіндік берді. Windows Media Player кішкентай экранда жақсы тәжірибе алу үшін арнайы жасалған интерфейспен бірге келді. Құрылғылар DirectX 9 деңгейіндегі графикалық карталарды қолдады. 2006 жылы UMPC құрылғыларының бағасы АҚШ-та шамамен 1000 долларға тең болды. Microsoft 2006 жылғы мерекелік маусымда бағаны төмендетуге тырысқанмен, сарапшылардың пікірінше, кең таралған сұранысқа ие болу үшін қажетті 500 долларлық диапазонға жете алмады. Көптеген UMPC құрылғылары Windows 7 операциялық жүйесімен бірге келді, бірақ кейінірек көптеген UMPC құрылғылары XP немесе Linux орнату опциясымен ұсынылды, себебі кейбір құрылғылар Windows 7 негізіндегі Vista ядросын іске қосу үшін тым жай болды. Мысалы, Samsung Q1 Ultra бастапқыда Vista нұсқасымен ғана шығарылды, бірақ кейіннен Windows XP нұсқасы да ұсынылды. Бұл негізінен сол кездегі UMPC құрылғыларының техникалық сипаттамалары Vista операциялық жүйесінің ең төменгі талаптарына жақын болғандықтан туындады.

Диал кілттері

Мәтінді енгізудің жаңа әдісі ультра мобильді компьютерлер үшін іске қосылды. Экранның төменгі бұрыштарының айналасында екі сақинадан тұратын кілттер жиынтығы, DialKeys бас бармақтармен пайдалануға арналған.

Қосымша құралдар

Бірнеше компания 7 дюймдік UMPC платформасы үшін эксклюзивті аксессуарлар жасады. Оларға көтеріп жүруге арналған қалталар, экранды қорғаушы жапсырмалар, стилустар, соққыдан қорғайтын қаптамалар және док станциялары кірді. Сонымен қатар, UMPC құрылғысын көлікке, қабырғаға орнатуға немесе реттелетін қолға бекітуге мүмкіндік беретін "орнату шешімдерінің" бірнеше прототиптері көрсетілді. UMPC құрылғысын портативті ойын-сауық құрылғысына айналдыратын пайдаланушы интерфейсі бағдарламалық жасақтамасы құрылды. Windows XP және Vista негізінде жұмыс істейтін, сенсорлық экранына ыңғайлы, дауыспен басқарылатын пайдаланушы интерфейсі бағдарламалық платформалары пайдаланушыларға тышқан мен пернетақтасыз Windows жүйесін басқаруға мүмкіндік берді.