Мартен ван ден Хове: Голланд астрономы және математигі
Martin van den Hove
Мартен ван ден Хове (1605-1639): голланд астрономы, математик. Лейден университетінде Снеллиус пен Бeekman шәкірті болған. Өмірі мен еңбектері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Голландиялық астроном және математик (1605-1639)
Dutch astronomer and mathematician (1605 1639)
Мартин (Maarten) ван ден Хов (латынша Martinus Hortensius (Ortensius)) (1605 – 7 тамыз 1639) – голландиялық астроном және математик. Оның қабылдаған латынша аты – голланд тіліндегі "хоф" ("бақ") сөзінің латын тіліне аудармасы, латынша "horta".
Martin (Maarten) van den Hove (Latinized as Martinus Hortensius (Ortensius)) (1605 – 7 August 1639) was a Dutch astronomer and mathematician. His adopted Latin name is a translation of the Dutch hof ("garden"), in Latin horta.
Ерте өмір
Делфт қаласында туған ол 1625-1627 жылдары Снеллиус және Исаак Бикманның жетекшілігімен Лейден университетінде оқыды. 1628-1630 жылдары Лейден мен Гентте Снеллиустан толықтыру білім алды.
Born in Delft, he studied at Leiden University under Snellius and Isaac Beeckman from 1625 to 1627. He received further instruction from Snellius from 1628 to 1630 at Leiden and at Ghent.
Ван ден Хов және Филипп ван Лансберге
1628 жылы Бикман таныстырған Филипп ван Лансбергеден білім ала бастады. Ван ден Хоув қартайған Ландсбергеге ынталы қолдау көрсетіп, оның "астрономияны қалпына келтіру" жобасын аяқтауға көмектесті (яғни, ескі, жеткіліксіз деректерді жаңа жүйелі байқаулармен алмастыру). Ландсберг Ван ден Хоувқа көпшілік алдында ризашылық білдіріп, өзін бақытты санады, себебі "құдайдың құдіретімен, қарт жасында, аурудың қысымында, бұрын ұлы Коперникке білімді Рэтикус сияқты, осындай күшті көмекші маған келді". 1632 жылы Копенгагенде (латынша Hafnia) және кейін 1696 жылы Лондонда қайта басылған Петрус Бартолин "Apologia pro observationibus, et hypothesibus Tycho Brahe Contra Martini Hortensii Delfensis criminationes et calumnies, quas in praefationem commentationum praeceptoris sui Philippi Lansbergii Middelburgensis, de motu terrae diurno et annuo etc. cosarcinnavit" ("Дельфттік Мартин Хортенсиус айтқан айыптаулар мен жалған мәлімдемелерге қарсы Тихо Брагедің астрономиялық байқаулары мен тезистерін қорғау, бұл айыптаулар оның ұстазы Филипп ван Ландсбергеге жазған түсіндірмесінің кіріспесінде келтірілген") деген еңбегін жариялады. Ван ден Хоув Ландсбергеннің еңбегін латын тіліне аударған кіріспесінде Тихо Брагенің көптеген талаптарына қарсы шықты. Бұл "Commentationes in motum terrae diurnum, & annuum" (Мидделбург, 1630) деп аталды. Ландсбергтің суреттері бар трактатының алғашқы латын нұсқасы Коперник теориясына сәйкес жердің қозғалысының мүмкіндігін көрсетті. Ван ден Хоув астрономияны қалпына келтірген – Тихо Браге емес, Ландсберг деп есептеді. Ван ден Хоув былай деп жазды: "Ландсберг қана барлық ежелгі байқауларды құрметтеді, ал Тихо, Лонгомонтан және Кеплер оларды елемеуге бейім болды".
In 1628, he began studying under Philippe van Lansberge, who was introduced to him by Beeckman. Van den Hove became an enthusiastic supporter of Landsberge, who was by now quite aged, and helped Landsberge complete his project to "restore astronomy" (i. e. create new systematic observations to replace old, insufficient data). Landsberge thanked Van den Hove publicly, considered himself lucky that "by divine providence, in my old age, pressed by sickness, such a strong helper came to my aid, as formerly the learned Rheticus to the great Copernicus." In 1632, at Copenhagen (Hafnia in Latin) and later reprinted at London in 1696, Petrus Bartholin published Apologia pro observationibus, et hypothesibus Tycho Brahe Contra Martini Hortensii Delfensis criminationes et calumnies, quas in praefationem commentationum praeceptoris sui Philippi Lansbergii Middelburgensis, de motu terrae diurno et annuo etc. cosarcinnavit ("Defense of the Astronomical Observations and Theses of Tycho Brahe against the accusations and false claims of Martinus Hortensius of Delft, which appear in his preface of the commentary by his teacher Philip van Landsberge, who wrote on the daily and annual motion of the earth"). Van den Hove had attacked many of Tycho Brahe's claims in his preface to his Latin translation of a work by Landsbergen. This was the Commentationes in motum terrae diurnum, & annuum (Middelburg, 1630). The first Latin edition of Landsberge's illustrated treatise, the Commentationes taught the probability of earth’s motion according to the Copernican theory. Van den Hove regarded Landsberge, not Tycho Brahe, as the one who was restoring astronomy. "Only Landsberge held all ancient observations in esteem," Van den Hove wrote, "whereas Tycho, Longomontanus, and Kepler tended to neglect them."
Лекторлық мансап
Герард Воссиус пен Каспар Барлейустың ынталандыруымен Ван ден Хоув 1634 жылы Амстердам Афинеумында (Athenaeum Illustre) математикалық ғылымдар бойынша дәріс оқуға кірісті. XIV ғасырда Агнитенкапельде орналасқан Афинеум Иллюстра, Амстердам университетінің іргесі ретінде қарастырылады. Жаңа қызметіне кіріскен соң Ван ден Хоув ашылу лекциясын оқыды, ол кейін "De dignitate et utilitate Matheseos" ("Математикалық ғылымдардың мәртебесі мен пайдалылығы туралы") деген атпен жарияланды. Ван ден Хоув Амстердамда оптика (1635 ж.) және навигация (1637) пәндерінен дәріс берді. 1638 жылы Ван ден Хоув, Галилеймен географиялық бойлықты Юпитердің серіктерінің әдісімен анықтау мәселесі бойынша келіссөздер жүргізген комиссия құрамына енді.
At the encouragement of Gerard Vossius and Caspar Barlaeus, Van den Hove began lecturing on the mathematical sciences at the Amsterdam Atheneum (Athenaeum Illustre) in 1634. The Athenaeum Illustre, which had its seat in the fourteenth century Agnietenkapel, is commonly regarded as the predecessor of the University of Amsterdam. Upon assuming his new duties, Van den Hove delivered an inaugural speech, later published as De dignitate et utilitate Matheseos ("On the dignity and utility of the mathematical sciences"). Van den Hove also lectured on optics at Amsterdam (1635), and on navigation (1637). In 1638, Van den Hove was made a member of the commission negotiating with Galileo on the determination of longitude by the method of Jupiter's moons.
Еңбектері мен мұралары
Ван ден Хоув өзінің телескобы арқылы көрінген өлшенген көзқарас бұрышына негізделіп, планеталардың диаметрлерін өлшеу әдісін әзірледі. Оның планеталар мен бекітілген жұлдыздардың көрінетін мөлшерін өлшеудің алғашқы тәуелсіз жиынтығы, шамамен он жеті ғасыр бұрын Гиппархтың "Өлшемдер мен қашықтықтар туралы" еңбегінен кейін жасалған болуы мүмкін. Ван ден Хоув Рене Декарт, Марин Мерсенн, Пьер Гассенди, Кристиан Гюйгенс және Галилео Галилеймен хат алмасты. 1635 жылы ол "Коперник теориясы" бойынша толық профессор атанды, содан кейін 1639 жылы Лейден университетінде профессорлық қызметке ұсынылды, бірақ ол көп ұзамай қайтыс болды. Ай бетіндегі Хортенсиус кратері оның құрметіне аталған.
Van den Hove developed a method for measuring the diameters of planets based on the measured visual angle that his telescope revealed. His was probably the first independent set of measurements of the apparent sizes of the planets and fixed stars since the work of Hipparchus in his On Sizes and Distances some seventeen centuries earlier. Van den Hove corresponded with René Descartes, Marin Mersenne, Pierre Gassendi, Christiaan Huygens, and Galileo Galilei. He was made full professor "in the Copernican theory" in 1635 and then nominated professor at Leiden University in 1639, but he died there shortly afterwards. The crater Hortensius on the Moon is named after him.